ततश् चायम् अर्थः—स्वरूपं मन्न् इत्यप्रेयसीरूपत्वम् अजानन्त्यो जन्मादिलीलाशक्त्या विस्मरन्त्यो मां जारं प्रापुः धर्मविरुद्धतया प्रतीताव् अपि रागातिशयेन जारतयापि स्वीकृतं प्रापुर् इत्य् अर्थः । तथा तत्प्राप्ताव् अपि मत्कामाः इति, यत् पत्यपत्य्सुहृदाम् अनुवृत्तिर् अङ्ग इत्यादिरीत्या मयि कामोऽभिलाषविशेषः । कथम् अन्यत्र पतित्वं स्वप्नवद् विलीयते? श्रीकृष्ण एव पतित्वं जाग्रद्वद् आविर्भवेद् इत्य् एवंरूपो यासां तादृश्यः सत्यो रमणरूपम् एव मां प्रापुरिति । एतदर्थम् एव पृथक्कृत्य तासां विशेषणाभ्यां सह स्वविशेषणद्वयं मत्कामा रमणमिति, जारस्वरूपविदः इति यथायोगं च पठितम्, न तु ब्रह्म मां परमम् इत्य् एभिः सह कृतम् । तद् इदं स्वेषु तदीयस्वीयात्वं प्रकटयितुम् अपि तासां प्रार्थनापि दृश्यते । यस्मात् अपि बत मधुपुर्याम् आर्यपुत्रोऽधुनास्ते इत्य् अत्र तदीयात्व एव स्वाभिमतिं व्यज्य, तत्र च किङ्करीणाम् इत्य् अनेन दैन्यात् पुनस् तद् अपलाप्य, पुनर् उत्कण्ठया भुजम् अगुरुसुगन्धम् इत्यादिना स्पष्टतयैव स्वीयात्वेन स्वेषु तदीयस्वीकारस्याभिकाङ्क्षाव्यञ्जना श्रीराधादेव्या कृतेति हि गम्यते । दैन्यं चात्र पतित्वकामनायाम् अपि स्यम सुन्दर ते दास्यः इतिवद् गम्यम् । स्पष्टं च तत्स्वीकरणप्रार्थना च । यद्यपि माम् एव दयितं प्रेष्ठम् आत्मानं मनसा गताः इत्य् अनेन बल्लव्यो मे मदात्मिकाः इत्य् अनेन चास्मासु स्वीयात्वभावस् तस्यापि मनसि वर्तते एव, तथापि धारयन्त्य् अतिकृच्छ्रेण इत्यादि स्वाभिप्रायेण यद्य् आगत्य स्पष्टम् एव स्वीक्रियामहे, तदैवास्माकं निस्तारः स्याद् इति तस्याभिप्रायः । तस्मात् साध्व् एव तथा व्याख्यातं मत्कामा रमणम् इति । अथ प्रस्तुतम् एवानुसरामः । जारतया प्रतीतत्वेन रमणत्वेन च प्राप्तौ हेतुः—अबलाइति । एतत्पदेन हि तासु निजकारुण्यं व्यञ्जितम् । तेन च तस्य कारणं रामेण सार्धं इत्याद्य् उक्तं तासां महाप्रेम स्मारितम् । तस्मात् तथा मत्प्राप्तौ तादृशमहाप्रेमैव हेतुर् इत्य् अर्थः । तद् एवम् उभयथाप्राप्ताव् अपि मत्कामा इत्य् अनेन रमणतया प्राप्ताव् एव पर्याप्तिः दर्शिता । अन्यथा तु अहं भक्तपराधीनः इति, स्वेच्छामयस्य इति, ये यथा मां प्रपद्यन्ते इति च प्रतिज्ञाहानिः स्यात् । तत्र ये यथा इति येन कामनाप्रकारेणेत्य् अर्थः, तत्क्रतुन्यायात् । तद् एवं तासाम् अभीष्टपूरणं कैमुत्येनैवायातम् । ततश् चास्तां तासां तदीयपरमलक्ष्मीरूपाणां वार्ता । तत्सङ्गाद् अन्या अपि शतसहस्रशस् तथा मां प्रापुर् इत्य् आह—सङ्गाद् इति । अत्रैवं विवेचनीयं—तासां न् इत्यप्रेयसीनां तस्मिन् जारत्वं न सम्भवत्य् एव । श्रीमद्दशार्णादौ हि तन्नाम्ना तासां पतित्वेनैवासाव् अभिधीयते, वल्लभो दयितेऽध्यक्षेइति विश्वप्रकाशादिगतवल्लभशब्दस्य द्व्यर्थत्वेऽपि दयितत्वस्य तास्व् अर्हत्वात् । गौतमीयतन्त्रे च तन्मन्त्रव्याख्यायां पतित्वेनैव तद्व्याख्या दृश्यते । तन्नाम्नः खलु ब्रह्मत्वेश्वरत्वयोगेन व्याख्याद्वयं विधायोत्तरपक्षत्वेनाभीष्टं व्याख्यानम् आह गौतमीयतन्त्रे द्वितीयाध्याये दशार्णव्याख्यायां—
tataś cāyam arthaḥ—svarūpaṁ man-n itya-preyasī-rūpatvam ajānantyo janmādi-līlā-śaktyā vismarantyo māṁ jāraṁ prāpuḥ dharma-viruddhatayā pratītāv api rāgātiśayena jāratayāpi svīkṛtaṁ prāpur ity arthaḥ | tathā tat-prāptāv api mat-kāmāḥ iti, yat paty-apaty-suhṛdām anuvṛttir aṅga ity-ādi-rītyā mayi kāmo'bhilāṣa-viśeṣaḥ | katham anyatra patitvaṁ svapnavad vilīyate? śrī-kṛṣṇa eva patitvaṁ jāgradvad āvirbhaved ity evaṁ-rūpo yāsāṁ tādṛśyaḥ satyo ramaṇa-rūpam eva māṁ prāpuriti | etad-artham eva pṛthak-kṛtya tāsāṁ viśeṣaṇābhyāṁ saha sva-viśeṣaṇa-dvayaṁ mat-kāmā ramaṇamiti, jāra-svarūpa-vidaḥ iti yathā-yogaṁ ca paṭhitam, na tu brahma māṁ paramam ity ebhiḥ saha kṛtam | tad idaṁ sveṣu tadīya-svīyātvaṁ prakaṭayitum api tāsāṁ prārthanāpi dṛśyate | yasmāt api bata madhu-puryām ārya-putro'dhunāste ity atra tadīyātva eva svābhimatiṁ vyajya, tatra ca kiṅkarīṇām ity anena dainyāt punas tad apalāpya, punar utkaṇṭhayā bhujam aguru-sugandham ity-ādinā spaṣṭatayaiva svīyātvena sveṣu tadīya-svīkārasyābhikāṅkṣā-vyañjanā śrī-rādhā-devyā kṛteti hi gamyate | dainyaṁ cātra patitva-kāmanāyām api syama sundara te dāsyaḥ itivad gamyam | spaṣṭaṁ ca tat-svīkaraṇa-prārthanā ca | yadyapi mām eva dayitaṁ preṣṭham ātmānaṁ manasā gatāḥ ity anena ballavyo me mad-ātmikāḥ ity anena cāsmāsu svīyātva-bhāvas tasyāpi manasi vartate eva, tathāpi dhārayanty atikṛcchreṇa ity-ādi svābhiprāyeṇa yady āgatya spaṣṭam eva svīkriyāmahe, tadaivāsmākaṁ nistāraḥ syād iti tasyābhiprāyaḥ | tasmāt sādhv eva tathā vyākhyātaṁ mat-kāmā ramaṇam iti | atha prastutam evānusarāmaḥ | jāratayā pratītatvena ramaṇatvena ca prāptau hetuḥ—abalāiti | etat-padena hi tāsu nija-kāruṇyaṁ vyañjitam | tena ca tasya kāraṇaṁ rāmeṇa sārdhaṁ ity-ādy uktaṁ tāsāṁ mahā-prema smāritam | tasmāt tathā mat-prāptau tādṛśa-mahā-premaiva hetur ity arthaḥ | tad evam ubhayathā-prāptāv api mat-kāmā ity anena ramaṇatayā prāptāv eva paryāptiḥ darśitā | anyathā tu ahaṁ bhakta-parādhīnaḥ iti, svecchāmayasya iti, ye yathā māṁ prapadyante iti ca pratijñā-hāniḥ syāt | tatra ye yathā iti yena kāmanā-prakāreṇety arthaḥ, tat-kratu-nyāyāt | tad evaṁ tāsām abhīṣṭa-pūraṇaṁ kaimutyenaivāyātam | tataś cāstāṁ tāsāṁ tadīya-parama-lakṣmī-rūpāṇāṁ vārtā | tat-saṅgād anyā api śata-sahasraśas tathā māṁ prāpur ity āha—saṅgād iti | atraivaṁ vivecanīyaṁ—tāsāṁ n itya-preyasīnāṁ tasmin jāratvaṁ na sambhavaty eva | śrīmad-daśārṇādau hi tan-nāmnā tāsāṁ patitvenaivāsāv abhidhīyate, vallabho dayite'dhyakṣeiti viśva-prakāśādi-gata-vallabha-śabdasya dvy-arthatve'pi dayitatvasya tāsv arhatvāt | gautamīya-tantre ca tan-mantra-vyākhyāyāṁ patitvenaiva tad-vyākhyā dṛśyate | tan-nāmnaḥ khalu brahmatveśvaratva-yogena vyākhyā-dvayaṁ vidhāyottara-pakṣatvenābhīṣṭaṁ vyākhyānam āha gautamīya-tantre dvitīyādhyāye daśārṇa-vyākhyāyāṁ—
И потому смысл таков: не зная своеобразия — того, что они вечные мои возлюбленные, — забывая о нём силою игры рождения и прочего, они обрели меня как любовника; то есть обрели принятого ими, по преизбытку страсти, даже как любовника, хотя это и представлялось противным закону. И при том обретении — «желающие меня»: по способу «Что следование мужьям, детям, друзьям, о милый» и далее, — желание, особое стремление ко мне. «Как растворится, точно сон, мужество в ком-то другом? Как бодрствование, да явится мужество именно в шри Кришне» — вот каково оно у них; и такими они обрели именно меня в облике возлюбленного.
Ради того и прочитаны отдельно, каждое к своему, два его определения с двумя их определениями — «желающие меня, возлюбленного» и «любовника, не знающие своеобразия», — а не соединены с «Брахмана, меня, высшего».
Видна и мольба их о том же: чтобы в своих явилась их принадлежность ему и его — им. Ибо в «О, увы, сын благородного ныне пребывает в граде Мадху» шри Радха-деви выразила своё мнение именно о принадлежности ему, затем словом «служанок» из смирения снова от того отреклась, а затем снова, из тоски, в «Рукою, благоуханной агуру» и прочем ясно выразила желание, чтобы он принял её как свою, среди своих. Смирение и здесь, при самом желании его мужества, разумеется как в «Шьямасундара, мы твои рабыни»; а мольба о принятии им — явна.
Хотя по «Умом обретшие именно меня, любимого, милейшего, самого себя» и по «Пастушки мои, чьё естество — я» чувство, что мы его собственные, есть и в его уме, — всё же «Крайне с трудом держат» и далее выражает их собственное намерение: наше избавление будет только тогда, когда он придёт и примет нас явно. Потому хорошо истолковано «желающие меня, возлюбленного».
Вернёмся к предмету. Причина и того, что он представился любовником, и того, что он — возлюбленный, дана словом «слабые»: им выражено его сострадание к ним, а тем напомнена и причина этого сострадания — их великая любовь, о которой сказано в «С Рамою вместе» и далее. То есть причина такого обретения меня — именно такая великая любовь. И хотя обретение шло обоими путями, словом «желающие меня» показано, что довольство — именно в обретении его как возлюбленного. Иначе были бы утрачены обещания «Я подвластен преданным», «Полного своей воли», «Как кто мне вручается» («как» значит здесь «каким образом желания», по правилу «то намерение»). А тогда исполнение желанного для них следует тем более.
И пусть уж речь о них, принадлежащих ему, имеющих облик высшей Лакшми; общением с ними и иные, сотнями тысяч, так же обрели меня — о том и сказано «общением».
Здесь надо разобрать так: джарство в нём для них, вечных возлюбленных, просто невозможно. Ведь в шримад десятибуквенной и прочих тем именем он назван именно их мужем — «валлабха: в любимом, в надзирателе», и хотя слово «валлабха» в «Вишва-пракаше» и прочих двузначно, к ним подходит именно «любимый». И в «Гаутамия-тантре», в толковании той мантры, толкование даётся именно через мужество. Установив там два толкования того имени — через брахманство и через владычество, — в «Гаутамия-тантре», во второй главе, в толковании десятибуквенной, он приводит как поздний и желаемый ответ такое толкование:
b73e870d40d7 · 发布于 2026年9月20日 19:59:50 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Смирение и притязание идут здесь вместе: «мы твои рабыни» и «прими нас как своих» — одно и то же прошение, сказанное с двух сторон.