उपनिषद्
Chāndogya UpaniṣadChāndogya 4,3.3
673 / 5341
उपनिषद् · Chāndogya 4,3.3
देवनागरी

अथ अध्यात्मम् प्राणः वाव सम्वर्गः सः यदा स्वपिति प्राणम् एव वाक् अप्येति प्राणम् चक्षुः प्राणम् श्रोत्रम् प्राणम् मनः प्राणः हि एव एतान् सर्वान् संवृङ्क्ते इति

लिप्यंतरण (IAST)

atha adhyātmam prāṇaḥ vāva samvargaḥ saḥ yadā svapiti prāṇam eva vāk apyeti prāṇam cakṣuḥ prāṇam śrotram prāṇam manaḥ prāṇaḥ hi eva etān sarvān saṃvṛṅkte iti

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अथathathereupon; then
अध्यात्मम्adhyātmamthe inward explanation; relating to man
प्राणःprāṇaḥthe prāṇa; the vital breath
वावvāvatruly; indeed
सम्वर्गःsamvargaḥthe absorbing; the engulfing principle
सःsaḥhe; that one
यदाyadāwhen; at the moment when
स्वपितिsvapitihe sleeps (from √svap); he falls asleep; he reposes
प्राणम्prāṇamthe prāṇa; the vital breath
एवevaindeed; surely
वाक्vākspeech; the word
अप्येतिapyetienters; it merges
प्राणम्prāṇamthe prāṇa; the vital breath
चक्षुःcakṣuḥthe eye; sight
प्राणम्prāṇamthe prāṇa; the vital breath
श्रोत्रम्śrotramthe ear; hearing
प्राणम्prāṇamthe prāṇa; the vital breath
मनःmanaḥthe mind; thinking
प्राणःprāṇaḥthe prāṇa; the vital breath
हिhiindeed; truly
एवevaindeed; surely
एतान्etānthese; of them
सर्वान्sarvānall; all
संवृङ्क्तेsaṃvṛṅkteit gathers into itself; it absorbs
इतिitithus; how
अनुवाद

"Now with reference to oneself: the prāṇa is indeed the Gatherer-in. When [a man] sleeps, speech enters into the prāṇa, the eye into the prāṇa, hearing into the prāṇa, the mind into the prāṇa: for it is the prāṇa alone that gathers them all in."

संस्करण

20e7f01f00fa · प्रकाशित 26 जुल॰ 2026, 11:13:32 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से