六论集
Sandarbha Four — Kṛṣṇa: Who the Source Is4.186-187吉瓦·哥斯瓦米
598 / 1405
Linux
翻页
六论集 · 4.186-187
॥
天城文

अथ वृन्दावने तदीयस्वरूपशक्तिप्रादुर्भावाश् च श्रीव्रजदेव्यः । यथा ब्रह्मसंहितायाम्— आनन्दचिन्मयरसप्रतिभाविताभिस् ताभिर् य एव निजरूपतया कलाभिः । गोलोक एव निवसत्य् अखिलात्मभूतो गोविन्दम् आदिपुरुषं तम् अहं भजामि ॥ इति । ताभिः श्रीगोपीभिः, मन्त्रे तच्छब्दप्रयोगात् । कलाभिः शक्तिभिः । निजरूपतया स्वस्वरूपतया । शक्तित्वं च तासां पूर्वोक्तोत्कर्षेण परमपूर्णप्रादुर्भावानां सर्वासाम् अपि लक्ष्मीत्वम् एव । तद् उक्तं तत्रैव—लक्ष्मीसहस्रशतसम्भ्रमसेव्यमानम् इति, श्रियः कान्ताः कान्तः परमपुरुषः इति च । एतद् अभिप्रेत्यैव स्वायम्भुवागमेऽपि श्रीभूलीलाशब्दैस् तत्प्रेयसीविशेषत्रयम् उपदिष्टम् । तस्माल् लक्ष्मीत्वेऽप्य् आसां कुरुपाण्डवन्यायेन, नायं श्रियोऽङ्ग इत्यादौ लक्ष्मीतोऽप्य् उत्कर्षवर्णनम् आसां परव्योमादिस्थिताभ्यस् तन्नाम्नैव लक्ष्मीभ्य आधिक्यविवक्षयेति मन्तव्यम् । श्रीवृन्दावनलक्ष्म्यस् त्व् एता एवेति । एवम् एव पादन्यासैर् भुजविधूतिभिः इत्यादौ कृष्णवध्वः इत्य् उक्तम् । अत एव गोपीजनाविद्याकलाप्रेरकः इत्य् अत्र तापनीवाक्ये श्रीमद्दशाक्षरस्थनामनिरुक्तौ ये गोपीजनास् ते आ सम्यग् या विद्या परमप्रेमरूपा, तस्याः कला वृत्तिरूपा इति व्याख्येयम्, राजविद्या राजगुह्यम् इत्यादि श्रीगीताप्रकरणात् । अविद्याकलाशब्देन अविद्यैव कला वृत्तिर् यस्याः सा सर्वेन्द्रियविमोहकारिणी प्रेमशक्तिर् एवाख्याता, व्याख्यान्तरे भगवत्य् अविद्यासंश्लेषाभावात् । तद् उक्तं— ह्लादिन्या संविदाश्लिष्टः सच्चिदानन्द ईश्वरः । स्वाविद्यासंवृतो जीवः संक्लेशनिकराकरः ॥ इति स्वामिसूक्तौ । तथा— ह्लादिनी सन्धिनी संवित् त्वय्य् एका सर्वसंश्रये । ह्लादतापकरी मिश्रा त्वयि नो गुणवर्जिते ॥ इति विष्णुपुराणे च । अथवा, वैभवमात्राभिज्ञान् प्रति विराडुपासनावत् गोपीजनशब्दस्यान्यनिरुक्तिर् इयम् । यथा तत्रैव गोपालपदनिरुक्तौ सृष्टिपर्यन्तम् आलाति इत्य् उक्तम् । तत्राविद्याकलाशब्देन मायैवोच्यते इति । ततस् तासां प्रेरकस् तत्तत्क्रीडायां प्रवर्तक इति वल्लभशब्देनैकार्थ्यम् एव, स वो हि स्वामी इति तस्याम् एव श्रुतौ ताः प्रति दुर्वाससो वाक्यात् । यच् च तासां क्वचित् पूर्वजन्मनि साधकत्वम् इव श्रूयते, तत् तु पूर्वेषाम् एव व्याख्येयम् । तास् तु न् इत्यसिद्धा एव । अत इदम् इत्थम् एव व्याख्येयम्— ताभिर् विधूतशोकाभिर् भगवान् अच्युतो विभुः । व्यरोचताधिकं तात पुरुषः शक्तिभिर् यथा ॥ यथा यथावत् । अत एवाधिकं व्यरोचत इत्य् उक्तम् उपपद्यते, स्वशक्तिविलासत्वात् श्रीभगवतः ।

转写 (IAST)

atha vṛndāvane tadīya-svarūpa-śakti-prādurbhāvāś ca śrī-vraja-devyaḥ | yathā brahma-saṁhitāyām— ānanda-cinmaya-rasa-pratibhāvitābhis tābhir ya eva nija-rūpatayā kalābhiḥ | goloka eva nivasaty akhilātma-bhūto govindam ādi-puruṣaṁ tam ahaṁ bhajāmi || iti | tābhiḥ śrī-gopībhiḥ, mantre tac-chabda-prayogāt | kalābhiḥ śaktibhiḥ | nija-rūpatayā sva-svarūpatayā | śaktitvaṁ ca tāsāṁ pūrvoktotkarṣeṇa parama-pūrṇa-prādurbhāvānāṁ sarvāsām api lakṣmītvam eva | tad uktaṁ tatraiva—lakṣmī-sahasra-śata-sambhrama-sevyamānam iti, śriyaḥ kāntāḥ kāntaḥ parama-puruṣaḥ iti ca | etad abhipretyaiva svāyambhuvāgame'pi śrī-bhū-līlā-śabdais tat-preyasī-viśeṣa-trayam upadiṣṭam | tasmāl lakṣmītve'py āsāṁ kuru-pāṇḍava-nyāyena, nāyaṁ śriyo'ṅga ity-ādau lakṣmīto'py utkarṣa-varṇanam āsāṁ para-vyomādi-sthitābhyas tan-nāmnaiva lakṣmībhya ādhikya-vivakṣayeti mantavyam | śrī-vṛndāvana-lakṣmyas tv etā eveti | evam eva pāda-nyāsair bhuja-vidhūtibhiḥ ity-ādau kṛṣṇa-vadhvaḥ ity uktam | ata eva gopī-janāvidyā-kalā-prerakaḥ ity atra tāpanī-vākye śrīmad-daśākṣarastha-nāma-niruktau ye gopī-janās te ā samyag yā vidyā parama-prema-rūpā, tasyāḥ kalā vṛtti-rūpā iti vyākhyeyam, rāja-vidyā rāja-guhyam ity-ādi śrī-gītā-prakaraṇāt | avidyā-kalā-śabdena avidyaiva kalā vṛttir yasyāḥ sā sarvendriya-vimoha-kāriṇī prema-śaktir evākhyātā, vyākhyāntare bhagavaty avidyā-saṁśleṣābhāvāt | tad uktaṁ— hlādinyā saṁvid-āśliṣṭaḥ saccidānanda īśvaraḥ | svāvidyā-saṁvṛto jīvaḥ saṁkleśa-nikarākaraḥ || iti svāmi-sūktau | tathā— hlādinī sandhinī saṁvit tvayy ekā sarva-saṁśraye | hlāda-tāpa-karī miśrā tvayi no guṇa-varjite || iti viṣṇu-purāṇe ca | athavā, vaibhava-mātrābhijñān prati virāḍ-upāsanāvat gopījana-śabdasyānya-niruktir iyam | yathā tatraiva gopāla-pada-niruktau sṛṣṭi-paryantam ālāti ity uktam | tatrāvidyā-kalā-śabdena māyaivocyate iti | tatas tāsāṁ prerakas tat-tat-krīḍāyāṁ pravartaka iti vallabha-śabdenaikārthyam eva, sa vo hi svāmī iti tasyām eva śrutau tāḥ prati durvāsaso vākyāt | yac ca tāsāṁ kvacit pūrva-janmani sādhakatvam iva śrūyate, tat tu pūrveṣām eva vyākhyeyam | tās tu n itya-siddhā eva | ata idam ittham eva vyākhyeyam— tābhir vidhūta-śokābhir bhagavān acyuto vibhuḥ | vyarocatādhikaṁ tāta puruṣaḥ śaktibhir yathā || yathā yathāvat | ata evādhikaṁ vyarocata ity uktam upapadyate, sva-śakti-vilāsatvāt śrī-bhagavataḥ |

逐字释义
梵语IAST释义
अथathaТеперь
वृन्दावनेvṛndāvaneво Вриндаване
तदीयtadīyaего
स्वरूपsvarūpaсвоеобразия
शक्तिśaktiсилы
प्रादुर्भावाश्prādurbhāvāśявления
चcaже —
श्रीśrīшри
व्रजvrajaВраджа
देव्यःdevyaḥдеви.
यथाyathāКак
ब्रह्मbrahmaв «Брахма-
संहितायाम्saṁhitāyāmсамхите»:
आनन्दānanda«блаженства,
चिन्मयcinmayaсознания полной
रसrasaрасою
प्रतिभाविताभिस्pratibhāvitābhisпроникнутыми
ताभिर्tābhirтеми
यyaкоторый
एवevaименно
निजnijaсвоим
रूपतयाrūpatayāобликом,
कलाभिःkalābhiḥчастями, —
गोलोकgolokaв Голоке
एवevaименно
निवसत्य्nivasatyобитает,
अखिलात्मakhilātmaвсего душою
भूतोbhūtoставший, —
गोविन्दम्govindamГовинду,
आदिādiизначального
पुरुषंpuruṣaṁЧеловека,
तम्tamтого
अहंahaṁя
भजामिbhajāmiпочитаю»
इतिitiтак.
ताभिःtābhiḥ«Теми» —
श्रीśrīшри
गोपीभिःgopībhiḥпастушками,
मन्त्रेmantreв мантре
तच्tac«тат»-
छब्दchabdaслова
प्रयोगात्prayogātупотреблением.
कलाभिःkalābhiḥ«Частями» —
शक्तिभिःśaktibhiḥсилами.
निजnija«Своим
रूपतयाrūpatayāобликом» —
स्वsvaсвоим
स्वरूपतयाsvarūpatayāсвоеобразием.
शक्तित्वंśaktitvaṁСилою бытие
चcaже
तासांtāsāṁих —
पूर्वोक्तोत्कर्षेणpūrvoktotkarṣeṇaпрежде сказанным превосходством
परमparamaвысшей
पूर्णpūrṇaполноты
प्रादुर्भावानांprādurbhāvānāṁявлений —
सर्वासाम्sarvāsāmвсех
अपिapiтакже
लक्ष्मीत्वम्lakṣmītvamЛакшмиевость
एवevaименно.
तद्tadТо
उक्तंuktaṁсказано
तत्रैवtatraivaтам же именно:
लक्ष्मीlakṣmī«Лакшми
सहस्रsahasraтысячами,
शतśataсотнями
सम्भ्रमsambhramaс благоговением
सेव्यमानम्sevyamānamобслуживаемого»
इतिitiтак,
श्रियःśriyaḥ«Шри —
कान्ताःkāntāḥвозлюбленные,
कान्तःkāntaḥвозлюбленный —
परमparamaвысший
पुरुषःpuruṣaḥЧеловек»
इतिitiтак
चcaи.
एतद्etadЭто
अभिप्रेत्यैवabhipretyaivaимея в виду именно,
स्वायम्भुवागमेऽपिsvāyambhuvāgame'piв «Сваямбхува-агаме» также
श्रीśrīШри,
भूbhūБху,
लीलाlīlāЛила —
शब्दैस्śabdaisсловами
तत्tatего
प्रेयसीpreyasīвозлюбленных
विशेषviśeṣaособых
त्रयम्trayamтройство
उपदिष्टम्upadiṣṭamуказано.
तस्माल्tasmālПотому
लक्ष्मीत्वेऽप्य्lakṣmītve'pyпри Лакшмиевости также
आसांāsāṁу них,
कुरुkuruКуру,
पाण्डवpāṇḍavaПандавов
न्यायेनnyāyenaправилом,
नायंnāyaṁ«не этот
श्रियोऽङ्गśriyo'ṅgaШри, о милый»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее
लक्ष्मीतोऽप्य्lakṣmīto'pyЛакшми также
उत्कर्षutkarṣaпревосходства
वर्णनम्varṇanamописание —
आसांāsāṁих
परparaвысшего
व्योमादिvyomādiнеба и прочего
स्थिताभ्यस्sthitābhyasпребывающих,
तन्tanтем
नाम्नैवnāmnaivaименем именно
लक्ष्मीभ्यlakṣmībhyaЛакшми,
आधिक्यādhikyaпревосходство
विवक्षयेतिvivakṣayetiсказать желанием — так
मन्तव्यम्mantavyamда мыслится.
श्रीśrīШри
वृन्दावनvṛndāvanaВриндавана
लक्ष्म्यस्lakṣmyasЛакшми
त्व्tvже —
एताetāэти
एवेतिevetiименно — так.
एवम्evamТак
एवevaименно
पादpāda«стоп
न्यासैर्nyāsairпостановками,
भुजbhujaрук
विधूतिभिःvidhūtibhiḥвзмахами»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее
कृष्णkṛṣṇa«Кришны
वध्वःvadhvaḥжёны»
इत्य्ityтак
उक्तम्uktamсказано.
अतataОттого
एवevaименно
गोपीgopī«пастушек
जनाविद्याjanāvidyāлюдей неведения
कलाkalāчастей
प्रेरकःprerakaḥпобудитель»
इत्य्ityтак —
अत्रatraздесь,
तापनीtāpanī«Тапани»
वाक्येvākyeв речении,
श्रीमद्śrīmadшримад
दशाक्षरस्थdaśākṣarasthaв десятислоговой сущего
नामnāmaимени
निरुक्तौniruktauэтимологии:
येyeкоторые
गोपीgopīпастушек
जनास्janāsлюди,
तेteте;
आā«а» —
सम्यग्samyagсовершенно;
याyāкоторая
विद्याvidyāвидья,
परमparamaвысшей
प्रेमpremaлюбви
रूपाrūpāоблик имеющая, —
तस्याःtasyāḥеё
कलाkalāчасти,
वृत्तिvṛttiсостояния
रूपाrūpāоблик имеющие —
इतिitiтак
व्याख्येयम्vyākhyeyamда будет истолковано,
राजrāja«царственная
विद्याvidyāвидья,
राजrājaцарственная
गुह्यम्guhyamтайна»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее —
श्रीśrīшри
गीताgītā«Гиты»
प्रकरणात्prakaraṇātразделом.
अविद्याavidyā«Авидья-
कलाkalāкала»-
शब्देनśabdenaсловом
अविद्यैवavidyaivaневедение именно
कलाkalāчасть,
वृत्तिर्vṛttirсостояние,
यस्याःyasyāḥу которой,
साsāона —
सर्वेन्द्रियsarvendriyaвсе чувства
विमोहvimohaобольщение
कारिणीkāriṇīтворящая
प्रेमpremaлюбви
शक्तिर्śaktirсила
एवाख्याताevākhyātāименно названа,
व्याख्यान्तरेvyākhyāntareпри ином толковании
भगवत्य्bhagavatyв Бхагаване
अविद्याavidyāневедения
संश्लेषाभावात्saṁśleṣābhāvātсоединения отсутствием.
तद्tadТо
उक्तंuktaṁсказано:
ह्लादिन्याhlādinyā«хладини,
संविद्saṁvidсамвит
आश्लिष्टःāśliṣṭaḥобнятый,
सच्चिदानन्दsaccidānandaбытие-сознание-блаженство,
ईश्वरःīśvaraḥВладыка;
स्वाविद्याsvāvidyāсвоим неведением
संवृतोsaṁvṛtoокутанный
जीवःjīvaḥживой,
संक्लेशsaṁkleśaстраданий
निकराकरःnikarākaraḥмножества копь»
इतिitiтак
स्वामिsvāmiСвами
सूक्तौsūktauв речении.
तथाtathāТак же:
ह्लादिनीhlādinī«хладини,
सन्धिनीsandhinīсандхини,
संवित्saṁvitсамвит —
त्वय्य्tvayyв тебе
एकाekāодна,
सर्वsarvaвсего
संश्रयेsaṁśrayeприбежище;
ह्लादhlādaрадость,
तापtāpaжар
करीkarīтворящая,
मिश्राmiśrāсмешанная, —
त्वयिtvayiв тебе
नोnoне,
गुणguṇaкачеств
वर्जितेvarjiteлишённом»
इतिitiтак
विष्णुviṣṇuв «Вишну-
पुराणेpurāṇeпуране»
चcaи.
अथवाathavāИли же,
वैभवvaibhavaвеличие
मात्राभिज्ञान्mātrābhijñānлишь знающим
प्रतिpratiк,
विराड्virāḍвират
उपासनावत्upāsanāvatпочитанию подобно, —
गोपीजनgopījana«гопиджана»-
शब्दस्यान्यśabdasyānyaслова иная
निरुक्तिर्niruktirэтимология
इयम्iyamэта.
यथाyathāКак
तत्रैवtatraivaтам же именно,
गोपालgopāla«гопала»-
पदpadaслова
निरुक्तौniruktauв этимологии,
सृष्टिsṛṣṭiтворения
पर्यन्तम्paryantamдо предела
आलातिālātiберёт —
इत्य्ityтак
उक्तम्uktamсказано.
तत्राविद्याtatrāvidyāТам «авидья-
कलाkalāкала»-
शब्देनśabdenaсловом
मायैवोच्यतेmāyaivocyateмайя именно называется —
इतिitiтак.
ततस्tatasОттого
तासांtāsāṁих
प्रेरकस्prerakasпобудитель —
तत्tatтех
तत्tatи тех
क्रीडायांkrīḍāyāṁв играх
प्रवर्तकpravartakaдвижитель —
इतिitiтак,
वल्लभvallabha«валлабха»-
शब्देनैकार्थ्यम्śabdenaikārthyamслову единосмыслие
एवevaименно, —
सsa«он
वोvoваш
हिhiведь
स्वामीsvāmīгосподин»
इतिitiтак,
तस्याम्tasyāmв той
एवevaименно
श्रुतौśrutauшрути
ताःtāḥк ним
प्रतिpratiобращённым
दुर्वाससोdurvāsasoДурвасы
वाक्यात्vākyātречением.
यच्yacЧто
चcaже
तासांtāsāṁу них
क्वचित्kvacitгде-либо
पूर्वpūrvaв прежнем
जन्मनिjanmaniрождении
साधकत्वम्sādhakatvamсадхачество
इवivaкак бы
श्रूयतेśrūyateслышится, —
तत्tatто
तुtuже
पूर्वेषाम्pūrveṣāmо прежних
एवevaименно
व्याख्येयम्vyākhyeyamда будет истолковано.
तास्tāsОни
तुtuже
न्nпо-
इत्यityaстоянно
सिद्धाsiddhāсовершенны
एवevaименно.
अतataОттого
इदम्idamэто
इत्थम्itthamтак
एवevaименно
व्याख्येयम्vyākhyeyamда будет истолковано:
ताभिर्tābhir«ими,
विधूतvidhūtaотринувшими
शोकाभिर्śokābhirскорбь,
भगवान्bhagavānБхагаван,
अच्युतोacyutoАчьюта,
विभुःvibhuḥвсеобъемлющий,
व्यरोचताधिकंvyarocatādhikaṁвоссиял сверх меры,
तातtātaмилый, —
पुरुषःpuruṣaḥЧеловек
शक्तिभिर्śaktibhirсилами
यथाyathāкак».
यथाyathā«Как» —
यथावत्yathāvatкак должно.
अतataОттого
एवाधिकंevādhikaṁименно «сверх меры
व्यरोचतvyarocataвоссиял»
इत्य्ityтак
उक्तम्uktamсказанное
उपपद्यतेupapadyateобъяснимо,
स्वsvaсвоих
शक्तिśaktiсил
विलासत्वात्vilāsatvātзабавою бытием
श्रीśrīшри
भगवतःbhagavataḥБхагавана.
译文

Теперь: явления силы его своеобразия во Вриндаване — это шри деви Враджа. Как в «Брахма-самхите»: «Кто именно с теми частями, проникнутыми расою, полной блаженства и сознания, как со своим собственным обликом, обитает в Голоке, став душою всего, — того Говинду, изначального Человека, я почитаю». «Теми» — шри пастушками, ибо в мантре употреблено слово «те». «Частями» — силами. «Как со своим обликом» — своим своеобразием. А раз они — его сила, то по прежде сказанному превосходству, как явления высшей полноты, все они суть именно Лакшми. О том сказано там же: «Обслуживаемого с благоговением сотнями тысяч Лакшми» и «Шри — возлюбленные, возлюбленный — высший Человек». Это же имея в виду, и в «Сваямбхува-агаме» словами Шри, Бху и Лила указано тройство его особых возлюбленных.

Потому, хотя они и суть Лакшми, описание их превосходства над Лакшми в «Не эта Шри, о милый» и далее следует мыслить по правилу Куру и Пандавов — как желание сказать об их превосходстве над теми Лакшми, что пребывают на высшем небе и прочем под тем же именем. А Лакшми шри Вриндавана — это они самые. Так же в «Постановками стоп, взмахами рук» и далее сказано «жёны Кришны».

Оттого и «Побудитель частей неведения людей-пастушек» в речении «Тапани», в этимологии имени, что стоит в шримад десятислоговой, следует толковать так: «гопи-джана» — те, кто пастушки; «а» — совершенно; та видья, чей облик — высшая любовь, а «кала» — её состояния; ибо и раздел шри «Гиты» говорит «царственная видья, царственная тайна». Словом же «авидья-кала» названа именно сила любви — та, чья «кала», состояние, есть неведение, обольщающее все чувства: при ином толковании в Бхагаване пришлось бы соединить неведение. О том сказано в речении Свами: «Обнятый хладини и самвит, бытие-сознание-блаженство, Владыка; окутанный собственным неведением живой — копь множества страданий». И в «Вишну-пуране»: «Хладини, сандхини, самвит — в тебе одна, прибежище всего; а творящая радость и жар, смешанная, — не в тебе, лишённом качеств».

Или же это иная этимология слова «гопиджана» — для тех, кто знает лишь величие, как и почитание вирата. Как там же, в этимологии слова «гопала», сказано «берёт вплоть до творения». Там словом «авидья-кала» называется сама майя; и тогда «побудитель их» значит движитель в тех и этих играх, что единосмысленно слову «валлабха», — по обращённому к ним речению Дурвасы в той же шрути: «Ведь он ваш господин».

А что кое-где слышится, будто в прежнем рождении они были как бы садхаками, — то следует толковать о прежних; сами же они вечно совершенны. Оттого и это надо толковать так: «Ими, отринувшими скорбь, Бхагаван, Ачьюта, всеобъемлющий, воссиял сверх меры, о милый, — как Человек своими силами». «Как» — как должно. И оттого объяснимо сказанное «воссиял сверх меры»: ведь шри Бхагаван есть забава собственных сил.

版本

2ec385008115 · 发布于 2026年9月20日 19:59:50 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂