नाटकचन्द्रिका
Nāṭaka-candrikā192रूप गोस्वामी
171 / 206
Linux
पन्ने पलटें
नाटकचन्द्रिका · 192
॥
देवनागरी

अथ दर्शनम्—

द्व्यर्थो वचनविन्यासः सुश्लिष्टः काव्ययोजितः ।
उपन्यासेन युक्तस् तु चतुर्थं परिकीर्तितम् ॥192॥

यथा पञ्चमे सुपर्णः—

नभसि रभसवद्भिः श्लाघमाना मुनीन्द्रैर्

महितकुवलयाक्षी कीर्तिशुभ्रांशुवक्त्रा ।
नृपकुलम् इह हित्वा चेदिराजप्रधानं

मुरदमन गमिष्यत्य् उत्सुकां त्वां जयश्रीः ॥

अत्र सुपर्णस्य द्व्यर्थवचनेन चन्द्रावलीप्राप्तिसूचनात् तुल्यविशेषणम् ।

लिप्यंतरण (IAST)

atha darśanam—

dvy-artho vacana-vinyāsaḥ suśliṣṭaḥ kāvya-yojitaḥ |
upanyāsena yuktas tu caturthaṁ parikīrtitam ||192||

yathā pañcame suparṇaḥ—

nabhasi rabhasavadbhiḥ ślāghamānā munīndrair

mahita-kuvalayākṣī kīrti-śubhrāṁśu-vaktrā |
nṛpakulam iha hitvā cedi-rāja-pradhānaṁ

muradamana gamiṣyaty utsukāṁ tvāṁ jaya-śrīḥ ||

atra suparṇasya dvyartha-vacanena candrāvalī-prāpti-sūcanāt tulya-viśeṣaṇam |

छन्द अज्ञात

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
द्व्य्-अर्थोdvy-arthoдвусмысленное
वचन-विन्यासःvacana-vinyāsaḥпостроение речи,
सुश्लिष्टःsuśliṣṭaḥхорошо слитое,
काव्य-योजितःkāvya-yojitaḥвплетённое в сюжет,
उपन्यासेनupanyāsenaнамёком
युक्तस्yuktasсоединённое
तुtuже —
चतुर्थंcaturthaṁчетвёртая
परिकीर्तितम्parikīrtitamназвана
अनुवाद

Четвёртая. Хорошо слаженное двусмысленное построение речи, вплетённое в сюжет и соединённое с намёком, называется четвёртой. Как в пятом действии, Супарна: «Прославляемая на небе ревностными владыками мудрецов, почитаемая, лотосоокая, с лицом, как луна славы, — Победа, о Укротитель Муры, оставив здесь род царей во главе с царём Чеди, придёт к Тебе, тоскующему». Здесь двусмысленные слова Супарны указывают на обретение Чандравали: это патака-стханака с равным определением.

संस्करण

91558ec363d7 · प्रकाशित 24 सित॰ 2026, 5:55:54 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से