एतद् एव प्रपञ्चयति षड्भिः— अहो भाग्यम् अहो भाग्यं नन्दगोपव्रजौकसाम् । यन्मित्रं परमानन्दं पूर्णं ब्रह्म सनातनम् ॥ भाग्यम् अनिर्वचनीया कापि श्रीकृष्णस्य कृपा, तस्य पुनरुक्त्यादरेण सर्वथैव अपरिच्छेद्यत्वम् उक्तम् । पूर्णपरमानन्दब्रह्मत्वेनैव सनातनत्वे सिद्धे यत् पुनस् तदुपादानं तन्मित्रपदस्यैव विशेषणत्वेन लभ्यम् । अथवा, विधेयस्य विशेषप्रतिपत्त्यर्थम् अनूद्यं विशिष्यते । यथा मनोरमं सुवर्णम् इदं कुण्डलं जातम् इति कुण्डलस्यैव मनोरमत्वं साध्यम् । तस्माद् अत्राप्य् अनूद्यस्य श्रीकृष्णाख्यस्य परब्रह्मणः परमानन्दपूर्णत्वलक्षणं विशेषणद्वयं विधेयाया मित्रताया एव तत्तद्भावं साधयतीति तदेकार्थप्रवृत्तं सनातनत्वं तस्यास् तद्भावं साधयेत् । किं चात्र मित्रम् इति कालविशेषयोगनिर्देशाभावात् कालसामान्यम् एव भजते । ततश् च तस्य मित्रतालक्षणस्य विधेयस्य कालत्रयावस्थितत्वम् एव स्पष्टम् । कालान्तरासंजननं तु कष्टम् । अत्र चोत्तरयोर् अर्थयोः श्रीकृष्णस्य सनातनत्वे शब्दलब्धे सति तदीयमैत्रीमतां परिकराणाम् अपि सनातनत्वं नासम्भवम् अपि, श्रीरुक्मिणीप्रभृतीनाम् तथा दर्शनात् ।
etad eva prapañcayati ṣaḍbhiḥ— aho bhāgyam aho bhāgyaṁ nanda-gopa-vrajaukasām | yan-mitraṁ paramānandaṁ pūrṇaṁ brahma sanātanam || bhāgyam anirvacanīyā kāpi śrī-kṛṣṇasya kṛpā, tasya punar-ukty-ādareṇa sarvathaiva aparicchedyatvam uktam | pūrṇa-paramānanda-brahmatvenaiva sanātanatve siddhe yat punas tad-upādānaṁ tan-mitra-padasyaiva viśeṣaṇatvena labhyam | athavā, vidheyasya viśeṣa-pratipatty-artham anūdyaṁ viśiṣyate | yathā manoramaṁ suvarṇam idaṁ kuṇḍalaṁ jātam iti kuṇḍalasyaiva manoramatvaṁ sādhyam | tasmād atrāpy anūdyasya śrī-kṛṣṇākhyasya para-brahmaṇaḥ paramānanda-pūrṇatva-lakṣaṇaṁ viśeṣaṇa-dvayaṁ vidheyāyā mitratāyā eva tat-tad-bhāvaṁ sādhayatīti tad-ekārtha-pravṛttaṁ sanātanatvaṁ tasyās tad-bhāvaṁ sādhayet | kiṁ cātra mitram iti kāla-viśeṣa-yoga-nirdeśābhāvāt kāla-sāmānyam eva bhajate | tataś ca tasya mitratā-lakṣaṇasya vidheyasya kāla-trayāvasthitatvam eva spaṣṭam | kālāntarāsaṁjananaṁ tu kaṣṭam | atra cottarayor arthayoḥ śrī-kṛṣṇasya sanātanatve śabda-labdhe sati tadīya-maitrīmatāṁ parikarāṇām api sanātanatvaṁ nāsambhavam api, śrī-rukmiṇī-prabhṛtīnām tathā darśanāt |
Это он и развёртывает шестью стихами: «О, счастье, о, счастье жителей Враджа Нанды-пастуха: их друг — высшая радость, полный Брахман, вечный».
«Счастье» — какая-то неизъяснимая милость шри Кришны; а почтительным повторением сказано, что она всячески неизмерима. Раз вечность уже доказана тем, что Он — полный Брахман, высшая радость, то повторное её упоминание получается как определение именно к слову «друг». Или же так: ради особого постижения утверждаемого определяется повторяемое, как в «эта серьга стала прекрасным золотом», где доказывается красота именно серьги. Значит, и здесь два определения повторяемого — высшего Брахмана, именуемого шри Кришною, отличаемого высшею радостью и полнотою, — доказывают то и это состояние именно у утверждаемой дружбы; и вечность, идущая с ними в одном смысле, доказала бы то же состояние и у неё.
И ещё: слово «друг» здесь, раз нет указания на связь с особым временем, берёт время вообще. Потому явно, что утверждаемое, отличаемое дружбою, пребывает во всех трёх временах; а не породить иного времени тут натянуто. И при двух последующих смыслах, когда вечность шри Кришны получена самим словом, не невозможна и вечность у Его спутников, имеющих с Ним дружбу, — как это видно у шри Рукмини и прочих.
97496c48277f · publicado 20 sept 2026, 19:59:50 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Спор идёт о том, к чему относится слово «вечный», — и он решается в пользу дружбы.