अथ श्रीव्यासदेवस्य— अनर्थोपशमं साक्षाद् भक्तियोगम् अधोक्षजे । लोकस्याजानतो विद्वांश् चक्रे सात्वतसंहिताम् ॥ यस्यां वै श्रूयमाणायां कृष्णे परमपूरुषे । भक्तिर् उत्पद्यते पुंसः शोकमोहभयापहा ॥ अधोक्षजे श्रीकृष्णे । अधोऽनेन शयानेन शकटान्तरचारिणा । राक्षसी निहता रौद्रा शकुनीवेशधारिणी ॥ पूतना नाम घोरा सा महाकाया महाबला । विषदिग्धस्तनं क्षुद्रा प्रयच्छन्ती जनार्दने ॥ ददृशुर् निहतां तत्र राक्षसीं वनगोचराः । पुनर् जातोऽयम् इत्य् आहुर् उक्तस् तस्माद् अधोक्षजः ॥ इति हरिवंशे श्रीवासुदेवमाहात्म्ये तन्नाम्नः श्रीकृष्णविषयताया प्रसिद्धेः । अत एवोत्तरत्रपद्ये साक्षात् कृष्ण इत्य् एवोक्तम् । श्रीभगवन्नामकौमुदीकाराश् च कृष्णशब्दस्य तमालश्यामलत्विषि यशोदास्तनन्धये परब्रह्मणि रूढिः इति प्रयोगप्राचुर्यात् तत्रैव प्रथमतः प्रतीतेर् उदय इति चोक्तवन्तः । सामोपनिषदि च कृष्णाय देवकीनन्दनाय इति । अत्र ग्रन्थफलत्वं तस्यैव व्यक्तम् इति चैकेनैवानेन वचनेन तत्परिपूर्णता सिध्यति ॥ ॥
atha śrī-vyāsa-devasya— anarthopaśamaṁ sākṣād bhakti-yogam adhokṣaje | lokasyājānato vidvāṁś cakre sātvata-saṁhitām || yasyāṁ vai śrūyamāṇāyāṁ kṛṣṇe parama-pūruṣe | bhaktir utpadyate puṁsaḥ śoka-moha-bhayāpahā || adhokṣaje śrī-kṛṣṇe | adho'nena śayānena śakaṭāntara-cāriṇā | rākṣasī nihatā raudrā śakunī-veśa-dhāriṇī || pūtanā nāma ghorā sā mahā-kāyā mahā-balā | viṣa-digdha-stanaṁ kṣudrā prayacchantī janārdane || dadṛśur nihatāṁ tatra rākṣasīṁ vana-gocarāḥ | punar jāto'yam ity āhur uktas tasmād adhokṣajaḥ || iti harivaṁśe śrī-vāsudeva-māhātmye tan-nāmnaḥ śrī-kṛṣṇa-viṣayatāyā prasiddheḥ | ata evottaratra-padye sākṣāt kṛṣṇa ity evoktam | śrī-bhagavan-nāma-kaumudī-kārāś ca kṛṣṇa-śabdasya tamāla-śyāmala-tviṣi yaśodā-stanandhaye para-brahmaṇi rūḍhiḥ iti prayoga-prācuryāt tatraiva prathamataḥ pratīter udaya iti coktavantaḥ | sāmopaniṣadi ca kṛṣṇāya devakī-nandanāya iti | atra grantha-phalatvaṁ tasyaiva vyaktam iti caikenaivānena vacanena tat-paripūrṇatā sidhyati || ||
Теперь у шри Вьясадевы: «Знающий, ради не знающего мира он сделал самхиту сатватов — воочию успокоение бедствия, соединение преданностью с Адхокшаджей; слушая её, человек рождает в себе преданность Кришне, высшему Человеку, уносящую скорбь, обольщение и страх».
«С Адхокшаджей» — с шри Кришною; ведь в «Хари-вамше», в величии шри Васудевы, известно, что это имя относится к шри Кришне: «Этим, лежавшим внизу и заползавшим под телегу, убита грозная ракшаси в птичьем обличье, по имени Путана, страшная, с огромным телом и великою силой, низкая, подававшая Джанардане грудь, умащённую ядом. Увидев её там убитой, лесные жители сказали: „Он родился снова“ — потому и назван Адхокшаджею». Потому и в следующем стихе сказано прямо: «воочию Кришна».
И творцы «Кумуди имён шри Бхагавана» сказали: «Слово „Кришна“ укоренено в том, чей блеск темен, как тамала, кто сосёт грудь Яшоды, в высшем Брахмане», — и что по обилию такого употребления постижение сперва восходит именно там. И в «Сама-упанишаде»: «Кришне, сыну Деваки». Здесь явно, что плод книги — именно Он; и одним этим речением та совершенная полнота и достигается.
f5c1aabb2921 · 发布于 2026年9月20日 19:59:50 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Имя «Адхокшаджа» обычно понимают отвлечённо — а «Хари-вамша» даёт ему домашнее происхождение: ребёнок под телегой.
И довод словаря прост: слово живёт там, где его чаще всего употребляют.