चित्रं बतैतद् एकेन वपुषा युगपत् पृथक् गृहेषु द्व्यष्टसाहस्रं स्त्रिय एक उदावहत् ॥ इत्यादिना । एवंविधत्वं च तस्याचिन्त्यशक्तिस्वीकारेण सम्भावितम् एव । स्वीकृतं चाचिन्त्यशक्तित्वम् श्रुतेस् तु शब्दमूलत्वात् इत्यादौ । तद् एवम् उभयाभेदाभिप्रायेणैव श्रीहरिवंशेऽपि गोलोकम् उद्दिश्य स हि सर्वगतो महान् इत्य् उक्तम् । भेदे तु ब्रह्मसंहितायाम् अपि गोलोक एव निवसत्य् अखिलात्मभूतः इत्य् एवकारोऽत्र स्वकीयन् इत्यविहारप्रतिपादकवाराहादिवचनैर् विरुध्येत । अविरोधस् तूभयेषाम् ऐक्येनैव भवतीति तं न्यायसिद्धम् एवार्थं ब्रह्मसंहिता तु गृह्णाति । अत एव श्रीहरिवंशेऽपि शक्रेण— स तु लोकस् त्वया कृष्ण सीदमानः कृतात्मना । धृतो धृतिमता वीर निघ्नतोपद्रवान् गवाम् ॥ इति । गोलोकगोकुलयोर् अभेदेनैवोक्तम् । तस्माद् अभेदेन च भेदेन चोपक्रान्तत्वाद् एकविधान्य् एव श्रीमथुरादीनि प्रकाशभेदेनैव तूभयविधत्वेनाम्नातानीति स्थितम् । दर्शयिष्यते चाग्रेक्षौणिप्रकाशमान एव श्रीवृन्दावने श्रीगोलोकदर्शनम् । ततोऽस्यैवापरिच्छिन्नस्य गोलोकाख्यवृन्दावनीयप्रकाशविशेषस्य वैकुण्ठोपर्य् अपि स्थितिर् माहात्म्यावलम्बनेन भजतां स्फुरतीति ज्ञेयम् । अयम् एव मथुराद्वारकागोकुलप्रकाशविशेषात्मकः श्रीकृष्णलोकस् तद्विरहिणा श्रीमदुद्धवेनापि समाधाव् अनुभूत इत्य् आह— शनकैर् भगवल्लोकान् नृलोकं पुनर् आगतः । विमृज्य नेत्रे विदुरं प्रीत्याहोद्धव उत्स्मयन् ॥ स्पष्टम् ॥
citraṁ bataitad ekena vapuṣā yugapat pṛthak gṛheṣu dvy-aṣṭa-sāhasraṁ striya eka udāvahat || ity-ādinā | evaṁ-vidhatvaṁ ca tasyācintya-śakti-svīkāreṇa sambhāvitam eva | svīkṛtaṁ cācintya-śaktitvam śrutes tu śabda-mūlatvāt ity-ādau | tad evam ubhayābhedābhiprāyeṇaiva śrī-hari-vaṁśe'pi golokam uddiśya sa hi sarva-gato mahān ity uktam | bhede tu brahma-saṁhitāyām api goloka eva nivasaty akhilātma-bhūtaḥ ity eva-kāro'tra svakīya-n itya-vihāra-pratipādaka-vārāhādi-vacanair virudhyeta | avirodhas tūbhayeṣām aikyenaiva bhavatīti taṁ nyāya-siddham evārthaṁ brahma-saṁhitā tu gṛhṇāti | ata eva śrī-hari-vaṁśe'pi śakreṇa— sa tu lokas tvayā kṛṣṇa sīdamānaḥ kṛtātmanā | dhṛto dhṛtimatā vīra nighnatopadravān gavām || iti | goloka-gokulayor abhedenaivoktam | tasmād abhedena ca bhedena copakrāntatvād eka-vidhāny eva śrī-mathurādīni prakāśa-bhedenaiva tūbhaya-vidhatvenāmnātānīti sthitam | darśayiṣyate cāgrekṣauṇi-prakāśamāna eva śrī-vṛndāvane śrī-goloka-darśanam | tato'syaivāparicchinnasya golokākhya-vṛndāvanīya-prakāśa-viśeṣasya vaikuṇṭhopary api sthitir māhātmyāvalambanena bhajatāṁ sphuratīti jñeyam | ayam eva mathurā-dvārakā-gokula-prakāśa-viśeṣātmakaḥ śrī-kṛṣṇa-lokas tad-virahiṇā śrīmad-uddhavenāpi samādhāv anubhūta ity āha— śanakair bhagaval-lokān nṛ-lokaṁ punar āgataḥ | vimṛjya netre viduraṁ prītyāhoddhava utsmayan || spaṣṭam ||
«О, диво: одним телом, разом и отдельно, в домах, один взял он шестнадцать тысяч жён» и далее. Такое возможно именно потому, что за Ним признана немыслимая сила; а немыслимость силы признана в «Шрути же — ибо основа его слово» и далее.
Итак, именно с мыслью о неразличии обоих и в шри «Хари-вамше» о Голоке сказано: «Он ведь всюду, великий». А при различии слово «именно» в «Брахма-самхите» — «на Голоке именно обитает, ставший душою всего» — противоречило бы речениям «Варахи» и прочим, доносящим Его собственные вечные игры. Непротиворечие же выходит лишь при единстве обоих, и «Брахма-самхита» берёт именно этот смысл, доказанный правилом. Потому и в шри «Хари-вамше» Шакра говорит: «И тот самый мир, бедствовавший, удержан тобою, Кришна, совершенным душою, стойким, герой, сокрушившим напасти коров», — сказано о Голоке и Гокуле как о неразличных.
Потому, раз начато и с неразличия, и с различия, установлено: шри Матхура и прочие — одного рода, а двоякими названы лишь по различию явления. И далее будет показано виденье шри Голоки в самом шри Вриндаване, являющемся на земле. Отсюда и надо понимать, что у этого неограниченного особого вриндаванского явления, именуемого Голокою, стояние выше Вайкунтхи сверкает у почитающих, опираясь на его величие. И этот самый мир шри Кришны, чья природа — особое явление Матхуры, Двараки и Гокулы, пережит в самадхи и шримад Уддхавою, бывшим с ним в разлуке; о том и говорит: «Медленно вернувшись из миров Бхагавана в мир людей, отерев глаза, Уддхава с любовью сказал Видуре, улыбаясь». Здесь всё явно.
5867f9f9447a · published Sep 20, 2026, 7:59:50 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Разлука здесь сама оказывается способом виденья: Уддхава возвращается оттуда, куда попал, тоскуя.