Шат-сандарбха
Сандарбха вторая. Бхагават: Господь как личность2.10.4Джива Госвами
72 / 1405
Linux
Листать
Шат-сандарбха · 2.10.4
॥
Деванагари

अथ प्रवर्तते इत्यादि प्रकृतम् एव पद्यं व्याख्यायते । ननु गुणाद्यभावान् निर्विशेष एवासौ लोकः? इत्य् आशङ्क्य तत्र विशेषस् तस्याः शुद्धसत्त्वात्मिकायाः स्वरूपानतिरिक्तशक्तेर् एव विलासरूप इति द्योतयंस् तम् एव विशेषं दर्शयति—हरेर् इति । सुराः सत्त्वप्रभवाः, असुराः रजस्तमःप्रभवाः, तैर् अर्चिताः । तेभ्योऽर्हत्तमा इत्य् अर्थः, गुणातीतत्वाद् एवेति भावः । तान् एव वर्णयति—श्यामावदाता इति । श्यामाश् च अवदाता उज्ज्वलाश् च ते । पद्मनेत्राः पीतवस्त्राः सुरुचोऽतिकमनीयाः सुपेशसोऽतिसुकुमाराः । उन्मिषन्त इव प्रभावन्तो मणिप्रवेका मण्युत्तमा येषु तानि निष्काणि पदकान्य् आभरणानि येषां ते सुवर्चसस् तेजस्विनः । प्रवालेति । केऽपि तेभ्यः श्रीभगवत्सारूप्यं लब्धवद्भ्योऽन्ये प्रवालादिसमवर्णाः । पुनर् अपि लोकं वर्णयति—भ्राजिष्णुभिर् इति । श्रीर् यत्रेति । श्रीः स्वरूपशक्तिः रूपिणी तत्प्रेयसीरूपा मानं पूजां विभूतिभिः स्वसखीरूपाभिः । प्रेङ्खम् आन्दोलनं श्रिता विलासेन । कुसुमाकारो वसन्तः, तदनुगा भ्रमराः, तैर् विविधं गीयमाना । स्वयं प्रियस्य हरेः कर्म गायन्ती भवति ।

Транслитерация (IAST)

atha pravartate ity-ādi prakṛtam eva padyaṁ vyākhyāyate | nanu guṇādy-abhāvān nirviśeṣa evāsau lokaḥ? ity āśaṅkya tatra viśeṣas tasyāḥ śuddha-sattvātmikāyāḥ svarūpānatirikta-śakter eva vilāsa-rūpa iti dyotayaṁs tam eva viśeṣaṁ darśayati—harer iti | surāḥ sattva-prabhavāḥ, asurāḥ rajas-tamaḥ-prabhavāḥ, tair arcitāḥ | tebhyo'rhattamā ity arthaḥ, guṇātītatvād eveti bhāvaḥ | tān eva varṇayati—śyāmāvadātā iti | śyāmāś ca avadātā ujjvalāś ca te | padma-netrāḥ pīta-vastrāḥ suruco'tikamanīyāḥ supeśaso'tisukumārāḥ | unmiṣanta iva prabhāvanto maṇi-pravekā maṇy-uttamā yeṣu tāni niṣkāṇi padakāny ābharaṇāni yeṣāṁ te suvarcasas tejasvinaḥ | pravāleti | ke'pi tebhyaḥ śrī-bhagavat-sārūpyaṁ labdhavadbhyo'nye pravālādi-sama-varṇāḥ | punar api lokaṁ varṇayati—bhrājiṣṇubhir iti | śrīr yatreti | śrīḥ svarūpa-śaktiḥ rūpiṇī tat-preyasī-rūpā mānaṁ pūjāṁ vibhūtibhiḥ sva-sakhī-rūpābhiḥ | preṅkham āndolanaṁ śritā vilāsena | kusumākāro vasantaḥ, tad-anugā bhramarāḥ, tair vividhaṁ gīyamānā | svayaṁ priyasya hareḥ karma gāyantī bhavati |

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अथathaдалее
प्रवर्ततेpravartate«действуют»
इत्य् आदिity ādiи далее
प्रकृतम्prakṛtamразбираемый
एवevaименно
पद्यंpadyaṁстих
व्याख्यायतेvyākhyāyateтолкуется
ननुnanuно ведь
गुणाद्य्guṇādyгун и прочего
अभावान्abhāvānиз-за отсутствия
निर्विशेषnirviśeṣaбез особостей
एवासौevāsauименно этот
लोकःlokaḥмир
इत्य्ityтак
आशङ्क्यāśaṅkyaзаподозрив
तत्रtatraтам
विशेषस्viśeṣasособость
तस्याःtasyāḥтой
शुद्धśuddhaчистой
सत्त्वात्मिकायाःsattvātmikāyāḥсаттвы существом имеющей
स्वरूपानतिरिक्तsvarūpānatiriktaот собственной природы неотличной
शक्तेर्śakterсилы
एवevaименно
विलासvilāsaигры
रूपrūpaоблик
इतिitiтак
द्योतयंस्dyotayaṁsпоказывая
तम्tamту
एवevaименно
विशेषंviśeṣaṁособость
दर्शयतिdarśayatiявляет
हरेर्harer«Хари» — так
इतिitiтак
सुराःsurāḥ«боги»
सत्त्वsattvaот саттвы
प्रभवाःprabhavāḥпроисшедшие
असुराःasurāḥ«асуры»
रजस्rajasот раджаса
तमःtamaḥи тамаса
प्रभवाःprabhavāḥпроисшедшие
तैर्tairими
अर्चिताःarcitāḥ«чтимые»
तेभ्योऽर्हत्तमाtebhyo'rhattamāих достойнейшие
इत्य्ityтаков
अर्थःarthaḥсмысл
गुणातीतत्वाद्guṇātītatvādгуны превзошедшими будучи
एवेतिevetiименно — таков
भावःbhāvaḥсмысл
तान्tānих
एवevaименно
वर्णयतिvarṇayatiописывает
श्यामावदाताśyāmāvadātā«тёмно-сияющие»
इतिitiтак
श्यामाश्śyāmāśтёмные
चcaи
अवदाताavadātāсветлые
उज्ज्वलाश्ujjvalāśблистательные
चcaи
तेteони
पद्मpadmaлотос
नेत्राःnetrāḥглаза имеющие
पीतpītaжёлтые
वस्त्राःvastrāḥодежды имеющие
सुरुचोऽतिकमनीयाःsuruco'tikamanīyāḥ«прекрасные» — прелестнейшие
सुपेशसोऽतिसुकुमाराःsupeśaso'tisukumārāḥ«благообразные» — нежнейшие
उन्मिषन्तunmiṣantaсверкающие
इवivaсловно
प्रभावन्तोprabhāvantoсияющие
मणिmaṇiсамоцветы
प्रवेकाpravekāотборные
मण्य्maṇyсамоцветы
उत्तमाuttamāлучшие
येषुyeṣuв которых
तानिtāniте
निष्काणिniṣkāṇiподвески
पदकान्य्padakānyмедальоны
आभरणानिābharaṇāniукрашения
येषांyeṣāṁу кого
तेteони
सुवर्चसस्suvarcasas«блистательные»
तेजस्विनःtejasvinaḥсияющие
प्रवालेतिpravāleti«коралла» — так
केऽपिke'piнекоторые
तेभ्यःtebhyaḥот тех
श्रीśrīпрекрасного
भगवत्bhagavatБхагавана
सारूप्यंsārūpyaṁсходный облик
लब्धवद्भ्योऽन्येlabdhavadbhyo'nyeобретших, иные
प्रवालादिpravālādiкоралла и прочего
समsamaравный
वर्णाःvarṇāḥцвет имеющие
पुनर्punarснова
अपिapiи
लोकंlokaṁмир
वर्णयतिvarṇayatiописывает
भ्राजिष्णुभिर्bhrājiṣṇubhir«сияющими» — так
इतिitiтак
श्रीर्śrīr«Шри
यत्रेतिyatretiгде» — так
श्रीःśrīḥ«Шри»
स्वरूपsvarūpaсобственная
शक्तिःśaktiḥсила
रूपिणीrūpiṇī«воплощённая»
तत्tatЕго
प्रेयसीpreyasīвозлюбленной
रूपाrūpāоблик имеющая
मानंmānaṁ«почитание»
पूजांpūjāṁпоклонение
विभूतिभिःvibhūtibhiḥ«богатствами»
स्वsvaсвоими
सखीsakhīподруг
रूपाभिःrūpābhiḥоблик имеющими
प्रेङ्खम्preṅkham«качели»
आन्दोलनंāndolanaṁкачание
श्रिताśritāзанявшая
विलासेनvilāsenaдля забавы
कुसुमाकारोkusumākāro«цветов источник»
वसन्तःvasantaḥвесна
तद्tadего
अनुगाanugāспутники
भ्रमराःbhramarāḥпчёлы
तैर्tairими
विविधंvividhaṁмногообразно
गीयमानाgīyamānā«воспеваемая»
स्वयंsvayaṁсама
प्रियस्यpriyasya«любимого»
हरेःhareḥХари
कर्मkarma«деяния»
गायन्तीgāyantī«поющая»
भवतिbhavatiбывает
Литературный перевод

Далее толкуется тот же разбираемый стих, «действуют» и прочее. Заподозрив: «но ведь раз нет там ни гун, ни прочего, мир этот без всяких особостей?» — он показывает, что особость там есть, и что она есть облик игры той самой силы, чьё существо — чистая саттва и которая от собственной Его природы неотлична; и являет ту особость словами «Хари».

«Боги» — происшедшие от саттвы, «асуры» — от раджаса и тамаса; ими «чтимые», то есть достойнейшие их: именно потому, что гуны превзойдены.

Их же он и описывает: «тёмно-сияющие» — и тёмные, и светлые, блистательные; с глазами-лотосами, в жёлтых одеждах; «прекрасные» — прелестнейшие, «благообразные» — нежнейшие; те, у кого подвески, медальоны и украшения с лучшими, отборными самоцветами, словно сверкающими, сияющими; «блистательные» — сияющие. «Коралла»: некоторые иные, отличные от обретших облик, сходный со Шри Бхагаваном, цветом равны кораллу и прочему.

И снова описывает мир: «сияющими».

«Где Шри». «Шри» — собственная сила; «воплощённая» — в облике Его возлюбленной; «почитание» — поклонение; «богатствами» — теми, чей облик её подруги. «Качели» — качание, занятое ею для забавы. «Источник цветов» — весна, спутники её — пчёлы; ими она многообразно «воспеваема», а сама «поёт» «деяния» «любимого» Хари.

Версия

d8728fc0ead4 · опубликовано 20 сент. 2026 г., 11:13:10 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами