पाद्मोत्तरखण्डे कार्त्तिकमाहात्म्ये च यादवानां तदृशत्वं— यथा सौमित्रिभरतौ यथा सङ्कर्षणादयः । तथा तेनैव जायन्ते निजलोकाद् यदृच्छया ॥ पुनस् तेनैव गच्छन्ति तत्पदं शाश्वतं परम् । न कर्मबन्धनं जन्म वैष्णवानां च विद्यते ॥ इति । अत्र निजलोकाद् इति तत्पदम् इति च रामकृष्णादिवैकुण्ठं पाद्मोत्तरखण्डमतम् । श्रीमत्स्याद्यवताराणां पृथक् पृथक् वैकुण्ठावस्थितेस् तत्र साक्षादुक्तत्वात् । तादृशानां भगवत इव भगवदिच्छयैव जन्मादिकारणं चोक्तं श्रीविदुरेण— अजस्य जन्मोत्पथनाशनाय कर्माण्य् अकर्तुर् ग्रहणाय पुंसाम् नन्व् अन्यथा कोऽर्हति देहयोगं परो गुणानाम् उत कर्मतन्त्रम् ॥ इति । को वान्योऽपि इति टीका च । तद् एवं तेषां श्रीकृष्णन् इत्यपरिकरत्वे सिद्धे साधिते श्रीवसुदेवादीनां प्राग्जन्मनि साधकत्वादिकथनं च भगवत इव भगवदिच्छयैव लोकसङ्ग्रहाद्यर्थम् अंशेनैवावतारात् क्वचिज्जीवान्तरावेशात् सम्भवति । पुनश् च स्वयम् अवतरत्सु तेषु तदंशप्रवेशकथारीत्या त्व् एकत्वेन कथनम् इति ज्ञेयम् । यथा प्रद्युम्नस्य व्याख्यातम् । एवं तृतीये वेदाहम् इत्यादि भगवद्वाक्ये उद्धवं प्रति वस्वंशत्वापेक्षयैव वसो इति सम्बोधनं तादृशांशपर्यवसानास्पदांशिरूपत्वेन चरमजन्मतोक्तिश् च ज्ञेया । अतएवाह— त्वम् एव पूर्वसर्गेऽभूः पृश्निः स्वायम्भुवे सति । तदायं सुतपा नाम प्रजापतिर् अकल्मषः ॥ त्वं श्रीदेवकीदेव्य् एवपृश्निर् अभूः, न तु पृश्निस् त्वम् अभूद् इति । एवं तदायम् अपीति ॥ ॥
pādmottara-khaṇḍe kārttika-māhātmye ca yādavānāṁ tadṛśatvaṁ— yathā saumitri-bharatau yathā saṅkarṣaṇādayaḥ | tathā tenaiva jāyante nija-lokād yadṛcchayā || punas tenaiva gacchanti tat-padaṁ śāśvataṁ param | na karma-bandhanaṁ janma vaiṣṇavānāṁ ca vidyate || iti | atra nija-lokād iti tat-padam iti ca rāma-kṛṣṇādi-vaikuṇṭhaṁ pādmottara-khaṇḍa-matam | śrī-matsyādy-avatārāṇāṁ pṛthak pṛthak vaikuṇṭhāvasthites tatra sākṣād-uktatvāt | tādṛśānāṁ bhagavata iva bhagavad-icchayaiva janmādi-kāraṇaṁ coktaṁ śrī-vidureṇa— ajasya janmotpatha-nāśanāya karmāṇy akartur grahaṇāya puṁsām nanv anyathā ko'rhati deha-yogaṁ paro guṇānām uta karma-tantram || iti | ko vānyo'pi iti ṭīkā ca | tad evaṁ teṣāṁ śrī-kṛṣṇa-n itya-parikaratve siddhe sādhite śrī-vasudevādīnāṁ prāg-janmani sādhakatvādi-kathanaṁ ca bhagavata iva bhagavad-icchayaiva loka-saṅgrahādy-artham aṁśenaivāvatārāt kvacij-jīvāntarāveśāt sambhavati | punaś ca svayam avataratsu teṣu tad-aṁśa-praveśa-kathā-rītyā tv ekatvena kathanam iti jñeyam | yathā pradyumnasya vyākhyātam | evaṁ tṛtīye vedāham ity-ādi bhagavad-vākye uddhavaṁ prati vasv-aṁśatvāpekṣayaiva vaso iti sambodhanaṁ tādṛśāṁśa-paryavasānāspadāṁśi-rūpatvena carama-janmatoktiś ca jñeyā | ataevāha— tvam eva pūrva-sarge'bhūḥ pṛśniḥ svāyambhuve sati | tadāyaṁ sutapā nāma prajāpatir akalmaṣaḥ || tvaṁ śrī-devakī-devy evapṛśnir abhūḥ, na tu pṛśnis tvam abhūd iti | evaṁ tadāyam apīti || ||
И в верхнем разделе «Падмы», в величии карттики, о таковости Ядавов: «Как Саумитри и Бхарата, как Санкаршана и прочие, — так им же они рождаются из своего мира по своей воле; и им же снова идут в ту вечную, высшую обитель; и нет у вишнуитов рождения, связанного деяниями».
Здесь «из своего мира» и «в ту обитель» — это Вайкунтха Рамы, Кришны и прочих, по мнению верхнего раздела «Падмы»: там прямо сказано, что нисшествия шри Матсьи и прочих пребывают каждое в своей Вайкунтхе. И что у таковых причина рождения и прочего — как и у Бхагавана — лишь воля Бхагавана, сказал шри Видура: «У нерождённого рождение — ради уничтожения бездорожья, у недеятеля деяния — ради того, чтобы люди приняли их; ведь иначе кто заслуживает соединения с телом, будучи выше гун и власти деяний?» И тика: «кто же и иной».
Итак, раз доказано и обосновано, что они — вечные спутники шри Кришны, то сказание о подвижничестве шри Васудевы и прочих в прежнем рождении и прочее возможно — как и у Бхагавана, лишь волею Бхагавана, ради собирания мира и прочего, — через нисшествие лишь долею, а где-то и через вхождение иной дживы. А когда они нисходят сами, то по обычаю рассказа о вхождении их доли говорится о них как об одном; так и надо понимать — как истолковано у Прадьюмны.
Так и в третьей песни, в речении Бхагавана к Уддхаве «ведаю я» и далее, надо понимать, что обращение «Васу» — лишь в отношении того, что он доля Васу, а слова о последнем рождении — в том смысле, что он есть источник доли, в котором та доля и завершается. Потому и говорит: «Ты в прежнем творении, при Сваямбхуве, была Пришни, благая; а он тогда был Праджапати по имени Сутапа, безупречный». «Ты», то есть сама шри Деваки-деви, «была» Пришни, — а не так, что Пришни была тобою. Так же и «он тогда».
07bc99bbde58 · 发布于 2026年9月20日 19:59:50 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Прежнее рождение читается не назад, а вперёд: не «та стала этой», а «эта была той».