यथा वा—त्वम् आद्यः पुरुषः इत्य् आदिमूलपदाम् एवम् अवतार्यम् । श्रीवैकुण्ठे मायं निषेधन्न् अपि साक्षात् ताम् एवाह—त्वम् आद्य इति । कैवल्ये मोक्षाख्ये श्रीवैकुण्ठलक्षणे आत्मनि स्वांश एव स्थितः । किं कृत्वा? तत्रातिविराजमानया चिच्छक्त्या मायां दूरे स्थिताम् अपि तिरस्कृत्यैव । मतं चैतन्मायादिकं निषेधता श्रीशुकदेवेन । प्रवर्तते यत्र रजस् तमस् तयोः सत्त्वं च मिश्रं न च कालविक्रमः । न यत्र माया किम् उतापरे हरेर् अनुव्रता यत्र सुरासुरार्चिताः ॥ इति । मोक्सं परं पदं लिङ्गम् अमृतं विष्णुमन्दिरम् इति पाद्मोत्तरखण्डे वैकुण्ठपर्यायशब्दाः ॥ ॥
yathā vā—tvam ādyaḥ puruṣaḥ ity ādi-mūla-padām evam avatāryam | śrī-vaikuṇṭhe māyaṁ niṣedhann api sākṣāt tām evāha—tvam ādya iti | kaivalye mokṣākhye śrī-vaikuṇṭha-lakṣaṇe ātmani svāṁśa eva sthitaḥ | kiṁ kṛtvā? tatrātivirājamānayā cic-chaktyā māyāṁ dūre sthitām api tiraskṛtyaiva | mataṁ caitan-māyādikaṁ niṣedhatā śrī-śukadevena | pravartate yatra rajas tamas tayoḥ sattvaṁ ca miśraṁ na ca kāla-vikramaḥ | na yatra māyā kim utāpare harer anuvratā yatra surāsurārcitāḥ || iti | moksaṁ paraṁ padaṁ liṅgam amṛtaṁ viṣṇu-mandiram iti pādmottara-khaṇḍe vaikuṇṭha-paryāya-śabdāḥ || ||
Или же коренное слово «Ты — первый Пуруша» и далее надо вводить так: отрицая майю в Шри Вайкунтхе, он тем самым прямо излагает её же — «Ты первый». «В единственности», то есть в той, что именуется освобождением и чья примета — Шри Вайкунтха, «в Себе», то есть в собственной Своей части, «пребывающий». Сделав что? Оттеснив «майю» — хотя она и пребывает вдали — тою силою сознания, что там весьма сияет.
Таково и мнение Шри Шукадевы, отрицающего там майю и прочее: «Где не действуют ни раджас, ни тамас, ни смешанная с ними саттва, ни поступь времени; где нет майи — что уж говорить об ином; где преданные Хари, чтимые богами и асурами».
А «мокша, высшая обитель, линга, амрита, чертог Вишну» — это в уттара-кханде «Падмы» слова, синонимические Вайкунтхе.
aeb5aebca117 · опубликовано 20 сент. 2026 г., 11:13:10 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Второе чтение того же стиха: «отбросив майю» сказано не о победе над нею, а о свете, в котором её и нет.
И освобождение названо не состоянием, а местом — Вайкунтхой.
Список синонимов в конце подтверждает то же: то, что зовут мокшей, есть чертог.