तद् एवं श्रीशुकहृदयम् अपि सङ्गमितं स्यात् । अतश् चतुःश्लोकीप्रसङ्गेऽपि श्रीभगवान् एवार्थः । स हि स्वज्ञानाद्युपदेशेन स्वम् एवोपदिदेश । तत्र परमभागवताय ब्रह्मणे श्रीमद्भागवताख्यं निजं शास्त्रम् उपदेष्टुं तत्प्रतिपाद्यतमं वस्तुचतुष्टयं प्रतिजानीते । ज्ञानं परमगुह्यं मे यद् विज्ञानसमन्वितम् । सरहस्यं तदङ्गं च गृहाण गदितं मया ॥ मे मम भगवतो ज्ञानं शब्दद्वारा याथार्थ्यनिर्धारणं मया गदितं सद् गृहाण इत्य् अन्यो न जानातीति भावः । यतः परमगुह्यं ह्य् अज्ञानाद् अपि रहस्यतमं, मुक्तानाम् अपि सिद्धानाम् इत्यादेः । तच् च विज्ञानेन तदनुभावेनापि युक्तं गृहाण । न चैतावद् एव, किं च, सरहस्यं, तत्रापि रहस्यं यत् किम् अप्य् अस्ति, तेनापि सहितम् । तच् च प्रेमभक्तिरूपम् इत्य् अग्रे व्यञ्जयिष्यते । तथा तदङ्गं च गृहाण । तच् च सति त्व् अपराधाख्यविघ्ने न झटिति विज्ञानरहस्ये प्रकटयेत् । तस्मात् तस्य ज्ञानस्य सहायं च गृहाणेत्य् अर्थः । तच् च श्रवणादिभक्तिरूपम् इत्य् अग्रे व्यञ्जयिष्यते । यद् वा, सरहस्यम् इति तदङ्गस्यैव विशेषणं ज्ञेयम् । सुहृदोर् इव मिथः संवर्धकयोर् एकत्रावस्थानात् ॥
tad evaṁ śrī-śuka-hṛdayam api saṅgamitaṁ syāt | ataś catuḥślokī-prasaṅge'pi śrī-bhagavān evārthaḥ | sa hi sva-jñānādy-upadeśena svam evopadideśa | tatra parama-bhāgavatāya brahmaṇe śrīmad-bhāgavatākhyaṁ nijaṁ śāstram upadeṣṭuṁ tat-pratipādyatamaṁ vastu-catuṣṭayaṁ pratijānīte | jñānaṁ parama-guhyaṁ me yad vijñāna-samanvitam | sa-rahasyaṁ tad-aṅgaṁ ca gṛhāṇa gaditaṁ mayā || me mama bhagavato jñānaṁ śabda-dvārā yāthārthya-nirdhāraṇaṁ mayā gaditaṁ sad gṛhāṇa ity anyo na jānātīti bhāvaḥ | yataḥ parama-guhyaṁ hy ajñānād api rahasyatamaṁ, muktānām api siddhānām ity-ādeḥ | tac ca vijñānena tad-anubhāvenāpi yuktaṁ gṛhāṇa | na caitāvad eva, kiṁ ca, sa-rahasyaṁ, tatrāpi rahasyaṁ yat kim apy asti, tenāpi sahitam | tac ca prema-bhakti-rūpam ity agre vyañjayiṣyate | tathā tad-aṅgaṁ ca gṛhāṇa | tac ca sati tv aparādhākhya-vighne na jhaṭiti vijñāna-rahasye prakaṭayet | tasmāt tasya jñānasya sahāyaṁ ca gṛhāṇety arthaḥ | tac ca śravaṇādi-bhakti-rūpam ity agre vyañjayiṣyate | yad vā, sa-rahasyam iti tad-aṅgasyaiva viśeṣaṇaṁ jñeyam | suhṛdor iva mithaḥ saṁvardhakayor ekatrāvasthānāt ||
А раз так, то сведено и сердце Шри Шуки. Потому и в связи с четырьмя строфами предмет — именно Шри Бхагаван: Он ведь, наставляя в знании о Себе и прочем, наставил именно в Себе Самом.
Там, желая преподать Брахме, высшему бхагавате, своё писание, именуемое «Шримад-Бхагаватой», Он обещает четверицу вещей, утверждаемых им более всего:
«Знание Моё, крайне тайное, что сопровождено постижением, — с сокровенным и с частью его прими сказанное Мною».
«Моё», то есть Моё, Бхагавана, «знание» — удостоверение подлинности путём слова — «сказанное Мною», сущее, «прими». Смысл: иной его не знает. Ибо оно «крайне тайное» — сокровеннее даже неведения, по «даже у освобождённых, у совершенных» и далее.
И его прими соединённым с «постижением», то есть и с переживанием его. И не столько лишь: ещё и «с сокровенным» — с тем, что есть там сверх того, и с ним вместе. А оно имеет облик любовной преданности, что будет явлено впереди.
Так же: «и часть его прими». Ведь при помехе, именуемой оскорблением, Он не тотчас явит постижение и сокровенное; потому смысл: прими и подмогу тому знанию. А она имеет облик слушания, воспевания и прочего, что будет явлено впереди.
Или же «с сокровенным» надо знать определением именно к «части его», — ибо они пребывают вместе, как двое друзей, что возращают друг друга.
ad1f1fd480db · опубликовано 20 сент. 2026 г., 11:13:10 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Четыре слова стиха — знание, постижение, сокровенное, часть — это и есть план всей книги: что сказано, что пережито, что дано сверх того и чем это берётся.
Порядок в нём не случаен: подмога названа последней, но без неё первые три не открываются.
«Сокровенное» читается и отдельно, и как определение к «части», — и тогда любовь и служение стоят рядом, как двое друзей.