नन्दादय इति कर्त्रन्तरानिर्देशाच् छन्दोभिर् एव मूर्तैः कर्तृभिः । तदभिज्ञापनार्थं तज्जन्मादिलीलया स्तूयमानम् । अन्तरङ्गाः परिकरास् तु पूर्वदर्शितरीत्या गोगोपादय एव । अत एव कृष्णं यथा ददृशुः, तथा तत्परिकरान्तराणां दर्शनानुक्तेस् तत्र क एव तत्र परिकरा इत्य् अभिव्यज्यते । त एव च पूर्वदर्शितमृत्युसञ्जयादितन्त्रहरिवंशादिवचनानुसारेण प्रकटाप्रकटप्रकाशगततया द्विधाभूताः सम्प्रत्य् अप्रकटप्रकाशप्रवेशे सत्य् एकरूपा एव जाता इति न पृथग्दृष्टाः । यदा तत्प्रकाशभेदो भवति, तदा तत्तल्लीलारसपोषाय तेषु प्रकाशेषु तत्तल्लीलाशक्तिर् एवाभिमानभेदं परस्परम् अननुसन्धानं च प्रायः सम्पादयतीति गम्यते । उदाहरिष्यते चाग्रे । अत एवोक्तं न वेद स्वां गतिं भ्रमन् इति । तथा च सति इदानीं श्रीव्रजवासिनां कथञ्चिज् जातया तादृशेच्छया तेभ्यस् तेषाम् एव तादृशलोकप्रकाशविशेषादिकं दर्शितम् इति गम्यते । न च प्रकाशान्तरम् असम्भावनीयम्, परमेश्वरत्वेन तच् च श्रीविग्रहपरिकरधामलीलादीनां युगपद् एकत्राप्य् अनन्तविधवैभवप्रकाशशीलत्वात् । अत्र स्वां गतिम् इति तदीयतानिर्देशो गोपानां स्वं लोकम् इति षष्ठीस्वशब्दयोर् निर्देशः । कृष्णम् इति साक्षात् तन्निर्देशश् च वैकुण्ठान्तरं व्यवच्छिद्य श्रीगोलोकम् एव प्रतिपादयति । अत एव तेषां तद्दर्शनात् परमानन्दनिर्वृतत्वं सुविस्मितत्वम् अपि युक्तम् उक्तम्, तस्यैव पूर्णत्वात्, तथातेषां पुत्रादिरूपेणोदयाच् च । तद् एवम् उक्तोऽर्थः समञ्जस एव ॥ ॥
nandādaya iti kartr-antarā-nirdeśāc chandobhir eva mūrtaiḥ kartṛbhiḥ | tad-abhijñāpanārthaṁ taj-janmādi-līlayā stūyamānam | antaraṅgāḥ parikarās tu pūrva-darśita-rītyā go-gopādaya eva | ata eva kṛṣṇaṁ yathā dadṛśuḥ, tathā tat-parikarāntarāṇāṁ darśanānuktes tatra ka eva tatra parikarā ity abhivyajyate | ta eva ca pūrva-darśita-mṛtyu-sañjayādi-tantra-hari-vaṁśādi-vacanānusāreṇa prakaṭāprakaṭa-prakāśa-gatatayā dvidhā-bhūtāḥ sampraty aprakaṭa-prakāśa-praveśe saty eka-rūpā eva jātā iti na pṛthag-dṛṣṭāḥ | yadā tat-prakāśa-bhedo bhavati, tadā tat-tal-līlā-rasa-poṣāya teṣu prakāśeṣu tat-tal-līlā-śaktir evābhimāna-bhedaṁ parasparam ananusandhānaṁ ca prāyaḥ sampādayatīti gamyate | udāhariṣyate cāgre | ata evoktaṁ na veda svāṁ gatiṁ bhraman iti | tathā ca sati idānīṁ śrī-vraja-vāsināṁ kathañcij jātayā tādṛśecchayā tebhyas teṣām eva tādṛśa-loka-prakāśa-viśeṣādikaṁ darśitam iti gamyate | na ca prakāśāntaram asambhāvanīyam, parameśvaratvena tac ca śrī-vigraha-parikara-dhāma-līlādīnāṁ yugapad ekatrāpy ananta-vidha-vaibhava-prakāśa-śīlatvāt | atra svāṁ gatim iti tadīyatā-nirdeśo gopānāṁ svaṁ lokam iti ṣaṣṭhī-sva-śabdayor nirdeśaḥ | kṛṣṇam iti sākṣāt tan-nirdeśaś ca vaikuṇṭhāntaraṁ vyavacchidya śrī-golokam eva pratipādayati | ata eva teṣāṁ tad-darśanāt paramānanda-nirvṛtatvaṁ suvismitatvam api yuktam uktam, tasyaiva pūrṇatvāt, tathāteṣāṁ putrādi-rūpeṇodayāc ca | tad evam ukto'rthaḥ samañjasa eva || ||
«Нанда и прочие» — этим указан иной деятель, а деятелями остаются именно «размеры», воплощённые. «Восхваляемый» — игрою Его рождения и прочего, чтобы о том и оповестить. Внутренние же Его спутники, по показанному выше порядку, — именно коровы, пастухи и прочие. Потому и тем, что о виденье иных Его спутников не сказано так, как сказано о том, что они увидели Кришну, — являемо, кто там спутники.
Они же, по речениям показанных выше тантр — «Мритью-санджаи» и прочих — и «Хари-вамши» и прочих, будучи разделены надвое по принадлежности к явленному и неявленному явлению, ныне, при вхождении в неявленное явление, стали одного облика, — потому и не увидены отдельно. А когда различие явлений бывает, тогда, ради питания вкуса тех и этих игр, сама сила тех и этих игр обычно и устрояет в тех явлениях различие самосознания и взаимное несвязывание; так это понимается. И будет приведено далее. Потому и сказано: «не знает своей участи, блуждая».
А раз так, понимается, что ныне, когда у жителей шри Враджа как-то возникло такое желание, им было показано особое явление того самого их мира и прочее. И иное явление тут не невозможно: будучи высшим владыкою, Он имеет обыкновение разом и в одном месте являть бесконечного рода величие — шри образ, свиту, обитель, игры и прочее.
Здесь «своей участи» — указание на принадлежность Ему; «пастухам свой мир» — указание родительным падежом и словом «свой»; «Кришну» — прямое указание на Него. Всё это, отсекая иную Вайкунтху, доносит именно шри Голоку. Потому уместно сказано и то, что они от того виденья успокоились высшею радостью и весьма изумились: ведь он полон, да и восходит он у них как сын и прочее. Итак, сказанный смысл состоятелен.
84c18e64f24b · publicado 20 sept 2026, 19:59:50 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
О свите не сказано, что её увидели, — и это молчание оказывается доводом: свита и была рядом всё время.