ननु, पित्रोपदिष्टं भवताम् अदृश्यम् आत्मतत्त्वाख्यं रहः, अहं त्व् अन्य एव स्यां दृश्यत्वात् । नैवम्, अस्मत्प्रत्यभिज्ञया भेदनिरासाद् इत्य् आहुः—तं त्वाम् इति । हे भगवन्! परं केवलम् आत्मतत्त्वं ब्रह्मस्वरूपं त्वां विदाम विद्मः प्रत्यभिजानीमः । केन प्रत्यभिजानीथ? सम्प्रति अधुना सत्त्वेन, अस्मास्व् एतद्रूपाविर्भावेन । एतावन्तं कालं न ज्ञातवन्तो वयं, अधुना तु साक्षादनुभवेन निश्चितवन्तः स्म इत्य् अर्थः । त्वं शुद्धचित्तवृत्तौ ब्रह्मवत् नेत्रेऽप्य् अस्माकं स्फुरसि, न तु दृश्यत्वेनेति भावः । न केवलं प्रत्यभिज्ञामात्रम् इत्य् आहुः—एषाम् अस्माकं रतिं रचयन्तम्, अन्यथा रतिर् अपि त्वय्य् अस्माकं नोद्भवेद् इति भावः । निरहंमानादित्वेनान्येषाम् अप्य् आत्मारामाणाम् अन्यतो रत्यभावम् एव द्योतयन्तस् तद् आत्मतत्त्वम् आहुः । तत्रैव साधनवैशिष्ट्यात् किम् अपि वैशिष्ट्यं चाहुः—यत् त्वद्रूपत्वेनाविर्भवदात्मतत्त्वं तेऽनुतापः कृपा, तेनैव विदितैर् दृढभक्तियोगैर् विदुः । यद् वा, अनुतापो दैन्यं, तेन विदितैस् ते तव दृढभक्तियोगैः । कीदृशाः? उद्ग्रन्थयो निरहंमानाः, अत एव विरागाः । तद् एवं पित्रानुवर्णितरहा इत्य् अत्र रहःशब्दश् चतुःश्लोकीरीत्या प्रेमभक्तेर् एव वाचक इति व्यञ्जितम् ॥
nanu, pitropadiṣṭaṁ bhavatām adṛśyam ātma-tattvākhyaṁ rahaḥ, ahaṁ tv anya eva syāṁ dṛśyatvāt | naivam, asmat-pratyabhijñayā bheda-nirāsād ity āhuḥ—taṁ tvām iti | he bhagavan! paraṁ kevalam ātma-tattvaṁ brahma-svarūpaṁ tvāṁ vidāma vidmaḥ pratyabhijānīmaḥ | kena pratyabhijānītha? samprati adhunā sattvena, asmāsv etad-rūpāvirbhāvena | etāvantaṁ kālaṁ na jñātavanto vayaṁ, adhunā tu sākṣād-anubhavena niścitavantaḥ sma ity arthaḥ | tvaṁ śuddha-citta-vṛttau brahmavat netre'py asmākaṁ sphurasi, na tu dṛśyatveneti bhāvaḥ | na kevalaṁ pratyabhijñā-mātram ity āhuḥ—eṣām asmākaṁ ratiṁ racayantam, anyathā ratir api tvayy asmākaṁ nodbhaved iti bhāvaḥ | nirahaṁ-mānāditvenānyeṣām apy ātmārāmāṇām anyato raty-abhāvam eva dyotayantas tad ātma-tattvam āhuḥ | tatraiva sādhana-vaiśiṣṭyāt kim api vaiśiṣṭyaṁ cāhuḥ—yat tvad-rūpatvenāvirbhavad-ātma-tattvaṁ te'nutāpaḥ kṛpā, tenaiva viditair dṛḍha-bhakti-yogair viduḥ | yad vā, anutāpo dainyaṁ, tena viditais te tava dṛḍha-bhakti-yogaiḥ | kīdṛśāḥ? udgranthayo nirahaṁ-mānāḥ, ata eva virāgāḥ | tad evaṁ pitrānuvarṇita-rahā ity atra rahaḥ-śabdaś catuḥ-ślokī-rītyā prema-bhakter eva vācaka iti vyañjitam ||
«Но ведь тайна, указанная вам отцом и именуемая сущностью Духа, незрима; а Я был бы иным, ибо Меня видно». Не так: наше узнавание отвергает различие, — говорят они: «того Тебя» и далее.
«О Бхагаван! „Высшею“, то есть единственно, „сущностью Духа“, то есть собственным обликом Брахмана, „Тебя“ мы „знаем“, то есть ведаем, узнаём».
Чем же узнаёте? «Ныне», то есть теперь, «саттвою», то есть явлением этого облика в нас. То есть: столько времени мы не знали, а ныне удостоверились воочию, переживанием. Смысл: Ты проявляешься в нашем глазу так же, как в чистой деятельности ума, — а не как нечто зримое.
И не одно лишь узнавание, — говорят они: «творящего влечение» «у них», то есть у нас; иначе и влечения к Тебе у нас не возникло бы. И, показывая, что у иных, радующихся в себе, лишённых мнения о «я» и прочего, влечения ни к чему иному нет, они называют то «сущностью Духа».
И тут же, по особости средства, они говорят о некоей особости: «что» — то есть сущность Духа, являющаяся обликом Твоим, — «Твоё раскаяние», то есть милость; ею «узнанными» «твёрдыми сопряжениями преданности» «знают». Или же: «раскаяние» — смирение, им «узнанными» «Твоими» «твёрдыми сопряжениями преданности». Каковы они? «Узлы развязавшие», то есть лишённые мнения о «я», потому и «бесстрастные».
Итак, этим выражено, что слово «тайна» в словах «отцом описана тайна» по обычаю четырёх строф называет именно преданность-любовь.
86ac21ef6aea · опубликовано 20 сент. 2026 г., 11:13:10 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Возражение поставлено от лица Самого Бхагавана: если Тебя видно, Ты не то, о чём говорил отец.
Ответ опирается на узнавание: видят того же, кого знали внутри, — потому различия нет.
И «тайна», переданная Брахмой, оказывается не учением о Брахмане, а любовью.