सर्गादि योऽस्यानुरुणद्धि शक्तिभिर् द्रव्यक्रियाकारकचेतनात्मभिः । तस्मै समुन्नद्धनिरुद्धशक्तये नमः परस्मै पुरुषाय वेधसे ॥ टीका च—अनुरुणद्ध्य् अनुवर्तते करोति । द्रव्याणि महाभूतानि । क्रिया इन्द्रियाणि । कारका देवाः । चेतना बुद्धिः । आत्माऽहङ्कारः । तैः स्वशक्तिरूपैः समुन्नद्धाः समुत्कटा निरुद्धाः शक्तयो यस्य इत्य् एषा ॥ ॥
sargādi yo'syānuruṇaddhi śaktibhir dravya-kriyā-kāraka-cetanātmabhiḥ | tasmai samunnaddha-niruddha-śaktaye namaḥ parasmai puruṣāya vedhase || ṭīkā ca—anuruṇaddhy anuvartate karoti | dravyāṇi mahā-bhūtāni | kriyā indriyāṇi | kārakā devāḥ | cetanā buddhiḥ | ātmā'haṅkāraḥ | taiḥ sva-śakti-rūpaiḥ samunnaddhāḥ samutkaṭā niruddhāḥ śaktayo yasya ity eṣā || ||
«Кто творение мира и прочее совершает силами, чьё существо — вещества, действия, деятели, сознание и самость, — тому поклон, высшему Пуруше, Устроителю, чьи силы то вздыблены, то сдержаны».
И тика: «„Совершает“ — продолжает, творит. „Вещества“ — великие стихии. „Действия“ — чувства. „Деятели“ — боги. „Сознание“ — разум. „Самость“ — аханкара. Ими, чей облик есть Его собственная сила, „вздыблены“, то есть поднялись, и „сдержаны“ силы Его». Вот она.
0fdb96bd93f6 · опубликовано 20 сент. 2026 г., 11:13:10 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Мир разобран на пять разрядов, и все пять названы Его силами.
Два слова стиха держат всё: вздыблены и сдержаны — творение и растворение как два положения одной руки.
Потому и поклон обращён не к миру, а к тому, у кого эти силы.