नाटकचन्द्रिका
Nāṭaka-candrikā161रूप गोस्वामी
138 / 206
Linux
पन्ने पलटें
नाटकचन्द्रिका · 161
॥
देवनागरी

अथ अभिप्रायः—

अभिप्रायस् त्व् अभूतार्थो हृद्यः साम्येन कल्पितः ।
अभिप्रायं परे प्राहुर् ममतां हृद्यवस्तुनि ॥161॥

यथा चतुर्थे—

कृष्णः (सोत्सुकं रोमाञ्चम् उन्मील्य)

उद्गीर्णाद्भुतमाधुरीपरिमलस्याभीरलीलस्य मे
द्वैतं हन्त समक्षयन् मुहुर् असौ चित्रीयते चारणः ।
चेतः केलिकुतूहलोत्तरलितां सद्यः सखे मामकं
यस्य प्रेक्ष्य सुरूपतां व्रजवधूसारूप्यम् अन्विष्यति ॥

अत्राभूतार्थरूपस्य भगवद्द्वितीयत्वस्य नटे कल्पनम् अभिप्रायः । हृद्यवस्तुनि स्वसौन्दर्ये भोगेच्छया ममता वा ।

लिप्यंतरण (IAST)

atha abhiprāyaḥ—

abhiprāyas tv abhūtārtho hṛdyaḥ sāmyena kalpitaḥ |
abhiprāyaṁ pare prāhur mamatāṁ hṛdya-vastuni ||161||

yathā caturthe—

kṛṣṇaḥ (sotsukaṁ romāñcam unmīlya)

udgīrṇādbhuta-mādhurī-parimalasyābhīra-līlasya me
dvaitaṁ hanta samakṣayan muhur asau citrīyate cāraṇaḥ |
cetaḥ keli-kutūhalottaralitāṁ sadyaḥ sakhe māmakaṁ
yasya prekṣya surūpatāṁ vraja-vadhū-sārūpyam anviṣyati ||

atrābhūtārtha-rūpasya bhagavad-dvitīyatvasya naṭe kalpanam abhiprāyaḥ | hṛdya-vastuni sva-saundarye bhogecchayā mamatā vā |

छन्द अज्ञात

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अभिप्रायस्abhiprāyasабхипрая
त्व्tvже —
अभूतार्थोabhūtārthoнебывалый смысл,
हृद्यःhṛdyaḥприятный,
साम्येनsāmyenaпо сходству
कल्पितःkalpitaḥвыдуманный;
अभिप्रायंabhiprāyaṁабхипраей
परेpareдругие
प्राहुर्prāhurназывают
ममतांmamatāṁпривязанность
हृद्य-वस्तुनिhṛdya-vastuniк приятному предмету
अनुवाद

Абхипрая. Абхипрая («замысел») — это приятный небывалый смысл, выдуманный по сходству; другие называют абхипраей привязанность к приятному предмету. Как в четвёртом действии: Кришна (с нетерпением, вздрогнув от восторга): «Ах, этот актёр снова и снова рисует двойника меня, пастушеского играющего, источающего дивный аромат сладости; и, видя его красоту, моё сердце, трепещущее от игривого любопытства, вмиг ищет сходства с девами Враджа!» Здесь небывалое — второй Бхагаван — вымышлен в актёре: это абхипрая; или же это привязанность к приятному — к собственной красоте — из желания насладиться ею.

संस्करण

3fb3845c0723 · प्रकाशित 24 सित॰ 2026, 5:55:54 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से