तद् भूरिभाग्यम् इह जन्म किम् अप्य् अटव्यां यद् गोकुलेऽपि कतमाङ्घ्रिरजोऽभिषेकम् इत्यादिना । तस्मात् तयोस् तादृशमहोदये कारणं नास्ति, किन्तु निष्कारणत्वेन तयोर् न् इत्याम् एव तादृशीं स्थितिं विज्ञाय, मया श्रीभगवल्लीलयैव स्वभक्तिविशेषप्रचारकारणकश्रीभगवदिच्छयैवद्रोणधरारूपेणांशेनैवावतीर्णयोर् ऐक्यविवक्षया यथा कथञ्चित् कारणाभास एवोपन्यस्त इति । किं च, श्रीमद्भागवतेऽस्मिन् श्रीभगवत्प्रेमैव सर्वपुरुषार्थशिरोमणित्वेनोद्घुष्यते । तस्य च परमाश्रयरूपं श्रीगोकुलम् एव । तत्रापि श्रीव्रजेश्वरौ । ततस् तत् परमाश्रयन् इत्यत्वे सिद्ध एव तादृशग्रन्थप्रयत्नः सकलः स्यात् । यत एव श्रीब्रह्मादिभिस् तत्र यत् किञ्चिज् जन्म प्रार्थ्यते इति । तस्मात् स्वाभाविक्य् एव तयोस् तादृशी स्थितिर् इति प्रतिपादयंस् तत्सम्बन्धेनैव भजतां सुखापो नान्येषाम् इत्य् आह— नायं सुखापो भगवान् देहिनां गोपिकासुतः । ज्ञानिनां चात्मभूतानां यथा भक्तिमताम् इह ॥ सुखेनाप्यत इति सुखापः । अयं श्रीगोपिकासुतः भगवान् देहिनां देहाभिमानिनां तपआदिना न सुखापः न सुलभः, किन्तु तैर् अतिचिरेणैव तेन शुद्धेऽन्तःकरणे कथञ्चिद् भक्तावलोकनलेशेन जातसद्बुद्धिभिस् तद् एव तपआदिकं तस्मिन्न् अर्पयद्भिः कथञ्चिद् एवासौ लभ्यते । तथा आत्मभूतानाम् आविर्भूताद्वैतवृत्तीनां निवृत्तदेहाभिमानानां ज्ञानिनाम् अपि तादृशेन ज्ञानेन न सुखापः, किन्तु पूर्वेणैव कारणेन जाततदासत्तिभिस् तेन ज्ञानेन यद् ब्रह्म स्फुरति, तद् एवायम् इति चिन्तयद्भिस् तैः कथञ्चिद् एवासौ लभ्यते । ततश् च द्वयोर् अपि तयोः साधनयोर् हीनत्वात् तल्लाभश् च न साक्षात् किन्तु केनचिद् अंशेन व्यञ्जितम्—ते प्राप्नुवन्ति माम् एव सर्वभूतहिते रताः , क्लेशोऽधिकतरस् तेषाम् अव्यक्तासक्तचेतसाम् इति श्रीभगवदुक्तेः । शाब्दे परे ब्रह्मणि धर्मतो व्रतैः स्नातस्य मे न्यूनम् अलं विचक्ष्व इति श्रीव्यासप्रश्नानन्तरात् । भवतानुदितप्रायं यशो भगवतोऽमलम् । येनैवासौ न तुष्येत मन्ये तद् दर्शनं खिलम् ॥ इति श्रीनारदप्रतिवचनाच् च । सुखापस् तु केषाम् इत्य् अपेक्षायां निदर्शनम् आह—इह गोपिकासुते भक्तिमतां, यथा । तथा च श्रीब्रह्मोक्तिः—ज्ञाने प्रयासम् उदपास्य इत्यादि, श्रीनारदोक्तिश् च यजते यज्ञपुरुषं स सम्यग्दर्शनः पुमान् इति । सुखाप इति श्रीगोपिकायास् तु सुखाप इति किं वक्तव्यम्? तस्याः सुत एवायं भगवान् इत्य् अतो गोपिकासुत इति विशेषणं दत्तम् ।
tad bhūri-bhāgyam iha janma kim apy aṭavyāṁ yad gokule'pi katamāṅghri-rajo'bhiṣekam ity-ādinā | tasmāt tayos tādṛśa-mahodaye kāraṇaṁ nāsti, kintu niṣkāraṇatvena tayor n ityām eva tādṛśīṁ sthitiṁ vijñāya, mayā śrī-bhagaval-līlayaiva sva-bhakti-viśeṣa-pracāra-kāraṇaka-śrī-bhagavad-icchayaivadroṇa-dharā-rūpeṇāṁśenaivāvatīrṇayor aikya-vivakṣayā yathā kathañcit kāraṇābhāsa evopanyasta iti | kiṁ ca, śrīmad-bhāgavate'smin śrī-bhagavat-premaiva sarva-puruṣārtha-śiromaṇitvenodghuṣyate | tasya ca paramāśraya-rūpaṁ śrī-gokulam eva | tatrāpi śrī-vrajeśvarau | tatas tat paramāśraya-n ityatve siddha eva tādṛśa-grantha-prayatnaḥ sakalaḥ syāt | yata eva śrī-brahmādibhis tatra yat kiñcij janma prārthyate iti | tasmāt svābhāviky eva tayos tādṛśī sthitir iti pratipādayaṁs tat-sambandhenaiva bhajatāṁ sukhāpo nānyeṣām ity āha— nāyaṁ sukhāpo bhagavān dehināṁ gopikā-sutaḥ | jñānināṁ cātma-bhūtānāṁ yathā bhaktimatām iha || sukhenāpyata iti sukhāpaḥ | ayaṁ śrī-gopikā-sutaḥ bhagavān dehināṁ dehābhimānināṁ tapa-ādinā na sukhāpaḥ na sulabhaḥ, kintu tair aticireṇaiva tena śuddhe'ntaḥ-karaṇe kathañcid bhaktāvalokana-leśena jāta-sad-buddhibhis tad eva tapa-ādikaṁ tasminn arpayadbhiḥ kathañcid evāsau labhyate | tathā ātma-bhūtānām āvirbhūtādvaita-vṛttīnāṁ nivṛtta-dehābhimānānāṁ jñāninām api tādṛśena jñānena na sukhāpaḥ, kintu pūrveṇaiva kāraṇena jāta-tad-āsattibhis tena jñānena yad brahma sphurati, tad evāyam iti cintayadbhis taiḥ kathañcid evāsau labhyate | tataś ca dvayor api tayoḥ sādhanayor hīnatvāt tal-lābhaś ca na sākṣāt kintu kenacid aṁśena vyañjitam—te prāpnuvanti mām eva sarva-bhūta-hite ratāḥ , kleśo'dhikataras teṣām avyaktāsakta-cetasām iti śrī-bhagavad-ukteḥ | śābde pare brahmaṇi dharmato vrataiḥ snātasya me nyūnam alaṁ vicakṣva iti śrī-vyāsa-praśnānantarāt | bhavatānudita-prāyaṁ yaśo bhagavato'malam | yenaivāsau na tuṣyeta manye tad darśanaṁ khilam || iti śrī-nārada-prativacanāc ca | sukhāpas tu keṣām ity apekṣāyāṁ nidarśanam āha—iha gopikā-sute bhaktimatāṁ, yathā | tathā ca śrī-brahmoktiḥ—jñāne prayāsam udapāsya ity-ādi, śrī-nāradoktiś ca yajate yajña-puruṣaṁ sa samyag-darśanaḥ pumān iti | sukhāpa iti śrī-gopikāyās tu sukhāpa iti kiṁ vaktavyam? tasyāḥ suta evāyaṁ bhagavān ity ato gopikā-suta iti viśeṣaṇaṁ dattam |
…словами «То обильное счастье — родиться здесь хоть кем-нибудь в лесу, что и в Гокуле, и омыться пылью чьих-нибудь стоп» и далее.
Значит, причины такого великого их восхода нет; но, познав, что беспричинно их стояние таково вечно, я — ради самой игры шри Бхагавана, по воле самого шри Бхагавана, чья причина — распространение особой преданности Ему, и с желанием сказать о единстве их с теми, кто нисшёл лишь долею в облике Дроны и Дхары, — кое-как выставил лишь подобие причины.
И ещё: в этой шримад «Бхагавате» венцом всех целей человека провозглашается именно любовь к шри Бхагавану; а её высшее прибежище — шри Гокула, и в ней — двое владык шри Враджа. Стало быть, всё усилие такой книги будет цельным лишь при доказанной вечности того высшего прибежища: недаром шри Брахма и прочие просят там себе хоть какого-нибудь рождения.
Потому, донося, что такое их стояние природно, он говорит, что легко Он обретается у почитающих именно через связь с ними, а не у иных: «Не легко обретается этот Бхагаван, сын пастушки, у телесных и у знающих, ставших собою, — как у тех, кто здесь имеет преданность».
«Сукхапа» — «легко обретаемый». «Этот» — шри сын пастушки, Бхагаван; «у телесных», то есть у мнящих себя телом, «не легко обретается» подвижничеством и прочим: они обретают Его лишь кое-как — очень не скоро, когда их внутреннее орудие очистится и по крупице взгляда преданного у них возникнет благое разумение, и они то самое подвижничество и прочее вручат Ему. Так же и «у знающих», ставших собою, то есть у тех, в ком явилось действие недвойственности и прекратилось мнение себя телом, Он не легко обретается таким знанием: лишь у тех, у кого по той же прежней причине возникла близость к Нему и кто помышляет «Тот Брахман, что сверкает этим знанием, — Он и есть», Он обретается кое-как.
И потому, поскольку оба те средства скудны, обретение Его и не воочию, а явлено лишь некою долею: по слову шри Бхагавана «Они обретают именно меня — те, кто радуется благу всех существ», и «Труд у них больше, у тех, чьё сердце привязано к непроявленному»; и по тому, что следует за вопросом шри Вьясы «В звуковом высшем Брахмане, омывшемся по дхарме обетами, усмотри же, чего мне недостаёт», — по ответу шри Нарады: «Тобою почти не воспета безупречная слава Бхагавана; учение, которым он не был бы доволен, я считаю ущербным».
А у кого же Он «легко обретается»? На это он даёт пример: «здесь», то есть у имеющих преданность к сыну пастушки, «как». Так и сказанное шри Брахмою: «отбросив усилие в знании» и далее, и сказанное шри Нарадою: «Тот и чтит Человека жертвы, чьё виденье верно». А что до самой шри пастушки, у которой Он «легко обретаем», — что и говорить: Он именно её сын; потому и дано определение «сын пастушки».
c1a03e6043fd · publicado 20 sept 2026, 19:59:50 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Довод возвращает к началу книги: там, где учение названо ущербным без славы Бхагавана, здесь названы ущербными и подвиг, и знание.