अथ श्रीब्रह्मणः— भूमेः सुरेतरवरूथविमर्दितायाः क्लेशव्ययाय कलया सितकृष्णकेशः । जातः करिष्यति जनानुपलक्ष्यमार्गः कर्माणि चात्ममहिमोपनिबन्धनानि ॥ असुरसेनानिपीडितायाः भूमेःक्लेशम् अपहर्तुं परमात्मनोऽपि परत्वाज् जनैर् अस्माभिर् अनुपलक्ष्यमार्गोऽपि प्रादुर्भूतः सन् कर्माणि च करिष्यति । कोऽसौ?कलया अंशेन सितकृष्णकेशो यः, यत्र सितकृष्णकेशौ देवैर् दृष्टाव् इति शास्त्रान्तरप्रसिद्धिः । सोऽपि यस्यांशेन स एव भगवान् स्वयम् इत्य् अर्थः । तदविनाभावित्वाच् छ्रीबलदेवस्यापि ग्रहणं द्योतितम् । ननु पुरुषाद् अपि परोऽसौ भगवान् कथं भूभारावतारणमात्रार्थं स्वयम् अवतारिष्यति? इत्य् आशङ्क्याह—आत्मनो महिमानः परममाधुरीसम्पद उपनिबध्यन्ते निजभक्तैर् अधिकं वर्ण्यन्ते येषु तानि कर्माणि च करिष्यति । यद्यपि निजांशेनैव वा निजेच्छाभासेनैव वा भूभारहरणम् ईषत्करं तथापि निजचरणारविन्दजीवातुवृन्दम् आनन्दयन्न् एव लीलाकादम्बिनीर् निजमाधुरीवर्षणाय वितरिषमाणोऽवतरिष्यतीत्य् अर्थः । एतद् एव व्यक्तीकृतं तोकेन जीवहरणम् इत्यादौ । इतरथा स्वमाधुरीसम्पत्प्रकाशनेच्छाम् अन्तरेण मधुरतरं तोकादिभावं दधता तेन पूतनादीनां जीवनहरणादिकं कर्म न भाव्यं न सम्भावनीयम् । तदंशतदिच्छाभासादिमात्रेणैव तत्सिद्धेर् इत्य् वाक्यार्थः । तथा च, तथायं चावतारस् ते इत्यादौ तैर् एव व्याख्यातम्—किं भूभारहरणं मदिच्छामात्रेण न भवति? तत्राह—स्वानाम् इति इति । जयति जननिवास इत्य् अत्र च—इच्छामात्रेण निरसनसमर्थोऽपि क्रीडार्थं दोर्भिर् एवाधर्मम् अस्यन्न् इति । तद् एवमादिभिः श्रीकृष्णस्यैव सर्वाद्भुततावर्णनाभिनिवेशप्रपञ्चो ब्रह्मणि स्पष्ट एव । अस्तु तावत्, तद् भूरि भाग्यम् इह जन्म किम् अप्य् अटव्याम् इत्यादि ॥ ॥
atha śrī-brahmaṇaḥ— bhūmeḥ suretara-varūtha-vimarditāyāḥ kleśa-vyayāya kalayā sita-kṛṣṇa-keśaḥ | jātaḥ kariṣyati janānupalakṣya-mārgaḥ karmāṇi cātma-mahimopanibandhanāni || asura-senā-nipīḍitāyāḥ bhūmeḥkleśam apahartuṁ paramātmano'pi paratvāj janair asmābhir anupalakṣya-mārgo'pi prādurbhūtaḥ san karmāṇi ca kariṣyati | ko'sau?kalayā aṁśena sita-kṛṣṇa-keśo yaḥ, yatra sita-kṛṣṇa-keśau devair dṛṣṭāv iti śāstrāntara-prasiddhiḥ | so'pi yasyāṁśena sa eva bhagavān svayam ity arthaḥ | tad-avinābhāvitvāc chrī-baladevasyāpi grahaṇaṁ dyotitam | nanu puruṣād api paro'sau bhagavān kathaṁ bhū-bhārāvatāraṇa-mātrārthaṁ svayam avatāriṣyati? ity āśaṅkyāha—ātmano mahimānaḥ parama-mādhurī-sampada upanibadhyante nija-bhaktair adhikaṁ varṇyante yeṣu tāni karmāṇi ca kariṣyati | yadyapi nijāṁśenaiva vā nijecchābhāsenaiva vā bhū-bhāra-haraṇam īṣat-karaṁ tathāpi nija-caraṇāravinda-jīvātu-vṛndam ānandayann eva līlā-kādambinīr nija-mādhurī-varṣaṇāya vitariṣamāṇo'vatariṣyatīty arthaḥ | etad eva vyaktīkṛtaṁ tokena jīva-haraṇam ity-ādau | itarathā sva-mādhurī-sampat-prakāśanecchām antareṇa madhurataraṁ tokādi-bhāvaṁ dadhatā tena pūtanādīnāṁ jīvana-haraṇādikaṁ karma na bhāvyaṁ na sambhāvanīyam | tad-aṁśa-tad-icchābhāsādi-mātreṇaiva tat-siddher ity vākyārthaḥ | tathā ca, tathāyaṁ cāvatāras te ity-ādau tair eva vyākhyātam—kiṁ bhū-bhāra-haraṇaṁ mad-icchā-mātreṇa na bhavati? tatrāha—svānām iti iti | jayati jananivāsa ity atra ca—icchā-mātreṇa nirasana-samartho'pi krīḍārthaṁ dorbhir evādharmam asyann iti | tad evam-ādibhiḥ śrī-kṛṣṇasyaiva sarvādbhutatā-varṇanābhiniveśa-prapañco brahmaṇi spaṣṭa eva | astu tāvat, tad bhūri bhāgyam iha janma kim apy aṭavyām ity-ādi || ||
Теперь у шри Брахмы: «Ради изведения муки земли, истоптанной полчищами тех, кто не суры, Он, рождённый долею, с белыми и чёрными волосами, сотворит деяния — Тот, чей путь людям не приметен, и деяния те основаны на Его собственном величии».
Чтобы унести муку земли, теснимой войском асуров, Он, будучи выше даже Параматмы и потому неприметный по пути своему для нас, людей, явится и сотворит деяния. Кто же это? Тот, у кого «долею», то есть частью, белые и чёрные волосы; в иных шастрах известно, что боги видели белый и чёрный волос. И даже тот, чьей долею это, — Он Сам Бхагаван; таков смысл. А так как один без другого не бывает, здесь означен и шри Баладева.
Но если этот Бхагаван выше даже Пуруши, как Он Сам нисойдёт лишь ради снятия бремени земли? Усомнившись так, говорит: «деяния, в которых основано Его величие» — сокровища высшей сладости, которые Его преданные воспевают превыше всего. Пусть снять бремя земли легко и одной Его долей, и одним отблеском Его желания, — Он всё же нисходит, чтобы, радуя сонм тех, чья жизнь — Его лотосные стопы, раздать им тучи игр и пролить Свою сладость; таков смысл.
Это и явлено в словах «отнятие жизни ребёнком» и далее. Иначе, без желания явить сокровище Своей сладости, Тому, кто принял сладчайший образ младенца, не мыслимо и не допустимо было бы деяние отнятия жизни у Путаны и прочих: для того довольно было бы одной Его доли, одного отблеска Его желания. Таков смысл речения. Так и в «И это нисшествие Твоё» и далее те же истолковали: «Разве бремя земли не снимается одним Моим желанием? На то говорит: „своих“». И в «Побеждает обитель живущих»: «способный отвергнуть одним желанием, ради игры Он отвергает беззаконие руками».
Так и подобным этим у Брахмы явственно изобилие усердных описаний того, что чудеснее всего — именно шри Кришна. А покамест да будет: «то обильное счастье — родиться здесь хоть кем-нибудь в лесу» и далее.
51abc4cadeea · 发布于 2026年9月20日 19:59:50 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Если дело было бы только в бремени земли, хватило бы одного желания. Значит, дело не в бремени.
Младенец, убивающий Путану, — не странность рассказа, а его довод: сладость и мощь показаны вместе, иначе их показывать незачем.