六论集
Sandarbha Four — Kṛṣṇa: Who the Source Is4.29.1吉瓦·哥斯瓦米
403 / 1405
Linux
翻页
六论集 · 4.29.1
॥
天城文

तद् एवं श्रीकृष्णो भगवान्, पुरुषस् तु सर्वान्तर्यामित्वात् परमात्मेति निर्धारितम् । तत्राशङ्क्यते—नन्व् इदम् एकम् अंशित्वप्रतिपादकं वाक्यम् अंशत्वप्रतिपादकबहुवाक्यविरोधे गुणवादः स्यात्? अत्रोच्यते—तानि किं श्रीभागवतीयानि परकीयाणि वा? आद्ये जन्मगुह्याध्यायो ह्य् अयं सर्वभगवदवतारवाक्यानां सूत्रं सूचकत्वात् प्राथमिकपाठात् तैर् उत्तरत्र तस्यैव विवरणाच् च । तत्र चैते चांशकलाः पुंस इति परिभाषासूत्रम् इति । अवतारवाक्येषु अन्यान् पुरुषांशत्वेन जानीयात्, कृष्णस् तु स्वयं भगवत्त्वेनेति प्रतिज्ञाकारेण ग्रन्थार्थनिर्णायकत्वात् । तद् उक्तं—अनियमे नियमकारिणी परिभाषा इति । अथ परिभाषा च सकृद् एव पठ्यते शास्त्रे, न त्व् अभ्यासेन । यथा विप्रतिषेधे परं कार्यम् इति । ततश् च वाक्यानां कोटिर् अप्य् एकेनैवामुना शासनीया भवेद् इति नास्य गुणवादत्वं, प्रत्युतैतद् विरुद्धायमानानाम् एतदनुगुणार्थम् एव वैदुषी । न च परिभाषिकत्वात् तच्छास्त्र एव स व्यवहारो ज्ञेयः । न सर्वत्रेति गौणत्वम् आशङ्क्यम् । परमार्थवस्तुपरत्वाच् छ्रीभागवतस्य तत्राप्य् आर्थिकत्वाच् च तस्याः परिभाषायाः । किं च—प्रतिज्ञावाक्यमात्रस्य च दृश्यते परत्रापि नानावाक्यान्तरोपमर्दकत्वम् । यथाकाशस्यानुत्पत्तिश्रुतिः प्राणानां च तच्छ्रुतिः स्वविरोधिनी नान्या श्रुतिश् च, आत्मनि विज्ञाते सर्वम् इदं विज्ञातं भवति इदं सर्वं यद् अयम् आत्मा इत्यादिनोपमर्द्यते । अत एव स्वामिप्रभृतिभिर् अप्य् एतद् एव वाक्यं तत्तद्विरोधनिरासाय भूयो भूय एव दर्शितम् । तद् एवं श्रीभागवतमते सिद्धे च तस्य वाक्यस्य बलवत्तमत्वे श्रीभागवतस्य सर्वशास्त्रोपमर्दकत्वेन प्रथमे सन्दर्भे प्रतिपन्नत्वाद् अस्मिन्न् एव प्रतिपत्स्यमानत्वाच् च परकीयाणाम् अप्य् एतद् आनुगुण्यम् एव विद्वज्जनदृष्टम् । यथा राज्ञः शासनं तथैव हि तदनुचराणाम् अपीति । तत्र श्रीभागवतीयानि वाक्यानि तदनुगतार्थतया दर्श्यन्ते । तत्रांशेनावतीर्णस्य इत्य् अंशेन बलदेवेन सह इत्य् अर्थः । कलाभ्यां नितरां हरेः इति हरेः कला पृथ्वी, आभ्यां रामकृष्णाभ्याम् इति । दिष्ट्याम्ब ते कुक्षिगतः परः पुमान् अंशेन साक्षाद् भगवान् भवाय नः ॥ इत्य् अत्र यो मत्स्यादिरूपेणांशेनैव पूर्वं नोऽस्माकं भवायाभूत्, हे अम्ब स तु साक्षात् स्वयम् एव तव कुक्षिगतोऽस्तीति । ततो जगन्मङ्गलम् अच्युतांशम् इति तु सप्तम्यन्यपदार्थो बहुव्रीहिः । तस्मिन्न् अंशिन्य् अवतरति, तेषाम् अंशानाम् अप्य् अत्र प्रवेशस्य व्याख्यास्यमानत्वात् । पूर्णत्वेनैव तत्र सर्वात्मकम् आत्मभूतम् इत्य् उक्तम् । तथा च नातिविद्वज्जनवाक्ये— एतौ भगवतः साक्षाद् धरेर् नारायणस्य हि । अवतीर्णाव् इहांशेन वसुदेवस्य वेश्मनि ॥ इत्य् अत्रापि सरस्वतीप्रेरिततया अंशेन सर्वांशेन सहैवेत्य् अर्थः । एवम् एव— ताव् इमौ वै भगवतो हरेर् अंशाव् इहागतौ । भारव्ययाय च भुवः कृष्णौ यदुकुरूद्वहौ ॥ इत्य् अत्र आगताव् इति कर्तरि निष्ठा । कृष्णाव् इति कर्मणि द्वितीया । ततश् च भगवतो नानावतारबीजस्य हरेः पुरुषस्य ताव् इमौ नरनारायणाख्यौ अंशौ कर्तृभूतौ कृष्णौ कृष्णार्जुनौ कर्मभूताव् आगतवन्तौ तयोः प्रविष्टवन्ताव् इत्य् अर्थः । कीदृशौ कृष्णौ? भुवो भारस्य व्ययाय, चकाराद् भक्तसुखदनानालीलान्तराय च । यदुकुरूद्वहौ यदुकुरुवंशयोर् अवतीर्णाव् इत्य् अर्थः । अर्जुने तु नरावेशः कृष्णो नारायणः स्वयम् इत्य् आगमवाक्यं श्रीमदर्जुने नरप्रवेशापेक्षया । यस् तु स्वयम् अनन्यसिद्धो नारायणो नारायणस् त्वं न हि सर्वदेहिनाम् इत्यादिना दर्शितः । स पुनः कृष्ण इत्य् अर्थान्तरापेक्षया मन्तव्यम्, ययोर् एव समं वित्तम् इत्यादिन्यायात् । तथा विष्णुधर्मे—

转写 (IAST)

tad evaṁ śrī-kṛṣṇo bhagavān, puruṣas tu sarvāntaryāmitvāt paramātmeti nirdhāritam | tatrāśaṅkyate—nanv idam ekam aṁśitva-pratipādakaṁ vākyam aṁśatva-pratipādaka-bahu-vākya-virodhe guṇa-vādaḥ syāt? atrocyate—tāni kiṁ śrī-bhāgavatīyāni parakīyāṇi vā? ādye janma-guhyādhyāyo hy ayaṁ sarva-bhagavad-avatāra-vākyānāṁ sūtraṁ sūcakatvāt prāthamika-pāṭhāt tair uttaratra tasyaiva vivaraṇāc ca | tatra caite cāṁśa-kalāḥ puṁsa iti paribhāṣā-sūtram iti | avatāra-vākyeṣu anyān puruṣāṁśatvena jānīyāt, kṛṣṇas tu svayaṁ bhagavattveneti pratijñākāreṇa granthārtha-nirṇāyakatvāt | tad uktaṁ—aniyame niyama-kāriṇī paribhāṣā iti | atha paribhāṣā ca sakṛd eva paṭhyate śāstre, na tv abhyāsena | yathā vipratiṣedhe paraṁ kāryam iti | tataś ca vākyānāṁ koṭir apy ekenaivāmunā śāsanīyā bhaved iti nāsya guṇavādatvaṁ, pratyutaitad viruddhāyamānānām etad-anuguṇārtham eva vaiduṣī | na ca paribhāṣikatvāt tac-chāstra eva sa vyavahāro jñeyaḥ | na sarvatreti gauṇatvam āśaṅkyam | paramārtha-vastu-paratvāc chrī-bhāgavatasya tatrāpy ārthikatvāc ca tasyāḥ paribhāṣāyāḥ | kiṁ ca—pratijñā-vākya-mātrasya ca dṛśyate paratrāpi nānā-vākyāntaropamardakatvam | yathākāśasyānutpatti-śrutiḥ prāṇānāṁ ca tac-chrutiḥ sva-virodhinī nānyā śrutiś ca, ātmani vijñāte sarvam idaṁ vijñātaṁ bhavati idaṁ sarvaṁ yad ayam ātmā ity-ādinopamardyate | ata eva svāmi-prabhṛtibhir apy etad eva vākyaṁ tat-tad-virodha-nirāsāya bhūyo bhūya eva darśitam | tad evaṁ śrī-bhāgavata-mate siddhe ca tasya vākyasya balavattamatve śrī-bhāgavatasya sarva-śāstropamardakatvena prathame sandarbhe pratipannatvād asminn eva pratipatsyamānatvāc ca parakīyāṇām apy etad ānuguṇyam eva vidvaj-jana-dṛṣṭam | yathā rājñaḥ śāsanaṁ tathaiva hi tad-anucarāṇām apīti | tatra śrī-bhāgavatīyāni vākyāni tad-anugatārthatayā darśyante | tatrāṁśenāvatīrṇasya ity aṁśena baladevena saha ity arthaḥ | kalābhyāṁ nitarāṁ hareḥ iti hareḥ kalā pṛthvī, ābhyāṁ rāma-kṛṣṇābhyām iti | diṣṭyāmba te kukṣi-gataḥ paraḥ pumān aṁśena sākṣād bhagavān bhavāya naḥ || ity atra yo matsyādi-rūpeṇāṁśenaiva pūrvaṁ no'smākaṁ bhavāyābhūt, he amba sa tu sākṣāt svayam eva tava kukṣi-gato'stīti | tato jagan-maṅgalam acyutāṁśam iti tu saptamy-anya-padārtho bahuvrīhiḥ | tasminn aṁśiny avatarati, teṣām aṁśānām apy atra praveśasya vyākhyāsyamānatvāt | pūrṇatvenaiva tatra sarvātmakam ātma-bhūtam ity uktam | tathā ca nātividvaj-jana-vākye— etau bhagavataḥ sākṣād dharer nārāyaṇasya hi | avatīrṇāv ihāṁśena vasudevasya veśmani || ity atrāpi sarasvatī-preritatayā aṁśena sarvāṁśena sahaivety arthaḥ | evam eva— tāv imau vai bhagavato harer aṁśāv ihāgatau | bhāra-vyayāya ca bhuvaḥ kṛṣṇau yadu-kurūdvahau || ity atra āgatāv iti kartari niṣṭhā | kṛṣṇāv iti karmaṇi dvitīyā | tataś ca bhagavato nānāvatāra-bījasya hareḥ puruṣasya tāv imau nara-nārāyaṇākhyau aṁśau kartṛ-bhūtau kṛṣṇau kṛṣṇārjunau karma-bhūtāv āgatavantau tayoḥ praviṣṭavantāv ity arthaḥ | kīdṛśau kṛṣṇau? bhuvo bhārasya vyayāya, ca-kārād bhakta-sukhada-nānā-līlāntarāya ca | yadu-kurūdvahau yadu-kuru-vaṁśayor avatīrṇāv ity arthaḥ | arjune tu narāveśaḥ kṛṣṇo nārāyaṇaḥ svayam ity āgama-vākyaṁ śrīmad-arjune nara-praveśāpekṣayā | yas tu svayam ananya-siddho nārāyaṇo nārāyaṇas tvaṁ na hi sarva-dehinām ity-ādinā darśitaḥ | sa punaḥ kṛṣṇa ity arthāntarāpekṣayā mantavyam, yayor eva samaṁ vittam ity-ādi-nyāyāt | tathā viṣṇu-dharme—

逐字释义
梵语IAST释义
तद्tadто
एवंevaṁтак:
श्रीśrīшри
कृष्णोkṛṣṇoКришна —
भगवान्bhagavānБхагаван,
पुरुषस्puruṣasПуруша
तुtuже,
सर्वान्तर्यामित्वात्sarvāntaryāmitvātвсего внутренним правителем бытием, —
परमात्मेतिparamātmetiПараматма — так
निर्धारितम्nirdhāritamустановлено
तत्राशङ्क्यतेtatrāśaṅkyateтам сомневаются:
नन्व्nanv«но ведь
इदम्idamэто
एकम्ekamодно
अंशित्वaṁśitvaдолею обладание
प्रतिपादकंpratipādakaṁутверждающее
वाक्यम्vākyamречение,
अंशत्वaṁśatvaдолею бытие
प्रतिपादकpratipādakaутверждающих
बहुbahuмногих
वाक्यvākyaречений
विरोधेvirodheпри противоречии,
गुणguṇaвторостепенным
वादःvādaḥвысказыванием
स्यात्syātбыло бы?»
अत्रोच्यतेatrocyateздесь говорится:
तानिtāniте —
किंkiṁчто,
श्रीśrīшри
भागवतीयानिbhāgavatīyāni«Бхагаватам» принадлежащие,
परकीयाणिparakīyāṇiчужие
वाvāили?
आद्येādyeпри первом:
जन्मjanma«рождения
गुह्याध्यायोguhyādhyāyoтайны глава»
ह्य्hyведь
अयंayaṁэта —
सर्वsarvaвсех
भगवद्bhagavadБхагавана
अवतारavatāraнисшествий
वाक्यानांvākyānāṁречений
सूत्रंsūtraṁсутра, —
सूचकत्वात्sūcakatvātуказующим бытием,
प्राथमिकprāthamikaпервоначальным
पाठात्pāṭhātчтением,
तैर्tairими
उत्तरत्रuttaratraдалее
तस्यैवtasyaivaеё именно
विवरणाच्vivaraṇācраскрытием
चcaи
तत्रtatraтам
चैतेcaiteи «эти —
चांशcāṁśaи доли
कलाःkalāḥи части
पुंसpuṁsaу Пуруши»
इतिitiтак —
परिभाषाparibhāṣāопределительная
सूत्रम्sūtramсутра —
इतिitiтак:
अवतारavatāraнисшествий
वाक्येषुvākyeṣuв речениях
अन्यान्anyānиных
पुरुषांशत्वेनpuruṣāṁśatvenaПуруши долями
जानीयात्jānīyātда знает,
कृष्णस्kṛṣṇasКришну
तुtuже
स्वयंsvayaṁсамим
भगवत्त्वेनेतिbhagavattvenetiБхагаваном — так,
प्रतिज्ञाकारेणpratijñākāreṇaобещания очертанием
ग्रन्थार्थgranthārthaкниги смысла
निर्णायकत्वात्nirṇāyakatvātрешающим бытием
तद्tadто
उक्तंuktaṁсказано:
अनियमेaniyame«при безправильности
नियमniyamaправило
कारिणीkāriṇīтворящая —
परिभाषाparibhāṣāопределение»
इतिitiтак
अथathaтеперь:
परिभाषाparibhāṣāопределение
चcaи
सकृद्sakṛdоднажды
एवevaименно
पठ्यतेpaṭhyateчитается
शास्त्रेśāstreв писании,
नnaне
त्व्tvже
अभ्यासेनabhyāsenaповторением,
यथाyathāкак
विप्रतिषेधेvipratiṣedhe«при взаимозапрете
परंparaṁпоследующее
कार्यम्kāryamдолжно делаться»
इतिitiтак
ततश्tataśпотому
चcaи
वाक्यानांvākyānāṁу речений
कोटिर्koṭirдесять миллионов
अप्य्apyи
एकेनैवामुनाekenaivāmunāодним именно этим
शासनीयाśāsanīyāдолжны управляться
भवेद्bhavedбыло бы —
इतिitiтак;
नास्यnāsyaне у него
गुणवादत्वंguṇavādatvaṁвторостепенным высказыванием бытие;
प्रत्युतैतद्pratyutaitadнапротив, этому
विरुद्धायमानानाम्viruddhāyamānānāmпротиворечащих
एतद्etadэтому
अनुगुणार्थम्anuguṇārthamсообразный смысл
एवevaименно —
वैदुषीvaiduṣīучёность
नnaне
चcaи
परिभाषिकत्वात्paribhāṣikatvātопределительностью
तच्tacв том
छास्त्रchāstraписании
एवevaименно
सsaтот
व्यवहारोvyavahāroобиход
ज्ञेयःjñeyaḥдолжен знаться,
नnaне
सर्वत्रेतिsarvatretiвезде — так,
गौणत्वम्gauṇatvamвторостепенность
आशङ्क्यम्āśaṅkyamдолжно сомневаться, —
परमार्थparamārthaвысшего смысла
वस्तुvastuвещь
परत्वाच्paratvācпредметом имеющим бытием
छ्रीchrīшри
भागवतस्यbhāgavatasya«Бхагаватам»,
तत्राप्य्tatrāpyи там
आर्थिकत्वाच्ārthikatvācсмысловым бытием
चcaи
तस्याःtasyāḥу того
परिभाषायाःparibhāṣāyāḥопределения
किंkiṁчто
चcaи:
प्रतिज्ञाpratijñāобещания
वाक्यvākyaречения
मात्रस्यmātrasyaодного
चcaи
दृश्यतेdṛśyateвидится
परत्रापिparatrāpiи в ином месте
नानाnānāмногих
वाक्यान्तरोपमर्दकत्वम्vākyāntaropamardakatvamиных речений подавителем бытие
यथाकाशस्यानुत्पत्तिyathākāśasyānutpattiкак у простора невозникновения
श्रुतिःśrutiḥшрути
प्राणानांprāṇānāṁу дыханий
चcaи
तच्tacта
छ्रुतिःchrutiḥшрути,
स्वsvaсебе
विरोधिनीvirodhinīпротиворечащая,
नान्याnānyāи не иная
श्रुतिश्śrutiśшрути,
चcaи,
आत्मनिātmani«при Атмане
विज्ञातेvijñāteпознанном
सर्वम्sarvamвсё
इदंidaṁэто
विज्ञातंvijñātaṁпознанным
भवतिbhavatiбывает»,
इदंidaṁ«это
सर्वंsarvaṁвсё,
यद्yadчто —
अयम्ayamэтот
आत्माātmāАтман»
इत्य्ityтак
आदिनोपमर्द्यतेādinopamardyateи далее подавляется
अतataпотому
एवevaименно
स्वामिsvāmiСвами
प्रभृतिभिर्prabhṛtibhirи прочими
अप्य्apyи
एतद्etadэто
एवevaименно
वाक्यंvākyaṁречение
तत्tatтех,
तद्tadтех
विरोधvirodhaпротиворечий
निरासायnirāsāyaради устранения
भूयोbhūyoснова
भूयbhūyaи снова
एवevaименно
दर्शितम्darśitamпоказано
तद्tadто
एवंevaṁтак,
श्रीśrīшри
भागवतbhāgavata«Бхагаватам»
मतेmateпри мнении
सिद्धेsiddheдостигнутом
चcaи
तस्यtasyaу того
वाक्यस्यvākyasyaречения
बलवत्तमत्वेbalavattamatveсильнейшим бытии, —
श्रीśrīшри
भागवतस्यbhāgavatasyaу «Бхагаватам»
सर्वsarvaвсех
शास्त्रोपमर्दकत्वेनśāstropamardakatvenaписаний подавителем бытием
प्रथमेprathameв первой
सन्दर्भेsandarbheсандарбхе
प्रतिपन्नत्वाद्pratipannatvādутверждённым бытием,
अस्मिन्न्asminnв этой
एवevaименно
प्रतिपत्स्यमानत्वाच्pratipatsyamānatvācутверждаемым впредь бытием
चcaи, —
परकीयाणाम्parakīyāṇāmу чужих
अप्य्apyи
एतद्etadэтому
आनुगुण्यम्ānuguṇyamсообразность
एवevaименно
विद्वज्vidvajучёными
जनjanaлюдьми
दृष्टम्dṛṣṭamусмотрена:
यथाyathāкак
राज्ञःrājñaḥу царя
शासनंśāsanaṁповеление,
तथैवtathaivaтак же именно
हिhiведь
तद्tadего
अनुचराणाम्anucarāṇāmу спутников
अपीतिapītiи — так
तत्रtatraтам
श्रीśrīшри
भागवतीयानिbhāgavatīyāni«Бхагаватам» принадлежащие
वाक्यानिvākyāniречения
तद्tadс ним
अनुगतार्थतयाanugatārthatayāсогласным смыслом
दर्श्यन्तेdarśyanteпоказываются
तत्रांशेनावतीर्णस्यtatrāṁśenāvatīrṇasyaтам: «долею нисшедшего»
इत्य्ityтак —
अंशेनaṁśenaдолею,
बलदेवेनbaladevenaБаладевою,
सहsahaвместе —
इत्य्ityтаков
अर्थःarthaḥсмысл
कलाभ्यांkalābhyāṁ«частями двумя
नितरांnitarāṁвесьма
हरेःhareḥу Хари»
इतिitiтак —
हरेःhareḥу Хари
कलाkalāчасть —
पृथ्वीpṛthvīземля,
आभ्यांābhyāṁими двумя,
रामrāmaРамою
कृष्णाभ्याम्kṛṣṇābhyāmи Кришною, —
इतिitiтак
दिष्ट्याम्बdiṣṭyāmba«по счастью, мать,
तेteу тебя
कुक्षिkukṣiв чреве
गतःgataḥпребывающий,
परःparaḥвысший
पुमान्pumānчеловек,
अंशेनaṁśenaдолею,
साक्षाद्sākṣādвоочию
भगवान्bhagavānБхагаван,
भवायbhavāyaради бытия
नःnaḥу нас»
इत्य्ityтак
अत्रatraздесь:
योyoкоторый
मत्स्यादिmatsyādiМатсьи и прочих
रूपेणांशेनैवrūpeṇāṁśenaivaобликом, долею именно,
पूर्वंpūrvaṁпрежде
नोऽस्माकंno'smākaṁу нас
भवायाभूत्bhavāyābhūtради бытия был, —
हेheо
अम्बambaмать,
सsaон
तुtuже
साक्षात्sākṣātвоочию,
स्वयम्svayamсам
एवevaименно,
तवtavaу тебя
कुक्षिkukṣiв чреве
गतोऽस्तीतिgato'stītiпребывает — так
ततोtatoпотому
जगन्jagan«мира
मङ्गलम्maṅgalamблаго,
अच्युतांशम्acyutāṁśamнепадающего долю имеющее»
इतिitiтак —
तुtuже —
सप्तम्य्saptamyседьмого падежа
अन्यanyaиного
पदार्थोpadārthoслова смысл имеющий
बहुव्रीहिःbahuvrīhiḥбахуврихи:
तस्मिन्न्tasminnв том
अंशिन्य्aṁśinyдолею обладающем,
अवतरतिavataratiнисходящем, —
तेषाम्teṣāmу тех
अंशानाम्aṁśānāmдолей
अप्य्apyи
अत्रatraздесь
प्रवेशस्यpraveśasyaвхождения
व्याख्यास्यमानत्वात्vyākhyāsyamānatvātистолкованным впредь бытием
पूर्णत्वेनैवpūrṇatvenaivaполнотою именно
तत्रtatraтам
सर्वात्मकम्sarvātmakamвсё собою имеющим,
आत्मātmaсебе
भूतम्bhūtamставшим —
इत्य्ityтак
उक्तम्uktamсказано
तथाtathāтак
चcaи
नातिविद्वज्nātividvajне весьма учёных
जनjanaлюдей
वाक्येvākyeв речении:
एतौetau«эти двое
भगवतःbhagavataḥу Бхагавана,
साक्षाद्sākṣādвоочию
धरेर्dharerу Хари,
नारायणस्यnārāyaṇasyaНараяны,
हिhiведь,
अवतीर्णाव्avatīrṇāvнисшедшие
इहांशेनihāṁśenaсюда долею,
वसुदेवस्यvasudevasyaу Васудевы
वेश्मनिveśmaniв доме»
इत्य्ityтак
अत्रापिatrāpiи здесь,
सरस्वतीsarasvatīСарасвати
प्रेरिततयाpreritatayāпобуждённостью,
अंशेनaṁśena«долею» —
सर्वांशेनsarvāṁśenaсо всею долею
सहैवेत्य्sahaivetyвместе именно — таков
अर्थःarthaḥсмысл
एवम्evamтак
एवevaименно:
ताव्tāv«те
इमौimauвот эти
वैvaiименно,
भगवतोbhagavatoу Бхагавана,
हरेर्harerу Хари,
अंशाव्aṁśāvдве доли,
इहागतौihāgatauсюда пришедшие
भारbhāraбремени
व्ययायvyayāyaради изжития
चcaи
भुवःbhuvaḥу земли, —
कृष्णौkṛṣṇauдва Кришны,
यदुyaduЯду
कुरूद्वहौkurūdvahauи Куру возвышающие»
इत्य्ityтак
अत्रatraздесь
आगताव्āgatāv«пришедшие» —
इतिitiтак —
कर्तरिkartariв деятеле
निष्ठाniṣṭhāпричастие;
कृष्णाव्kṛṣṇāv«два Кришны» —
इतिitiтак —
कर्मणिkarmaṇiв действии
द्वितीयाdvitīyāвторой падеж
ततश्tataśпотому
चcaи:
भगवतोbhagavatoу Бхагавана,
नानावतारnānāvatāraмногих нисшествий
बीजस्यbījasyaсемени,
हरेःhareḥХари,
पुरुषस्यpuruṣasyaПуруши,
ताव्tāv«те
इमौimauвот эти» —
नरnaraНара
नारायणाख्यौnārāyaṇākhyauи Нараяною именуемые
अंशौaṁśauдве доли,
कर्तृkartṛдеятелем
भूतौbhūtauставшие, —
कृष्णौkṛṣṇau«двух Кришн» —
कृष्णार्जुनौkṛṣṇārjunauКришну и Арджуну,
कर्मkarmaдействием
भूताव्bhūtāvставших, —
आगतवन्तौāgatavantauпришли,
तयोःtayoḥв них двоих
प्रविष्टवन्ताव्praviṣṭavantāvвошли —
इत्य्ityтаков
अर्थःarthaḥсмысл
कीदृशौkīdṛśauкаковы
कृष्णौkṛṣṇau«два Кришны»?
भुवोbhuvo«у земли
भारस्यbhārasyaбремени
व्ययायvyayāyaради изжития»,
चca«и»
काराद्kārādслогом —
भक्तbhaktaпреданным
सुखदsukhadaсчастье дающих
नानाnānāразных
लीलान्तरायlīlāntarāyaиных игр ради
चcaи
यदुyadu«Яду
कुरूद्वहौkurūdvahauи Куру возвышающие» —
यदुyaduЯду
कुरुkuruи Куру
वंशयोर्vaṁśayorв двух родах
अवतीर्णाव्avatīrṇāvнисшедшие —
इत्य्ityтаков
अर्थःarthaḥсмысл
अर्जुनेarjune«в Арджуне
तुtuже —
नरावेशःnarāveśaḥНары вхождение;
कृष्णोkṛṣṇoКришна —
नारायणःnārāyaṇaḥНараяна
स्वयम्svayamсам»
इत्य्ityтак —
आगमāgamaпредания
वाक्यंvākyaṁречение —
श्रीमद्śrīmadв шримад
अर्जुनेarjuneАрджуне
नरnaraНары
प्रवेशापेक्षयाpraveśāpekṣayāвхождением соотнесением
यस्yasкоторый
तुtuже
स्वयम्svayamсам,
अनन्यananyaне иным
सिद्धोsiddhoдостигнутый,
नारायणोnārāyaṇoНараяна, —
नारायणस्nārāyaṇas«Нараяна
त्वंtvaṁТы
नnaне
हिhiведь
सर्वsarvaу всех
देहिनाम्dehināmтелесных»
इत्य्ityтак
आदिनाādināи далее
दर्शितःdarśitaḥпоказан, —
सsaон
पुनःpunaḥснова —
कृष्णkṛṣṇaКришна —
इत्य्ityтак
अर्थान्तरापेक्षयाarthāntarāpekṣayāиным смыслом соотнесением
मन्तव्यम्mantavyamдолжно мыслиться,
ययोर्yayor«у которых двоих
एवevaименно
समंsamaṁравное
वित्तम्vittamдостояние»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее —
न्यायात्nyāyātправилом
तथाtathāтак
विष्णुviṣṇuв «Вишну-
धर्मेdharmeдхарме»:
译文

Итак, установлено: шри Кришна — Бхагаван, а Пуруша, будучи внутренним правителем всего, — Параматма. Здесь возникает сомнение: «Но ведь это одно речение, утверждающее, что Он источник долей, при противоречии со многими речениями, утверждающими, что Он доля, окажется высказыванием второстепенным?»

На это говорится: те речения — из шри «Бхагаватам» или чужие? При первом: эта глава о тайне рождения есть сутра для всех речений о нисшествиях Бхагавана — ибо она указует на них, читается первою, и далее ими же раскрывается. А в ней «эти — доли и части Пуруши» есть сутра определительная: в речениях о нисшествиях иных да знает Пуруши долями, а Кришну — самим Бхагаваном; она в виде обещания и решает смысл книги. О том сказано: «Определение — то, что творит правило там, где правила нет». А определение читается в писании лишь однажды, не повторением, — как «при взаимозапрете исполняется последующее». И потому одним этим должны управляться хоть десять миллионов речений: значит, оно не второстепенно; напротив, учёность в том и состоит, чтобы и противоречащим ему дать смысл, ему сообразный.

И нельзя сомневаться, будто, раз оно определительное, действие его надо знать лишь в том писании, а не везде, — и потому оно переносное: ведь шри «Бхагаватам» имеет предметом вещь высшего смысла, да и определение это дано там по смыслу.

И ещё: видно и в других местах, что одно лишь речение-обещание подавляет многие иные речения. Как шрути о невозникновении простора и такое же шрути о дыханиях, себе противоречащие, да и иное шрути, подавляются словами «когда познан Атман, познано всё это» и «всё это — то, что есть этот Атман» и далее. Потому и Свами с прочими снова и снова указывали именно на это речение, устраняя те и эти противоречия.

Итак, при установленном мнении шри «Бхагаватам» и при том, что речение это сильнее всех, — а в первой сандарбхе утверждено, и в этой будет утверждаться, что шри «Бхагаватам» подавляет все писания, — учёные люди усмотрели, что и чужие речения ему сообразны: каково повеление царя, таково же и у его спутников.

Итак, речения из шри «Бхагаватам» показываются с согласным ему смыслом. «Нисшедшего долею» значит: вместе с долею, с Баладевою. «Частями двумя весьма у Хари» — часть Хари есть земля, а «ими двумя» — Рамою и Кришною. В «По счастью, мать, в чреве твоём пребывает высший человек, долею, воочию Бхагаван, ради нашего бытия» — то есть: кто прежде был ради нашего бытия обликом Матсьи и прочих, долею, тот, о мать, теперь в чреве твоём воочию, сам.

А «благо мира, имеющее долею непадающего» — бахуврихи, где смысл другого слова стоит в седьмом падеже: «в том, кто долею обладает, нисходящем», — ибо вхождение и тех долей будет здесь истолковано; там же сказано о Нём как о полном: «всё собою имеющий, ставший себе».

Так и в речении не слишком учёных людей: «Эти двое, воочию у Бхагавана Хари, Нараяны, нисшедшие сюда долею, в доме Васудевы», — и здесь, по побуждению Сарасвати, «долею» значит: вместе со всею Его долею.

Так же и в «Те вот эти — две доли Бхагавана Хари, пришедшие сюда ради изжития бремени земли, — два Кришны, возвышающие Яду и Куру». Здесь «пришедшие» — причастие в деятеле, а «двух Кришн» — второй падеж, в действии. Значит: те две доли Бхагавана Хари, Пуруши, семени многих нисшествий, именуемые Нарою и Нараяною, — они деятели, — пришли к двум Кришнам, то есть к Кришне и Арджуне, которые здесь действие, и вошли в них. Каковы эти «два Кришны»? «Ради изжития бремени земли», а по слогу «и» — и ради разных иных игр, дающих счастье преданным. «Возвышающие Яду и Куру» — нисшедшие в роды Яду и Куру.

А речение предания «В Арджуне — вхождение Нары; Кришна — Нараяна сам» сказано по соотнесению с вхождением Нары в шримад Арджуну. А тот, кто сам, не достигаемый ничем иным, Нараяна, показанный в «Нараяна Ты, а не всех телесных» и далее, — он же снова Кришна: это надо мыслить по соотнесению с иным смыслом, по правилу «у которых двоих достояние равно» и далее. Так и в «Вишну-дхарме»:

版本

dad435395308 · 发布于 2026年9月20日 19:59:50 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂