तथा च पद्यत्रयम्— राजन् परस्य तनुभृज्जननाप्ययेहा मायाविडम्बनम् अवेहि यथा नटस्य । सृष्ट्वात्मनेदम् अनुविश्य विहृत्य चान्ते संहृत्य चात्ममहिमोपरतः स आस्ते ॥ परस्य श्रीकृष्णस्य ये तनुभृतः, प्रयुज्यमानेमयि तां शुद्धां भागवतीं तनुम् इति श्रीनारदोक्त्यनुसारेण तदीयां तनुम् एव धारयन्तस् तत्पार्षदा यादवादयः, तेषां जननाप्ययरूपा ईहाश् चेष्टाः केवलं परस्यैव मायया अनुकरणम् अवेहि यथा इन्द्रजालवेत्ता नटः कश्चिज् जीवत एव मारयित्वेव दग्ध्वेव पुनश् च तद्देहं जनयित्वेव दर्शयति तस्येव । विश्वसर्गादिहेत्वचिन्त्यशक्तेस् तस्य तादृशशक्तित्वं न च चित्रम् इत्य् आह—सृष्ट्वेति । एवं सति श्रीसङ्कर्षणादौ मुग्धानाम् अन्यथाभानहेतूदाहरणाभासः सुतराम् एव मायिकलीलावर्णने प्रवेशितो भवति । स्कान्दे श्रीलक्ष्मणस्याप्य् अन्यादृशत्वं न सम्प्रतिपन्नम् । नारायणवर्मणि च शेषाद् विलक्षणशक्तित्वेन न् इत्यम् एवोपासकपालकत्वेन तथैवानुमतम् इति दर्शितम् । अत एव जरासन्धवाक्ये, तव राम यदि श्रद्धा इत्य् अत्र श्रीस्वामिभिर् अपीत्थं वास्तवार्थो व्यञ्जितः—अच्छेद्यदेहोऽसाव् इति स्वयम् एव मत्वा अपरितोषात् पक्षान्तरम् आह—यद् वा, मां जहीति । तद् एवं चानेन व्याख्यानेन लोकाभिरामां स्वतनुं इत्यादिपद्येषु योगिजनशक्तिविलक्षणभगवच्छक्तिव्यञ्जकं श्रीस्वामिचरणानाम् अदग्ध्वेत्य् आदिपदच्छेदादिमयव्याख्यासौष्ठवं कैमुत्यातिशयेन सुष्ठ्व् एव स्थापितम् । यत एव दृश्यते चाद्याप्य् उपासकानाम् इत्यादिकं च तदुक्तं सुसङ्गतं भवति । तत्तत्परिकरेणैव सार्धं तेषु तत्साक्षात्कार इति ।
tathā ca padya-trayam— rājan parasya tanu-bhṛj-jananāpyayehā māyā-viḍambanam avehi yathā naṭasya | sṛṣṭvātmanedam anuviśya vihṛtya cānte saṁhṛtya cātma-mahimoparataḥ sa āste || parasya śrī-kṛṣṇasya ye tanu-bhṛtaḥ, prayujyamānemayi tāṁ śuddhāṁ bhāgavatīṁ tanum iti śrī-nāradokty-anusāreṇa tadīyāṁ tanum eva dhārayantas tat-pārṣadā yādavādayaḥ, teṣāṁ jananāpyaya-rūpā īhāś ceṣṭāḥ kevalaṁ parasyaiva māyayā anukaraṇam avehi yathā indrajāla-vettā naṭaḥ kaścij jīvata eva mārayitveva dagdhveva punaś ca tad-dehaṁ janayitveva darśayati tasyeva | viśva-sargādi-hetv-acintya-śaktes tasya tādṛśa-śaktitvaṁ na ca citram ity āha—sṛṣṭveti | evaṁ sati śrī-saṅkarṣaṇādau mugdhānām anyathā-bhāna-hetūdāharaṇābhāsaḥ sutarām eva māyika-līlā-varṇane praveśito bhavati | skānde śrī-lakṣmaṇasyāpy anyādṛśatvaṁ na sampratipannam | nārāyaṇa-varmaṇi ca śeṣād vilakṣaṇa-śaktitvena n ityam evopāsaka-pālakatvena tathaivānumatam iti darśitam | ata eva jarāsandha-vākye, tava rāma yadi śraddhā ity atra śrī-svāmibhir apītthaṁ vāstavārtho vyañjitaḥ—acchedya-deho'sāv iti svayam eva matvā aparitoṣāt pakṣāntaram āha—yad vā, māṁ jahīti | tad evaṁ cānena vyākhyānena lokābhirāmāṁ sva-tanuṁ ity-ādi-padyeṣu yogi-jana-śakti-vilakṣaṇa-bhagavac-chakti-vyañjakaṁ śrī-svāmi-caraṇānām adagdhvety ādi-pada-cchedādi-maya-vyākhyā-sauṣṭhavaṁ kaimutyātiśayena suṣṭhv eva sthāpitam | yata eva dṛśyate cādyāpy upāsakānām ity-ādikaṁ ca tad-uktaṁ susaṅgataṁ bhavati | tat-tat-parikareṇaiva sārdhaṁ teṣu tat-sākṣātkāra iti |
И три стиха: «Царь, познай, что у носящих тело у Высшего рождение, уход и действия — подражание майи, как у лицедея. Сотворив собою это, войдя в него, поиграв и в конце свернув, упокоенный в своём величии, Он пребывает».
«У Высшего» — у шри Кришны; «носящие тело» — по сказанному шри Нарадою «ту чистую божественную форму во мне», — то есть носящие именно Его тело, Его спутники, Ядавы и прочие. Их «действия», то есть движения, имеющие облик рождения и ухода, — «познай» как подражание одной лишь майи Высшего. «Как»: некий лицедей, знаток наваждения, показывает, будто умертвил живого, будто сжёг и будто снова породил его тело, — вот как у того. А что Он, причина творения вселенной и прочего, имеющий немыслимую силу, такой силою обладает, — не диво; о том и говорит: «сотворив».
А раз так, то мнимый довод тех, кто обольщается насчёт шри Санкаршаны и прочих, тем более входит в описание майической игры. В «Сканде» инаковость шри Лакшманы не признана; и в «Нараяна-вармане» показано, что признано именно так: сила его отлична от Шеши, и он вечно хранит почитателей. Потому и в речении Джарасандхи «если у тебя, Рама, есть вера» шри Свами явил подлинный смысл так: сам сочтя «тело его нерассекаемо» и оставшись тем недоволен, тот говорит иное: «или же убей меня».
И этим толкованием прекрасно, доводом «что уж говорить», утверждено изящество толкования шри Свами в стихах «своё тело, отрадное миру» и далее — того толкования, что строится на разделении слов «не сжёгши» и прочем и являет силу Бхагавана, отличную от силы людей-йогинов. Потому и сказанное им «и поныне видится у почитателей» и прочее хорошо сходится: прямое виденье Его бывает у них вместе с теми и этими Его спутниками.
e4d7b679efde · publicado 20 sept 2026, 19:59:50 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Лицедей не убивает и не воскрешает — и всё же зрители плачут: на этом разборе держится вся сцена ухода Ядавов.