六论集
Sandarbha Four — Kṛṣṇa: Who the Source Is4.29.3吉瓦·哥斯瓦米
405 / 1405
Linux
翻页
六论集 · 4.29.3
॥
天城文

अतस् तदीयतात्पर्यशब्दोत्थाव् अर्थाव् एवम् एव दृश्येते । तत्तात्पर्योत्थो यथासौ श्रीकृष्णः स्वयं भगवान् अपि यथा गोवर्धनमखलीलायां श्रीगोपगणविस्मापनकौतुकाय काञ्चिन् निजां दिव्यमूर्तिं प्रदर्शयन् तैः समम् आत्मनैवात्मानं नमश्चक्रे । तथैवार्जुनविस्मापनकौतुकाय महाकालरूपेणैवात्मना द्विजबालकान् हारयित्वा, पथि च तं तं चमत्कारम् अनुभाव्य, महाकालपुरे च तां काम् अपि निजां महाकालाख्यां दिव्यमूर्तिं दर्शयित्वा, तेन समं तद्रूपम् आत्मानं नमश्चक्रे । तद्रूपेणैव सार्जुनम् आत्मानं तथा बभाषे च । तद् उक्तं—तस्मै नमो व्रजजनैः सहचक्रेऽत्मनात्मने इतिवत् । अत्रापि ववन्द आत्मानम् अनन्तम् अच्युतः इति । अत एव हरिवंशे तत्समीपज्योतिर् उद्दिश्य चार्जुनं प्रति श्रीकृष्णेनोक्तं मत्तेजस् तत् सनातनम् इति । अथ शब्दोत्थोऽप्य् अर्थो यथा तत्र श्रीमहाकालम् उद्दिश्य पुरुषोत्तमोत्तमम् इति विशेषणस्यार्थः । पुरुषो जीवः, तस्माद् उत्तमस् तदन्तर्यामी, तस्माद् उत्तमं भगवत्प्रभावरूपमहाकालशक्तिमयं, तम् इति । अथ श्रीमहाकालवाक्यस्य— द्विजात्मजा मे युवयोर् दिदृक्षुणा मयोपनीता भुवि धर्मगुप्तये । कलावतीर्णाव् अवनेर् भरासुरान् हत्वेह भूयस् त्वरयेतम् अन्ति मे ॥ इत्य् अस्य युवयोर् युवां दिदृक्षुणा मया द्विजपुत्रा मे मम भुवि धाम्नि उपनीता आनीता इत्य् एकं वाक्यम् । वाक्यान्तरम् आह—हे धर्मगुप्तये कलावतीर्णौ कला अंशास् तद्युक्ताव् अवतीर्णौ मध्यमपदलोपी समासः । कलायाम् अंशलक्षणे मायिकप्रपञ्चेऽवतीर्णौ वा पादोऽस्य विश्वा भूतानि इति श्रुतेः । भूयः पुनर् अपि अवशिष्टान् अवनेर् भरासुरान् हत्वा मे मम अन्ति समीपाय समीपम् आगमयितुं युवां त्वरयेतं त्वरतम् । अत्र प्रस्थाप्य तान् मोचयतम् इत्य् अर्थः । तद्धतानां मुक्तिप्रसिद्धेः । महाकालज्योतिर् एव मुक्ताः प्रविशन्तीति ब्रह्मतेजोमयं दिव्यं महद् यद् दृष्टवान् असि इति श्रीहरिवंशोक्तेश् च । त्वरयेतम् इति प्रार्थनायां हेतुणिजन्तस्य लिङि रूपं अन्तीत्यव्ययाच् चतुर्थ्यां लुक्, चतुर्थी च एधोभ्यो व्रजतीतिवत् क्रियार्थोपपस्य च कर्मणि स्थानिनः इति स्मरणात् । कटं कृत्वा प्रस्थापयतीतिवद् उभयोर् एकेनैव कर्मणान्वयः । तस्माद् एक एवार्थः स्पष्टम् अकष्टो भवति । अर्थान्तरे तु सम्भवत्य् एकपदत्वे पदच्छेदः कष्टाय कल्प्यते । तथा— पूर्णकामाव् अपि युवां नरनारायणाव् ऋषी । धर्मम् आचरतां स्थ् इत्यै ऋषभौ लोकसङ्ग्रहम् ॥ इत्य् अस्य न केवलम् एतद्रूपेणैव युवां लोकहिताय प्रवृत्तौ । अपि वैभवान्तरेणापीति स्तौति पूर्णेति । स्वयं भगवत्त्वेन तत्सखत्वेन च ऋषभौ सर्वावतारावतारिश्रेष्ठाव् अपि पूर्णकामाव् अपि स्थ् इत्यै लोकरक्षणाय लोकसङ्ग्रहं लोकेषु तत्तद्धर्मप्रचारहेतुकं धर्मम् आचरतां कुर्वतां मध्ये युवां नरनारायणाव् ऋषी इत्य् अनयोर् अल्पांशत्वेन विभूतिवन् निर्देशः । उक्तं चैकादशे श्रीभगवता विभूतिकथन एव नारायणो मुनीनां च इति । धार्मिकमौलित्वाद् द्विजपुत्रार्थम् अवश्यम् एष्यथ इत्य् अत एव मया तथा व्यवसितम् इति भावः । तथा च हरिवंशे श्रीकृष्णवाक्यम्—

转写 (IAST)

atas tadīya-tātparya-śabdotthāv arthāv evam eva dṛśyete | tat-tātparyottho yathāsau śrī-kṛṣṇaḥ svayaṁ bhagavān api yathā govardhana-makha-līlāyāṁ śrī-gopa-gaṇa-vismāpana-kautukāya kāñcin nijāṁ divya-mūrtiṁ pradarśayan taiḥ samam ātmanaivātmānaṁ namaścakre | tathaivārjuna-vismāpana-kautukāya mahākāla-rūpeṇaivātmanā dvija-bālakān hārayitvā, pathi ca taṁ taṁ camatkāram anubhāvya, mahākāla-pure ca tāṁ kām api nijāṁ mahākālākhyāṁ divya-mūrtiṁ darśayitvā, tena samaṁ tad-rūpam ātmānaṁ namaścakre | tad-rūpeṇaiva sārjunam ātmānaṁ tathā babhāṣe ca | tad uktaṁ—tasmai namo vraja-janaiḥ saha-cakre'tmanātmane itivat | atrāpi vavanda ātmānam anantam acyutaḥ iti | ata eva harivaṁśe tat-samīpa-jyotir uddiśya cārjunaṁ prati śrī-kṛṣṇenoktaṁ mat-tejas tat sanātanam iti | atha śabdottho'py artho yathā tatra śrī-mahākālam uddiśya puruṣottamottamam iti viśeṣaṇasyārthaḥ | puruṣo jīvaḥ, tasmād uttamas tad-antaryāmī, tasmād uttamaṁ bhagavat-prabhāva-rūpa-mahākāla-śakti-mayaṁ, tam iti | atha śrī-mahākāla-vākyasya— dvijātmajā me yuvayor didṛkṣuṇā mayopanītā bhuvi dharma-guptaye | kalāvatīrṇāv avaner bharāsurān hatveha bhūyas tvarayetam anti me || ity asya yuvayor yuvāṁ didṛkṣuṇā mayā dvija-putrā me mama bhuvi dhāmni upanītā ānītā ity ekaṁ vākyam | vākyāntaram āha—he dharma-guptaye kalāvatīrṇau kalā aṁśās tad-yuktāv avatīrṇau madhyama-pada-lopī samāsaḥ | kalāyām aṁśa-lakṣaṇe māyika-prapañce'vatīrṇau vā pādo'sya viśvā bhūtāni iti śruteḥ | bhūyaḥ punar api avaśiṣṭān avaner bharāsurān hatvā me mama anti samīpāya samīpam āgamayituṁ yuvāṁ tvarayetaṁ tvaratam | atra prasthāpya tān mocayatam ity arthaḥ | tad-dhatānāṁ mukti-prasiddheḥ | mahākāla-jyotir eva muktāḥ praviśantīti brahma-tejomayaṁ divyaṁ mahad yad dṛṣṭavān asi iti śrī-harivaṁśokteś ca | tvarayetam iti prārthanāyāṁ hetu-ṇij-antasya liṅi rūpaṁ antīty-avyayāc caturthyāṁ luk, caturthī ca edhobhyo vrajatītivat kriyārthopapasya ca karmaṇi sthāninaḥ iti smaraṇāt | kaṭaṁ kṛtvā prasthāpayatītivad ubhayor ekenaiva karmaṇānvayaḥ | tasmād eka evārthaḥ spaṣṭam akaṣṭo bhavati | arthāntare tu sambhavaty eka-padatve pada-cchedaḥ kaṣṭāya kalpyate | tathā— pūrṇa-kāmāv api yuvāṁ nara-nārāyaṇāv ṛṣī | dharmam ācaratāṁ sth ityai ṛṣabhau loka-saṅgraham || ity asya na kevalam etad-rūpeṇaiva yuvāṁ loka-hitāya pravṛttau | api vaibhavāntareṇāpīti stauti pūrṇeti | svayaṁ bhagavattvena tat-sakhatvena ca ṛṣabhau sarvāvatārāvatāri-śreṣṭhāv api pūrṇa-kāmāv api sth ityai loka-rakṣaṇāya loka-saṅgrahaṁ lokeṣu tat-tad-dharma-pracāra-hetukaṁ dharmam ācaratāṁ kurvatāṁ madhye yuvāṁ nara-nārāyaṇāv ṛṣī ity anayor alpāṁśatvena vibhūtivan nirdeśaḥ | uktaṁ caikādaśe śrī-bhagavatā vibhūti-kathana eva nārāyaṇo munīnāṁ ca iti | dhārmika-maulitvād dvija-putrārtham avaśyam eṣyatha ity ata eva mayā tathā vyavasitam iti bhāvaḥ | tathā ca harivaṁśe śrī-kṛṣṇa-vākyam—

逐字释义
梵语IAST释义
अतस्atasпотому
तदीयtadīyaу него
तात्पर्यtātparyaнаправленности
शब्दोत्थाव्śabdotthāvи слова поднявшиеся
अर्थाव्arthāvдва смысла
एवम्evamтак
एवevaименно
दृश्येतेdṛśyeteвидятся
तत्tatта
तात्पर्योत्थोtātparyotthoнаправленности поднявшийся —
यथासौyathāsauкак этот
श्रीśrīшри
कृष्णःkṛṣṇaḥКришна,
स्वयंsvayaṁсам
भगवान्bhagavānБхагаван
अपिapiи:
यथाyathāкак
गोवर्धनgovardhanaГовардханы
मखmakhaжертвы
लीलायांlīlāyāṁв игре,
श्रीśrīшри
गोपgopaпастухов
गणgaṇaсонма
विस्मापनvismāpanaизумления
कौतुकायkautukāyaзабавы ради,
काञ्चिन्kāñcinкакой-то
निजांnijāṁСвой
दिव्यdivyaдивный
मूर्तिंmūrtiṁобраз
प्रदर्शयन्pradarśayanпоказывая,
तैःtaiḥс ними
समम्samamвместе
आत्मनैवात्मानंātmanaivātmānaṁсобою именно себе
नमश्चक्रेnamaścakreпоклонился, —
तथैवार्जुनtathaivārjunaтак же именно, Арджуны
विस्मापनvismāpanaизумления
कौतुकायkautukāyaзабавы ради,
महाकालmahākālaмаха-Калы
रूपेणैवात्मनाrūpeṇaivātmanāобликом именно, собою,
द्विजdvijaдваждырождённых
बालकान्bālakānдетей
हारयित्वाhārayitvāпохитив,
पथिpathiв пути
चcaи
तंtaṁто,
तंtaṁто
चमत्कारम्camatkāramизумление
अनुभाव्यanubhāvyaдав пережить,
महाकालmahākālaмаха-Калы
पुरेpureв граде
चcaи
तांtāṁтот
काम्kāmкакой-то
अपिapiи
निजांnijāṁСвой,
महाकालाख्यांmahākālākhyāṁмаха-Калою именуемый,
दिव्यdivyaдивный
मूर्तिंmūrtiṁобраз
दर्शयित्वाdarśayitvāпоказав,
तेनtenaс ним
समंsamaṁвместе
तद्tadтот
रूपम्rūpamоблик имеющему
आत्मानंātmānaṁсебе
नमश्चक्रेnamaścakreпоклонился
तद्tadтем
रूपेणैवrūpeṇaivaобликом именно
सार्जुनम्sārjunamс Арджуною
आत्मानंātmānaṁсебе
तथाtathāтак
बभाषेbabhāṣeговорил
चcaи
तद्tadто
उक्तंuktaṁсказано:
तस्मैtasmai«ему
नमोnamoпоклон
व्रजvrajaВраджа
जनैःjanaiḥс людьми
सहsahaвместе
चक्रेऽत्मनात्मनेcakre'tmanātmaneсовершил собою себе»
इतिवत्itivatтак, подобно;
अत्रापिatrāpiи здесь:
ववन्दvavanda«поклонился
आत्मानम्ātmānamсебе,
अनन्तम्anantamбесконечному,
अच्युतःacyutaḥнепадающий»
इतिitiтак
अतataпотому
एवevaименно
हरिवंशेharivaṁśeв «Хари-вамше»,
तत्tatк тому
समीपsamīpaблизкому
ज्योतिर्jyotirсиянию
उद्दिश्यuddiśyaобратясь,
चार्जुनंcārjunaṁи Арджуне
प्रतिpratiк
श्रीśrīшри
कृष्णेनोक्तंkṛṣṇenoktaṁКришною сказано:
मत्mat«моё
तेजस्tejasсияние
तत्tatто
सनातनम्sanātanamвечное»
इतिitiтак
अथathaтеперь
शब्दोत्थोऽप्य्śabdottho'pyи словом поднявшийся
अर्थोarthoсмысл —
यथाyathāкак
तत्रtatraтам,
श्रीśrīшри
महाकालम्mahākālamмаха-Калу
उद्दिश्यuddiśyaобозначая,
पुरुषोत्तमोत्तमम्puruṣottamottamam«Высшего Лица высший»
इतिitiтак —
विशेषणस्यार्थःviśeṣaṇasyārthaḥу определения смысл:
पुरुषोpuruṣo«пуруша» —
जीवःjīvaḥсущество,
तस्माद्tasmādот него
उत्तमस्uttamasвысший —
तद्tadего
अन्तर्यामीantaryāmīвнутренний правитель,
तस्माद्tasmādот него
उत्तमंuttamaṁвысшее —
भगवत्bhagavatБхагавана
प्रभावprabhāvaмощи
रूपrūpaоблик имеющей,
महाकालmahākālaмаха-Калы
शक्तिśaktiсилою
मयंmayaṁполное, —
तम्tamтого —
इतिitiтак
अथathaтеперь
श्रीśrīшри
महाकालmahākālaмаха-Калы
वाक्यस्यvākyasyaу речения:
द्विजात्मजाdvijātmajā«дваждырождённых сыновья
मेmeу меня,
युवयोर्yuvayorвас двоих
दिदृक्षुणाdidṛkṣuṇāвидеть желающим,
मयोपनीताmayopanītāмною приведены
भुविbhuviна землю,
धर्मdharmaдхармы
गुप्तयेguptayeради охраны;
कलावतीर्णाव्kalāvatīrṇāvчастями нисшедшие,
अवनेर्avanerу земли
भरासुरान्bharāsurānбремя-асуров
हत्वेहhatvehaубив здесь,
भूयस्bhūyasснова
त्वरयेतम्tvarayetamпоторопитесь
अन्तिantiблиз
मेmeменя»
इत्य्ityтак —
अस्यasyaу этого:
युवयोर्yuvayor«вас двоих»,
युवांyuvāṁвас двоих
दिदृक्षुणाdidṛkṣuṇā«видеть желающим»
मयाmayāмною,
द्विजdvijaдваждырождённых
पुत्राputrāсыновья,
मेme«у меня»,
ममmamaу меня,
भुविbhuvi«на землю» —
धाम्निdhāmniв обитель
उपनीताupanītā«приведены»,
आनीताānītāпринесены —
इत्य्ityтак —
एकंekaṁодно
वाक्यम्vākyamречение
वाक्यान्तरम्vākyāntaramиное речение
आहāhaговорит:
हेheо
धर्मdharma«дхармы
गुप्तयेguptayeради охраны
कलावतीर्णौkalāvatīrṇauчастями нисшедшие» —
कलाkalāчасти,
अंशास्aṁśāsдоли,
तद्tadими
युक्ताव्yuktāvобладающие,
अवतीर्णौavatīrṇauнисшедшие —
मध्यमmadhyamaсреднего
पदpadaслова
लोपीlopīопускающее
समासःsamāsaḥсложное слово;
कलायाम्kalāyāmв части,
अंशaṁśaдоли
लक्षणेlakṣaṇeпризнак имеющей,
मायिकmāyikaот майи
प्रपञ्चेऽवतीर्णौprapañce'vatīrṇauв развёртывание нисшедшие
वाvāили, —
पादोऽस्यpādo'sya«стопа у него —
विश्वाviśvāвсе
भूतानिbhūtāniсущества»
इतिitiтак —
श्रुतेःśruteḥшрути
भूयःbhūyaḥ«снова» —
पुनर्punarснова
अपिapiи;
अवशिष्टान्avaśiṣṭānоставшихся
अवनेर्avaner«у земли
भरासुरान्bharāsurānбремя-асуров»
हत्वाhatvā«убив»,
मेme«у меня»,
ममmamaу меня,
अन्तिanti«близ» —
समीपायsamīpāyaк близости,
समीपम्samīpamблизость
आगमयितुंāgamayituṁпривести, —
युवांyuvāṁвас двоих
त्वरयेतंtvarayetaṁ«поторопитесь» —
त्वरतम्tvaratamторопитесь
अत्रatraздесь —
प्रस्थाप्यprasthāpyaотправив,
तान्tānих
मोचयतम्mocayatamосвободите —
इत्य्ityтаков
अर्थःarthaḥсмысл,
तद्tadим
धतानांdhatānāṁубитых
मुक्तिmuktiосвобождения
प्रसिद्धेःprasiddheḥизвестностью;
महाकालmahākālaмаха-Калы
ज्योतिर्jyotirв сияние
एवevaименно
मुक्ताःmuktāḥосвобождённые
प्रविशन्तीतिpraviśantītiвходят — так,
ब्रह्मbrahma«Брахмана
तेजोमयंtejomayaṁсиянием полное,
दिव्यंdivyaṁдивное,
महद्mahadвеликое,
यद्yadкоторое
दृष्टवान्dṛṣṭavānувидел
असिasiты»
इतिitiтак —
श्रीśrīшри
हरिवंशोक्तेश्harivaṁśokteś«Хари-вамши» сказанностью
चcaи
त्वरयेतम्tvarayetam«поторопитесь» —
इतिitiтак —
प्रार्थनायांprārthanāyāṁпри просьбе
हेतुhetuпричинного,
णिज्ṇij«нич»
अन्तस्यantasyaоканчивающегося,
लिङिliṅiв желательном
रूपंrūpaṁформа;
अन्तीत्य्antīty«анти» — так —
अव्ययाच्avyayācот неизменяемого
चतुर्थ्यांcaturthyāṁпри четвёртом падеже
लुक्lukвыпадение,
चतुर्थीcaturthīчетвёртый падеж
चcaи —
एधोभ्योedhobhyo«за дровами
व्रजतीतिवत्vrajatītivatидёт» — так, подобно,
क्रियार्थोपपस्यkriyārthopapasya«действия ради при сопутствующем
चcaи
कर्मणिkarmaṇiпри действии
स्थानिनःsthāninaḥстоящего»
इतिitiтак
स्मरणात्smaraṇātпамятованием
कटंkaṭaṁ«циновку
कृत्वाkṛtvāсделав,
प्रस्थापयतीतिवद्prasthāpayatītivadотправляет» — так, подобно,
उभयोर्ubhayorу двоих
एकेनैवekenaivaодним именно
कर्मणान्वयःkarmaṇānvayaḥдействием сопряжение
तस्माद्tasmādпотому
एकekaодин
एवार्थःevārthaḥименно смысл
स्पष्टम्spaṣṭamявно
अकष्टोakaṣṭoненатужным
भवतिbhavatiбывает
अर्थान्तरेarthāntareпри ином смысле
तुtuже,
सम्भवत्य्sambhavatyпри возможном
एकekaодним
पदत्वेpadatveсловом бытии,
पदpadaслова
च्छेदःcchedaḥразрез
कष्टायkaṣṭāyaради натуги
कल्प्यतेkalpyateизмышляется
तथाtathāтак:
पूर्णpūrṇa«полное
कामाव्kāmāvжелание имеющие
अपिapiи
युवांyuvāṁвы двое,
नरnaraНара
नारायणाव्nārāyaṇāvи Нараяна,
ऋषीṛṣīдвое риши, —
धर्मम्dharmamдхарму
आचरतांācaratāṁда вершите
स्थ्sthради
इत्यैityaiстояния,
ऋषभौṛṣabhauбыки,
लोकlokaмиров
सङ्ग्रहम्saṅgrahamсобрание»
इत्य्ityтак —
अस्यasyaу этого:
नnaне
केवलम्kevalamтолько
एतद्etadэтим
रूपेणैवrūpeṇaivaобликом именно
युवांyuvāṁвы двое
लोकlokaмира
हितायhitāyaради блага
प्रवृत्तौpravṛttauначаты,
अपिapiи
वैभवान्तरेणापीतिvaibhavāntareṇāpītiиным величием и — так
स्तौतिstautiславит
पूर्णेतिpūrṇeti«полное» — так
स्वयंsvayaṁсамим
भगवत्त्वेनbhagavattvenaБхагаваном бытием,
तत्tatЕго
सखत्वेनsakhatvenaдругом бытием
चcaи —
ऋषभौṛṣabhau«быки» —
सर्वावतारावतारिsarvāvatārāvatāriвсех нисшествий и их источников
श्रेष्ठाव्śreṣṭhāvлучшие
अपिapiи,
पूर्णpūrṇa«полное
कामाव्kāmāvжелание имеющие»
अपिapiи, —
स्थ्sth«ради
इत्यैityaiстояния» —
लोकlokaмира
रक्षणायrakṣaṇāyaради охраны,
लोकloka«миров
सङ्ग्रहंsaṅgrahaṁсобрание» —
लोकेषुlokeṣuв мирах
तत्tatтех,
तद्tadтех
धर्मdharmaдхарм
प्रचारpracāraраспространение
हेतुकंhetukaṁпричиной имеющую
धर्मम्dharmam«дхарму»
आचरतांācaratāṁ«да вершите»,
कुर्वतांkurvatāṁтворите
मध्येmadhyeсреди;
युवांyuvāṁ«вы двое —
नरnaraНара
नारायणाव्nārāyaṇāvи Нараяна,
ऋषीṛṣīдвое риши»
इत्य्ityтак —
अनयोर्anayorу них двоих
अल्पांशत्वेनalpāṁśatvenaмалою долею,
विभूतिवन्vibhūtivanвеличию подобно,
निर्देशःnirdeśaḥуказание
उक्तंuktaṁсказано
चैकादशेcaikādaśeи в одиннадцатой
श्रीśrīшри
भगवताbhagavatāБхагаваном,
विभूतिvibhūtiвеличий
कथनkathanaпри рассказе
एवevaименно:
नारायणोnārāyaṇo«Нараяна
मुनीनांmunīnāṁу отшельников»
चcaи
इतिitiтак
धार्मिकdhārmikaправедных
मौलित्वाद्maulitvādвенцом бытием,
द्विजdvijaдваждырождённых
पुत्रार्थम्putrārthamсыновей ради
अवश्यम्avaśyamнепременно
एष्यथeṣyathaпридёте —
इत्य्ityтак
अतataпотому
एवevaименно
मयाmayāмною
तथाtathāтак
व्यवसितम्vyavasitamрешено —
इतिitiтаково
भावःbhāvaḥразумение
तथाtathāтак
चcaи
हरिवंशेharivaṁśeв «Хари-вамше»
श्रीśrīшри
कृष्णkṛṣṇaКришны
वाक्यम्vākyamречение:
译文

Потому и оба смысла — тот, что поднимается из его направленности, и тот, что из самого слова, — видятся именно так.

Первый: этот шри Кришна, хотя Он и сам Бхагаван, — как в игре с жертвою Говардхану Он ради забавы, изумляющей сонм шри пастухов, показал некий Свой дивный образ и вместе с ними Сам Себе поклонился, — так же и ради забавы, изумляющей Арджуну, Он Сам, в облике маха-Калы, похитил детей дваждырождённого, дал пережить в пути то и это изумление, а в граде маха-Калы показал некий Свой дивный образ, именуемый маха-Калою, и вместе с ним поклонился Себе же в том облике; и в том же облике Сам говорил с Арджуною. О том сказано: «вместе с людьми Враджа он совершил ему поклон — собою себе»; и здесь: «непадающий поклонился себе, бесконечному». Потому и в «Хари-вамше» шри Кришна, обратясь к тому ближнему сиянию, сказал Арджуне: «То моё вечное сияние».

Теперь смысл, поднимающийся из слова: там, обозначая шри маха-Калу словом «высший из высших лиц», определение значит вот что. «Пуруша» — существо; высший его — его внутренний правитель; а высшее того — то, что имеет облик мощи Бхагавана и полно силою маха-Калы; его-то и разумеют.

Теперь речение шри маха-Калы: «Сыновья дваждырождённого у меня — их привёл я на землю, желая видеть вас двоих, ради охраны дхармы; нисшедшие частями, убив здесь асуров, что бременем земле, снова поторопитесь ко мне». Здесь одно речение: «вас двоих» — вас двоих «желая видеть» мною, сыновья дваждырождённого, «у меня», «на землю», то есть в обитель, «приведены», принесены.

Иное речение он говорит: «о вы, нисшедшие частями ради охраны дхармы» — то есть нисшедшие, обладая частями, долями: сложное слово с опущенным средним словом; или же нисшедшие в развёртывание от майи, которое есть «часть», имеющая признак доли, — по шрути «стопа его — все существа». «Снова», то есть ещё раз, «убив» оставшихся «асуров, что бременем земле», «поторопитесь», то есть торопитесь, «ко мне», то есть чтобы привести их ко мне, к моей близости. Смысл такой: отправив их, освободите, — ибо известно, что убитые Им освобождаются, и что освобождённые входят именно в сияние маха-Калы; и по слову шри «Хари-вамши»: «То дивное, великое, полное сиянием Брахмана, что ты видел».

«Поторопитесь» — форма желательного от каузатива на «нич», при просьбе; «анти» — неизменяемое, при котором четвёртый падеж выпадает, а самый четвёртый падеж — по памятованию «и при сопутствующем ради действия, когда действие на месте», как в «идёт за дровами». И, как в «сделав циновку, отправляет», оба глагола сопрягаются с одним действием. Потому смысл выходит один, явный и ненатужный; а при ином смысле, когда слово может быть одним, разрез слова измышляется ради натуги.

Так же и «Хотя желания ваши полны, вы двое, Нара и Нараяна, два риши, — да вершите дхарму ради стояния, быки, собирая миры». Здесь он славит: не только в этом облике вы двое начаты ради блага мира, но и иным величием. «Быки» — лучшие из всех нисшествий и их источников: один — сам Бхагаван, другой — Его друг; «хотя желания ваши полны»; «ради стояния» — ради охраны мира; «собирая миры» — то есть «да вершите», творите «дхарму», от которой в мирах распространяются те и эти дхармы. А среди этого слова «вы двое — Нара и Нараяна, два риши» указывают на них лишь как на малую долю, вроде величия. И в одиннадцатой шри Бхагаван сказал именно при рассказе о величиях: «И Нараяна — среди отшельников». Смысл же такой: раз вы венец праведных, вы непременно придёте ради сыновей дваждырождённого, — потому я так и решил. Так и в «Хари-вамше» речение шри Кришны:

版本

44884b06aa13 · 发布于 2026年9月20日 19:59:50 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂