तद्दर्शन इति । यत् पदाम्बुजं पारमहंस्येन पथाधिगम्यत इति सच्चिदानन्दघनत्वं तस्य व्यनक्ति । तं प्रीयमाणम् इति तं ब्रह्माणं भगवान् बभाषे । प्रजाविसर्गे कार्ये निजस्य स्वांशभूतस्य पुरुषस्य शासनेऽर्हणं योग्यम् । नन्व् असौ पुरुष एव तम् अनुगृह्णातु, श्रीभगवतस् तु परावस्थत्वात् तेन प्राकृतसृष्टिकर्त्रा सम्बन्धोऽपि न सम्बन्ध इत्य् आशङ्क्य तस्य भक्तवात्सल्यातिशय एवायम् इत्य् आह—प्रियं तस्मिन् प्रेमवन्तम् । यतः सोऽपि प्रियः प्रेमवशः । तत्रापि प्रीयमाणाम् इति प्रीतमना इति च विशेषणं तदानीं प्रेमोल्लासातिशयद्योतकम् । तं प्रति भगवत्प्रीतिचिह्नदर्शनेन तस्यापि तत्र प्रीत्यतिशयं व्यञ्जयति—ईषत्स्मितरोचिषा गिरा इति, करे स्पृशन् इति च । अस्य श्रीकृष्णोपासकत्वं श्रीगोपालतापनीवाक्येन दर्शितम् । तथा च ब्रह्मसंहितायां — तत्र ब्रह्माभवद् भूयश् चतुर्वेदी चतुर्मुखः । स जातो भगवच्छक्त्या तत्कालं किल चोदितः ॥ सिसृक्षायां मतिं चक्रे पूर्वसंस्कारसंस्कृताम् । ददर्श केवलं ध्वान्तं नान्यत् किम् अपि सर्वतः ॥ उवाच पुरतस् तस्मै तस्य दिव्या सरस्वती । कामः कृष्णाय गोविन्दाय गोपीजन इत्य् अपि ॥ वल्लभाय प्रिया वह्नेर् अयं ते दास्यति प्रियम् । तप त्वं तप एतेन तव सिद्धिर् भविष्यति ॥ अथ तेपे स सुचिरं प्रीणन् गोविन्दम् अव्ययम् ॥ इत्य् आदि ॥ ॥
tad-darśana iti | yat padāmbujaṁ pāramahaṁsyena pathādhigamyata iti saccidānanda-ghanatvaṁ tasya vyanakti | taṁ prīyamāṇam iti taṁ brahmāṇaṁ bhagavān babhāṣe | prajā-visarge kārye nijasya svāṁśa-bhūtasya puruṣasya śāsane'rhaṇaṁ yogyam | nanv asau puruṣa eva tam anugṛhṇātu, śrī-bhagavatas tu parāvasthatvāt tena prākṛta-sṛṣṭi-kartrā sambandho'pi na sambandha ity āśaṅkya tasya bhakta-vātsalyātiśaya evāyam ity āha—priyaṁ tasmin premavantam | yataḥ so'pi priyaḥ prema-vaśaḥ | tatrāpi prīyamāṇām iti prīta-manā iti ca viśeṣaṇaṁ tadānīṁ premollāsātiśaya-dyotakam | taṁ prati bhagavat-prīti-cihna-darśanena tasyāpi tatra prīty-atiśayaṁ vyañjayati—īṣat-smita-rociṣā girā iti, kare spṛśan iti ca | asya śrī-kṛṣṇopāsakatvaṁ śrī-gopāla-tāpanī-vākyena darśitam | tathā ca brahma-saṁhitāyāṁ — tatra brahmābhavad bhūyaś caturvedī caturmukhaḥ | sa jāto bhagavac-chaktyā tat-kālaṁ kila coditaḥ || sisṛkṣāyāṁ matiṁ cakre pūrva-saṁskāra-saṁskṛtām | dadarśa kevalaṁ dhvāntaṁ nānyat kim api sarvataḥ || uvāca puratas tasmai tasya divyā sarasvatī | kāmaḥ kṛṣṇāya govindāya gopī-jana ity api || vallabhāya priyā vahner ayaṁ te dāsyati priyam | tapa tvaṁ tapa etena tava siddhir bhaviṣyati || atha tepe sa suciraṁ prīṇan govindam avyayam || ity ādi || ||
«Того виденья». Словами «которых достигают путём парамахамс» он являет, что стопы те суть сгущённое бытие, сознание и блаженство.
«К тому любимому» — к тому Брахме обратился Бхагаван; «в деле творения тварей» достойному, то есть годному принять повеление Пуруши, что есть Его собственная часть.
— Но ведь пусть тот Пуруша его и облагодетельствует; Шри Бхагаван запределен, и связь Его с тем, кто творит вещественный мир, и не связь вовсе.
— Заподозрив это, он говорит, что дело тут в одном лишь избытке Его нежности к преданному: «любимому», то есть имеющему прему к Нему; ибо и Он «любимый», покорённый премою. И определения «к любимому» и «довольный умом» показывают тогдашний избыток ликования премы.
Показывая же знаки любви Бхагавана к нему, он являет и избыток любви того к Нему: «речью, сияющей лёгкой улыбкой» и «касаясь его руки».
А что Брахма поклонялся Шри Кришне, показано речением «Шри Гопала-тапани». Так и в «Брахма-самхите»: «Там затем стал Брахма, четырёхведный и четырёхликий; рождённый силою Бхагавана, в то время побуждённый, он обратил мысль, выправленную прежними следами, к желанию творить, — и увидел повсюду одну лишь тьму и ничего иного. Тогда заговорила пред ним его божественная Сарасвати: „кама кришная говиндая гопи-джана“, и ещё „валлабхая“, любезная огню; она даст тебе любезное. Совершай, совершай тапас — этим будет твоё совершенство. И он весьма долго совершал тапас, радуя Говинду нетленного» — и далее.
97395031a4bd · опубликовано 20 сент. 2026 г., 11:13:10 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Возражение поставлено грамотно: творец вещества и запредельный Господь — как между ними связь.
Ответ не из богословия, а из отношений: связь держится нежностью, и покорён тут Он, а не Брахма.
И тут же названа мантра, которой Брахма творил, — та же самая, что стоит в начале «Брахма-самхиты».