तद् एवं श्रीकृष्णस्य स्वयंभगवत्त्वे सुष्ठु निर्धारिते, न् इत्यम् एव तद्रूपत्वेनावस्थितिर् अपि स्वयम् एव सिद्धा । तथापि मन्दधियां भ्रान्तिहानार्थम् इदं विव्रियते । तत्र तावद् आराधनावाक्येनैव सा सिध्यति । आराध्यस्याभावे आराधनानोदनाया विप्रलिप्साजन्यत्वापत्तेः । तच् च परमाप्ते शास्त्रे न सम्भवति । सम्भवे च पुरुषार्थाभावात् शास्त्रानर्थक्यम् । आरोपश् च परिच्छिन्नगुणरूप एव वस्तुनि कल्प्यते, नानन्तगुणरूपे । श्रीस्वामिचरणैर् अपीदम् एव पुष्टम् एकादशसमाप्तौ धारणाध्यानमङ्गलम् इत्य् अत्र धारणाया ध्यानस्य च मङ्गलं शोभनं विषयम्, इतरथा तयोर् निर्विषयत्वम् । दृश्यते चाद्याप्य् उपासकानां साक्षात्कारस् तत्फलप्राप्तिश् चेति भावः । श्रूयते चैवं पञ्चमे नवसु वर्षेषु तत्तदवतारोपासनादि । यथोक्तं—नवस्व् अपि वर्षेषु भगवान् नारायणो महापुरुषः पुरुषाणां तदनुग्रहायात्मतत्त्वव्यूहेनात्मनाद्यापि सन्निधीयते इति । सन्निधानं चेदं साक्षाद्रूपेण श्रीप्रद्युम्नादौ गतिविलासादेर् वर्णितत्वात् । तत्र चात्मना स्वयम् एवेत्य् उक्तम् । तथा न् इत्यत्वे एव शालग्रामशिलादिषु नरसिंहत्वादिभेदश् च सङ्गच्छते । तत्तदवतारसान्निध्याद् एव हि तत्तद्भेदः । तथा श्रीकृष्णम् अधिकृत्यापि गीतं श्रीकृष्णसहस्रनामप्रारम्भे श्रीविष्णुधर्मोत्तरे— तस्य हृष्टाशयः स्तुत्या विष्णुर् गोपाङ्गनावृतः । तापिञ्छश्यामलं रूपं पिञ्छोत्तंसम् अदर्शयत् ॥ इति । अग्रे च तद्वाक्यम्— माम् अवेहि महाभाग कृष्णं कृत्यविदां वर । पुरस्कृतोऽस्मि त्वद्भक्त्या पूर्णाः सन्तु मनोरथाः ॥ इति । तथा पाद्मे निर्माणखण्डे—पश्य त्वं दर्शयिष्यामि स्वरूपं वेदगोपितम् इति श्रीभगवद्वाक्यानन्तरं ब्रह्मवाक्यम्— ततोऽपश्यम् अहं भूप बालं कालाम्बुदप्रभम् । गोपकन्यावृतं गोपं हसन्तं गोपबालकैः ॥ कदम्बमूल आसीनं पीतवाससम् अद्भुतम् । वनं वृन्दावनं नाम नवपल्लवमण्डितम् ॥ इत्य् आदि । त्रैलोक्यसंमोहनतन्त्रे श्रीमदष्टादशाक्षरजपप्रसङ्गे— अहर्निशं जपेद् यस् तु मन्त्री नियतमानसः । स पश्यति न सन्देहो गोपरूपधरं हरिम् ॥ इति । गौतमीये च सदाचारप्रसङ्गे— अहर्निशं जपेन् मन्त्रं मन्त्री नियतमानसः । स पश्यति न सन्देहो गोपवेशधरं हरिम् ॥ इति । श्रीगोपालतापनीश्रुतिश् चैवम्—तदु होवाच ब्राह्मणोऽसाव् अन्वरतं मे ध्यातः स्तुतः परार्धान्ते सोऽबुध्यत । गोपवेशो मे पुरुषः पुरस्ताद् आविर्बभूव ॥ इति सिद्धनिर्देशोऽपि श्रूयते, यथा—वन्दे वृन्दावनासीनम् इन्दिरानन्दमन्दिरम् इति बृहन्नारदीयारम्भे मङ्गलाचरणम् । गृहं सन्तिष्ठते यस्य माहात्म्यं द इत्यनायक । द्वारकायाः समुद्भूतं सान्निध्यं केशवस्य च । रुक्मिणीसहितः कृष्णो न् इत्यं निवसते गृहे ॥ इति स्कान्दे द्वारकामाहात्म्ये बलिं प्रति श्रीप्रह्लादवाक्यम् । व्रतिनः कार्त्तिके मासि स्नातस्य विधिवन् मम । गृहाणार्घ्यं मया दत्तं राधया सहितो हरे ॥ इति पाद्मकार्त्तिकमाहात्म्ये तत्प्रातःस्नानार्घ्यमन्त्रः । एवं च श्रीमदष्टादशाक्षरादयो मन्त्रास् तत्तत्परिकरादिविशिष्टतयैवाराध्यत्वेन सिद्धनिर्देशम् एव कुर्वन्ति । तदावरणादिपूजामन्त्राश् च । किं बहुना, कर्मविपाकप्रायश्चित्तशास्त्रेऽपि तया श्रूयते । यद् आह बोधायनः—होमस् तु पूर्ववत् कार्यो गोविन्दप्रीतये ततः इत्य् आद्य् अनन्तरं—
tad evaṁ śrī-kṛṣṇasya svayaṁ-bhagavattve suṣṭhu nirdhārite, n ityam eva tad-rūpatvenāvasthitir api svayam eva siddhā | tathāpi manda-dhiyāṁ bhrānti-hānārtham idaṁ vivriyate | tatra tāvad ārādhanā-vākyenaiva sā sidhyati | ārādhyasyābhāve ārādhanā-nodanāyā vipralipsā-janyatvāpatteḥ | tac ca paramāpte śāstre na sambhavati | sambhave ca puruṣārthābhāvāt śāstrānarthakyam | āropaś ca paricchinna-guṇa-rūpa eva vastuni kalpyate, nānanta-guṇa-rūpe | śrī-svāmi-caraṇair apīdam eva puṣṭam ekādaśa-samāptau dhāraṇā-dhyāna-maṅgalam ity atra dhāraṇāyā dhyānasya ca maṅgalaṁ śobhanaṁ viṣayam, itarathā tayor nirviṣayatvam | dṛśyate cādyāpy upāsakānāṁ sākṣātkāras tat-phala-prāptiś ceti bhāvaḥ | śrūyate caivaṁ pañcame navasu varṣeṣu tat-tad-avatāropāsanādi | yathoktaṁ—navasv api varṣeṣu bhagavān nārāyaṇo mahā-puruṣaḥ puruṣāṇāṁ tad-anugrahāyātma-tattva-vyūhenātmanādyāpi sannidhīyate iti | sannidhānaṁ cedaṁ sākṣād-rūpeṇa śrī-pradyumnādau gati-vilāsāder varṇitatvāt | tatra cātmanā svayam evety uktam | tathā n ityatve eva śālagrāma-śilādiṣu narasiṁhatvādi-bhedaś ca saṅgacchate | tat-tad-avatāra-sānnidhyād eva hi tat-tad-bhedaḥ | tathā śrī-kṛṣṇam adhikṛtyāpi gītaṁ śrī-kṛṣṇa-sahasra-nāma-prārambhe śrī-viṣṇu-dharmottare— tasya hṛṣṭāśayaḥ stutyā viṣṇur gopāṅganāvṛtaḥ | tāpiñcha-śyāmalaṁ rūpaṁ piñchottaṁsam adarśayat || iti | agre ca tad-vākyam— mām avehi mahābhāga kṛṣṇaṁ kṛtya-vidāṁ vara | puraskṛto'smi tvad-bhaktyā pūrṇāḥ santu manorathāḥ || iti | tathā pādme nirmāṇa-khaṇḍe—paśya tvaṁ darśayiṣyāmi svarūpaṁ veda-gopitam iti śrī-bhagavad-vākyānantaraṁ brahma-vākyam— tato'paśyam ahaṁ bhūpa bālaṁ kālāmbuda-prabham | gopa-kanyāvṛtaṁ gopaṁ hasantaṁ gopa-bālakaiḥ || kadamba-mūla āsīnaṁ pīta-vāsasam adbhutam | vanaṁ vṛndāvanaṁ nāma nava-pallava-maṇḍitam || ity ādi | trailokya-saṁmohana-tantre śrīmad-aṣṭādaśākṣara-japa-prasaṅge— ahar-niśaṁ japed yas tu mantrī niyata-mānasaḥ | sa paśyati na sandeho gopa-rūpa-dharaṁ harim || iti | gautamīye ca sad-ācāra-prasaṅge— ahar-niśaṁ japen mantraṁ mantrī niyata-mānasaḥ | sa paśyati na sandeho gopa-veśa-dharaṁ harim || iti | śrī-gopāla-tāpanī-śrutiś caivam—tadu hovāca brāhmaṇo'sāv anvarataṁ me dhyātaḥ stutaḥ parārdhānte so'budhyata | gopa-veśo me puruṣaḥ purastād āvirbabhūva || iti siddha-nirdeśo'pi śrūyate, yathā—vande vṛndāvanāsīnam indirānanda-mandiram iti bṛhan-nāradīyārambhe maṅgalācaraṇam | gṛhaṁ santiṣṭhate yasya māhātmyaṁ da itya-nāyaka | dvārakāyāḥ samudbhūtaṁ sānnidhyaṁ keśavasya ca | rukmiṇī-sahitaḥ kṛṣṇo n ityaṁ nivasate gṛhe || iti skānde dvārakā-māhātmye baliṁ prati śrī-prahlāda-vākyam | vratinaḥ kārttike māsi snātasya vidhivan mama | gṛhāṇārghyaṁ mayā dattaṁ rādhayā sahito hare || iti pādma-kārttika-māhātmye tat-prātaḥ-snānārghya-mantraḥ | evaṁ ca śrīmad-aṣṭādaśākṣarādayo mantrās tat-tat-parikarādi-viśiṣṭatayaivārādhyatvena siddha-nirdeśam eva kurvanti | tad-āvaraṇādi-pūjā-mantrāś ca | kiṁ bahunā, karma-vipāka-prāyaścitta-śāstre'pi tayā śrūyate | yad āha bodhāyanaḥ—homas tu pūrvavat kāryo govinda-prītaye tataḥ ity ādy anantaraṁ—
Итак, когда хорошо установлено, что шри Кришна — Сам Бхагаван, само собою доказано и то, что Он вечно пребывает в этом самом облике. И всё же — ради устранения заблуждения у скудных разумом — это разъясняется.
Сперва оно доказывается самим речением о почитании. Ведь если бы почитаемого не было, вышло бы, что побуждение к почитанию рождено желанием обмануть; а в писании, надёжнее которого нет, это невозможно; а если бы было возможно, то писание оказалось бы бесполезным, ибо человеческой цели не достигало бы. Да и наложение мыслится на вещь, чей облик — качества ограниченные, а не на ту, чей облик — качества бесконечные.
Это же подкреплено и стопами шри Свами: в конце одиннадцатой, в «благо сосредоточения и созерцания», — «благо» у сосредоточения и созерцания есть прекрасный их предмет; иначе оба были бы беспредметны. И видно, что почитатели и поныне видят Его воочию и обретают плод; таково разумение. И так слышится в пятой песни — о почитании тех и этих нисшествий в девяти варшах. Как сказано: «И в девяти варшах Бхагаван Нараяна, великий Человек, ради милости к людям и поныне пребывает близко Сам, расположением Своей сути». И это близкое пребывание — воочию, в облике: ведь у шри Прадьюмны и прочих описаны хождение, забавы и прочее. И там сказано «собою», то есть Сам. И только при вечности сходится то, что в шалаграма-камнях и прочем есть различие — Нрисимха и прочие: ведь то и это различие идёт именно от близости тех и этих нисшествий.
Так и о шри Кришне пропето в начале тысячи имён шри Кришны, в шри «Вишну-дхармоттаре»: «Обрадованный хвалою его, Вишну, окружённый пастушками, показал облик, тёмный, как тапинчха, с пером в венце». И далее Его речение: «Познай меня Кришною, многосчастливый, лучший из знающих должное; я почтён твоею преданностью — да будут полны твои желания».
Так и в «Падме», в «Нирмана-кханде», после речения шри Бхагавана «Смотри, я покажу тебе свой образ, сокрытый Ведами», — речение Брахмы: «Тогда увидел я, царь, мальчика, сиявшего как грозовая туча, пастуха, окружённого дочерьми пастухов, смеявшегося с мальчиками-пастухами, сидевшего у корня кадамбы, в жёлтых одеждах, дивного; и лес по имени Вриндаван, украшенный молодыми побегами» и далее.
В «Трайлокья-саммохана-тантре», к случаю о повторении шримад восемнадцатислоговой: «Кто днём и ночью повторяет её, мантрин с обузданным умом, тот видит — нет сомнения — Хари в облике пастуха». И в «Гаутамии», к случаю о благом поведении: «Кто днём и ночью повторяет мантру, мантрин с обузданным умом, тот видит — нет сомнения — Хари в обличье пастуха». И шрути «Гопала-тапани» так же: «Так сказал он: этот брахман, непрестанно мною созерцаемый и восхваляемый, пробудился в конце парардхи; предо мною впереди явился Человек в обличье пастуха».
Слышится и указание на совершившееся, как: «Славлю сидящего во Вриндаване, чертог радости Индиры» — благословение в начале «Великой Нарадии». И: «Дом стоит у того, чьё величие, о вождь дайтьев, возникло из Двараки, и близость Кешавы; Кришна с Рукмини вечно обитает в доме» — речение шри Прахлады к Бали в «Сканде», в величии Двараки. И: «Прими аргхью, мною данную, у меня, держащего обет и омывшегося по правилу в месяц карттику, — вместе с Радхою, Хари» — мантра утренней аргхьи при омовении в величии карттики в «Падме».
Так и шримад восемнадцатислоговая и прочие мантры указывают именно на совершившееся: почитаемый в них отличен тою и этой свитою. И мантры почитания Его окружения и прочего — тоже. Да что много говорить: она слышится даже в писании об искуплении созревающих деяний. Как говорит Бодхаяна: «Хома же должна быть совершена, как прежде, ради радости Говинды» и далее, а после —
06a3e09c0e98 · 发布于 2026年9月20日 19:59:50 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Довод короток: если почитать некого, писание лжёт; а лгать ему незачем и нечем.
Потому вечность облика доказывается не умозрением, а обиходом — мантрами, которыми люди пользуются каждый день.