मुक्ताचरितम्
Muktā-carita155रघुनाथ दास गोस्वामी
155 / 246
Linux
पन्ने पलटें
मुक्ताचरितम् · 155
॥
देवनागरी

नान्दीमुखी— अहो ! शब्दानां गूढार्थविज्ञायास् तव व्याख्याकौशलं तद् अस्मादृशीभिर् दुरवगाहो नवीनगोपत्वादिपदानां गूढोऽर्थः कृपया प्रकाश्यताम् ।
वृन्दा—वेणुविषाणलगुडनिर्योगपाशगिरिधातुचित्रनवशिखण्डगुञ्जाहारारण्यशृङ्गारधारित्वं मञ्जुलनवीनगोपत्वं तत्रापि नवीनशब्देन तस्य प्रथमतो नित्यनूतनता च ध्वनिता । पुरश्चरणसंविधानेनेति पुरः संमुखे भृङ्गरणितकुसुमकलितबकुलराजतले चरणं प्रोद्दाममदोन्मत्तगजेन्द्रवद्विविधविलाससमुल्लासितम् इतस् ततो भ्रमणं तत्पुरःसरं यत् संविधानं लीलाकमलचुम्बनकङ्केल्लिनवपल्लववदंशेन निस्तुल=निस्तलदाडिमीफलकरविन्यासकाञ्चन्यूथिकासमालिङ्गनपूर्वकस्मितनवकर्पूरसंमिलितचञ्चलनयनकमलाञ्चलावलोकनपरमोन्मादकमधुरमाध्वीकपायनम् । तेन मल्लिबकुलचम्पकमाधवीकनकयूथिकादिकुसुमचयनविलासमाधुरीभरम् अनुभवन्त्याः श्रीवृन्दावनराजधानीविलासिन्याः कर्षक आकर्षको भूत्वा तेन ताम् उन्माद्य निजनिकटम् आकृष्येत्य् अर्थः ।

लिप्यंतरण (IAST)

nāndīmukhī— aho ! śabdānāṁ gūḍhārtha-vijñāyās tava vyākhyā-kauśalaṁ tad asmādṛśībhir duravagāho navīna-gopatvādi-padānāṁ gūḍho’rthaḥ kṛpayā prakāśyatām |
vṛndā—veṇu-viṣāṇa-laguḍa-niryoga-pāśa-giri-dhātu-citra-nava-śikhaṇḍa-guñjāhārāraṇya-śṛṅgāra-dhāritvaṁ mañjula-navīna-gopatvaṁ tatrāpi navīna-śabdena tasya prathamato nitya-nūtanatā ca dhvanitā | puraścaraṇa-saṁvidhāneneti puraḥ saṁmukhe bhṛṅga-raṇita-kusuma-kalita-bakula-rāja-tale caraṇaṁ proddāma-madonmatta-gajendravad-vividha-vilāsa-samullāsitam itas tato bhramaṇaṁ tat-puraḥ-saraṁ yat saṁvidhānaṁ līlā-kamala-cumbana-kaṅkelli-nava-pallavavad-aṁśena nistula=nistala-dāḍimī-phala-kara-vinyāsa-kāñcan-yūthikā-samāliṅgana-pūrvaka-smita-nava-karpūra-saṁmilita-cañcala-nayana-kamalāñcalāvalokana-paramonmādaka-madhura-mādhvīka-pāyanam | tena malli-bakula-campaka-mādhavī-kanaka-yūthikādi-kusuma-cayana-vilāsa-mādhurī-bharam anubhavantyāḥ śrī-vṛndāvana-rājadhānī-vilāsinyāḥ karṣaka ākarṣako bhūtvā tena tām unmādya nija-nikaṭam ākṛṣyety arthaḥ |

छन्द अज्ञात

अनुवाद

Нандимукхи: «Ах, как искусно ты толкуешь тайный смысл слов! Будь милостива, открой и тайный смысл „нового пастушества“ и прочего — нам его не постичь». Вринда: «Флейта, рог, посох, верёвка, горные краски, росписи на теле, свежее павлинье перо, ожерелье из гунджи, лесной убор — вот оно, прелестное новое пастушество; а словом „новое“ сразу дано понять, что он вечно юн. „Обрядом пурашчараны“: „пурах“ — впереди, под царём бакул, усыпанным цветами, где жужжат пчёлы; „чарана“ — хождение туда-сюда, ликующее разными играми, как у слона, опьянённого течкой; а „обряд“, который за этим следует, — обнять золотой жасмин, положить руку на несравненные глубокие плоды граната, поцеловать, как игрушечный лотос и свежий побег ашоки, — и напоить её самым пьянящим сладким вином взглядов из уголков трепетных глаз-лотосов, смешанных со свежей камфарой улыбки. Этим он стал „земледельцем“ — то есть „привлекающим“ — той, что играет в столице Шри Вриндавана и вкушает сладость, собирая жасмин, бакулу, чампаку, мадхави и золотую юттхику: он опьянил её и привлёк к себе. Вот что это значит.

संस्करण

b097d9f44571 · प्रकाशित 24 सित॰ 2026, 8:35:51 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से