Шат-сандарбха
Сандарбха четвёртая. Кришна: кто источник4.92Джива Госвами
472 / 1405
Linux
Листать
Шат-сандарбха · 4.92
॥
Деванагари

तथैवम् अथाहम् अंशभागेन इत्य् आदाव् अप्य् एवं व्याख्येयम् । अंशानां भागो भजनं प्रवेशो यत्र, तेन परिपूर्णरूपेण । अंशानां भजनेन लक्षितो वा प्राप्स्यामीति प्रकटलीलाभिप्रायेण भविष्यन्निर्देशः । अत एव तदवतारसमये युगावताराश् च स एवेत्य् अभिप्रेत्याह— आसन् वर्णास् त्रयो ह्य् अस्य गृह्णतोऽनुयुगं तनूः । शुक्लो रक्तस् तथा पीत इदानीं कृष्णतां गतः ॥ अस्य तव पुत्रस्य प्रतियुगं तनूर् युगावतारलीलावतारान् गृह्णतः प्रकटयतो यद्यपि तत्र तत्र शुक्लादयस् त्रयोऽप्य् अन्ये वर्णा आसन्, तथापि यो यः शुक्लस् तथा रक्तः पीतश् च, स स इदानीम् एतद् अवतारसमये कृष्णताम् एव गतः । एतस्मिन् कृष्णाकार एवान्तर्भूतः । किम् उत यो यः कृष्णः, स स एवेत्य् अर्थः । कृष्णताम् एव गत एतस्मिन्न् अन्तर्भूत इत्य् अर्थः । तस्मात् कृष्णीकर्तृत्वात् स्वयं कृष्णत्वात् सर्वाकर्षकत्वाच् च कृष्ण इत्य् एकम् अस्य नामेति प्राकरणिकोऽप्य् अर्थः श्रेयान् । तदानीं श्रीकृष्णस्यैव द्वापरयुगावतारत्वं श्रीकरभाजनेन युगावतारोपासनायाम् उक्तम्, न तु द्वापरान्तरवच्छुकपक्षवर्णस्यान्यस्य— द्वापरे भगवाञ् श्यामः पीतवासा निजायुधः । श्रीवत्सादिभिर् अङ्कैश् च लक्षणैर् उपलक्षितः ॥ तं तदा पुरुषं मर्त्या महाराजोपलक्षणम् । यजन्ति वेदतन्त्राभ्यां परं जिज्ञासवो नृप ॥ नमस् ते वासुदेवाय नमः सङ्कर्षणाय च । प्रद्युम्नायानिरुद्धाय तुभ्यं भगवते नमः ॥ इति । अत्र श्रीकृष्णत्वे लिङ्गं महाराजोपलक्षणम् इति वासुदेवाय इत्यादि च श्रीहरिवंशोक्तराजराजाभिषेकाद् द्वारकायां चतुर्व्यूहत्वप्रसिद्धेश् च । ॥

Транслитерация (IAST)

tathaivam athāham aṁśa-bhāgena ity ādāv apy evaṁ vyākhyeyam | aṁśānāṁ bhāgo bhajanaṁ praveśo yatra, tena paripūrṇa-rūpeṇa | aṁśānāṁ bhajanena lakṣito vā prāpsyāmīti prakaṭa-līlābhiprāyeṇa bhaviṣyan-nirdeśaḥ | ata eva tad-avatāra-samaye yugāvatārāś ca sa evety abhipretyāha— āsan varṇās trayo hy asya gṛhṇato'nuyugaṁ tanūḥ | śuklo raktas tathā pīta idānīṁ kṛṣṇatāṁ gataḥ || asya tava putrasya prati-yugaṁ tanūr yugāvatāra-līlāvatārān gṛhṇataḥ prakaṭayato yadyapi tatra tatra śuklādayas trayo'py anye varṇā āsan, tathāpi yo yaḥ śuklas tathā raktaḥ pītaś ca, sa sa idānīm etad avatāra-samaye kṛṣṇatām eva gataḥ | etasmin kṛṣṇākāra evāntarbhūtaḥ | kim uta yo yaḥ kṛṣṇaḥ, sa sa evety arthaḥ | kṛṣṇatām eva gata etasminn antarbhūta ity arthaḥ | tasmāt kṛṣṇī-kartṛtvāt svayaṁ kṛṣṇatvāt sarvākarṣakatvāc ca kṛṣṇa ity ekam asya nāmeti prākaraṇiko'py arthaḥ śreyān | tadānīṁ śrī-kṛṣṇasyaiva dvāpara-yugāvatāratvaṁ śrī-karabhājanena yugāvatāropāsanāyām uktam, na tu dvāparāntaravac-chuka-pakṣa-varṇasyānyasya— dvāpare bhagavāñ śyāmaḥ pīta-vāsā nijāyudhaḥ | śrīvatsādibhir aṅkaiś ca lakṣaṇair upalakṣitaḥ || taṁ tadā puruṣaṁ martyā mahārājopalakṣaṇam | yajanti veda-tantrābhyāṁ paraṁ jijñāsavo nṛpa || namas te vāsudevāya namaḥ saṅkarṣaṇāya ca | pradyumnāyāniruddhāya tubhyaṁ bhagavate namaḥ || iti | atra śrī-kṛṣṇatve liṅgaṁ mahārājopalakṣaṇam iti vāsudevāya ity-ādi ca śrī-hari-vaṁśokta-rāja-rājābhiṣekād dvārakāyāṁ catur-vyūhatva-prasiddheś ca | ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
तथैवम्tathaivamтак же,
अथाहम्athāham«теперь я
अंशaṁśaдолею
भागेनbhāgenaчастью»
इत्य्ityтак
आदाव्ādāvи далее
अप्य्apyи
एवंevaṁтак
व्याख्येयम्vyākhyeyamдолжно толковаться:
अंशानांaṁśānāṁдолей
भागोbhāgoдоля,
भजनंbhajanaṁприобщение,
प्रवेशोpraveśoвхождение
यत्रyatraгде, —
तेनtenaтем,
परिपूर्णparipūrṇaсовершенно полным
रूपेणrūpeṇaобликом;
अंशानांaṁśānāṁдолей
भजनेनbhajanenaприобщением
लक्षितोlakṣitoотличаемый
वाvāили;
प्राप्स्यामीतिprāpsyāmīti«обрету» — так,
प्रकटprakaṭaявленной
लीलाभिप्रायेणlīlābhiprāyeṇaигры намерением,
भविष्यन्bhaviṣyanбудущего
निर्देशःnirdeśaḥуказание
अतataпотому
एवevaименно
तद्tadего
अवतारavatāraнисшествия
समयेsamayeво время
युगावताराश्yugāvatārāśюг нисшествия
चcaи
सsaон
एवेत्य्evetyименно — так
अभिप्रेत्याहabhipretyāhaподразумевая, говорит:
आसन्āsan«были
वर्णास्varṇāsцвета
त्रयोtrayoтри
ह्य्hyведь
अस्यasyaу него,
गृह्णतोऽनुयुगंgṛhṇato'nuyugaṁпринимающего по югам
तनूःtanūḥтела:
शुक्लोśukloбелый,
रक्तस्raktasкрасный,
तथाtathāтакже
पीतpītaжёлтый;
इदानींidānīṁныне
कृष्णतांkṛṣṇatāṁчерноту
गतःgataḥобретший»
अस्यasya«у него» —
तवtavaу твоего
पुत्रस्यputrasyaсына,
प्रतिpratiпо
युगंyugaṁюгам
तनूर्tanūr«тела»,
युगावतारyugāvatāraюг нисшествия,
लीलावतारान्līlāvatārānигр нисшествия,
गृह्णतःgṛhṇataḥ«принимающего» —
प्रकटयतोprakaṭayatoявляющего;
यद्यपिyadyapiхотя
तत्रtatraтам
तत्रtatraи там
शुक्लादयस्śuklādayasбелый и прочие
त्रयोऽप्य्trayo'pyи три
अन्येanyeиные
वर्णाvarṇāцвета
आसन्āsan«были»,
तथापिtathāpiвсё же
योyoкоторый
यःyaḥкоторый
शुक्लस्śuklasбелый,
तथाtathāтакже
रक्तःraktaḥкрасный,
पीतश्pītaśжёлтый
चcaи, —
सsaтот
सsaи тот
इदानीम्idānīm«ныне»,
एतद्etadэтого
अवतारavatāraнисшествия
समयेsamayeво время,
कृष्णताम्kṛṣṇatām«черноту»
एवevaименно
गतःgataḥ«обрёл»:
एतस्मिन्etasminв этом
कृष्णाकारkṛṣṇākāraКришны облик
एवान्तर्भूतःevāntarbhūtaḥименно вошедший
किम्kimчто
उतutaуж,
योyoкоторый
यःyaḥкоторый
कृष्णःkṛṣṇaḥКришна, —
सsaтот
सsaи тот
एवेत्य्evetyименно — таков
अर्थःarthaḥсмысл
कृष्णताम्kṛṣṇatām«черноту»
एवevaименно
गतgataобрёл —
एतस्मिन्न्etasminnв этом
अन्तर्भूतantarbhūtaвошедший —
इत्य्ityтаков
अर्थःarthaḥсмысл
तस्मात्tasmātпотому
कृष्णीkṛṣṇīчёрным
कर्तृत्वात्kartṛtvātделающим бытием,
स्वयंsvayaṁсам
कृष्णत्वात्kṛṣṇatvātчёрным бытием,
सर्वाकर्षकत्वाच्sarvākarṣakatvācвсех влекущим бытием
चcaи
कृष्णkṛṣṇa«Кришна»
इत्य्ityтак
एकम्ekamодно
अस्यasyaу него
नामेतिnāmetiимя — так;
प्राकरणिकोऽप्य्prākaraṇiko'pyи из связи речи
अर्थःarthaḥсмысл
श्रेयान्śreyānлучше
तदानींtadānīṁтогда
श्रीśrīшри
कृष्णस्यैवkṛṣṇasyaivaКришны именно
द्वापरdvāparaдвапары
युगावतारत्वंyugāvatāratvaṁюги нисшествием бытие
श्रीśrīшри
करभाजनेनkarabhājanenaКарабхаджаной
युगावतारोपासनायाम्yugāvatāropāsanāyāmюг нисшествий при почитании
उक्तम्uktamсказано,
नnaне
तुtuже
द्वापरान्तरवच्dvāparāntaravacиной двапаре подобно
छुकchukaсветлой
पक्षpakṣaполовины
वर्णस्यान्यस्यvarṇasyānyasyaцвет имеющего иного:
द्वापरेdvāpare«в двапару
भगवाञ्bhagavāñБхагаван —
श्यामःśyāmaḥтёмный,
पीतpītaжёлтые
वासाvāsāодежды имеющий,
निजायुधःnijāyudhaḥсвоё оружие имеющий,
श्रीवत्सादिभिर्śrīvatsādibhirШриватсой и прочими
अङ्कैश्aṅkaiśзнаками
चcaи
लक्षणैर्lakṣaṇairпризнаками
उपलक्षितःupalakṣitaḥотличаемый;
तंtaṁтого
तदाtadāтогда
पुरुषंpuruṣaṁЧеловека,
मर्त्याmartyāсмертные,
महाराजोपलक्षणम्mahārājopalakṣaṇamвеликого царя признаки имеющего,
यजन्तिyajantiчтят
वेदvedaВедою
तन्त्राभ्यांtantrābhyāṁи тантрой,
परंparaṁвысшее
जिज्ञासवोjijñāsavoпознать желающие,
नृपnṛpaцарь:
नमस्namas„поклон
तेteтебе,
वासुदेवायvāsudevāyaВасудеве,
नमःnamaḥпоклон
सङ्कर्षणायsaṅkarṣaṇāyaСанкаршане
चcaи,
प्रद्युम्नायानिरुद्धायpradyumnāyāniruddhāyaПрадьюмне, Анируддхе, —
तुभ्यंtubhyaṁтебе,
भगवतेbhagavateБхагавану,
नमःnamaḥпоклон“»
इतिitiтак
अत्रatraздесь
श्रीśrīшри
कृष्णत्वेkṛṣṇatveКришною бытия
लिङ्गंliṅgaṁпризнак —
महाराजोपलक्षणम्mahārājopalakṣaṇam«великого царя признаки имеющего»
इतिitiтак,
वासुदेवायvāsudevāya«Васудеве»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее
चcaи, —
श्रीśrīшри
हरिhari«Хари-
वंशोक्तvaṁśoktaвамше» сказанным
राजrājaцаря
राजाभिषेकाद्rājābhiṣekādцарей помазанием
द्वारकायांdvārakāyāṁв Двараке
चतुर्caturчетверицею
व्यूहत्वvyūhatvaрасположением бытия
प्रसिद्धेश्prasiddheśизвестностью
चcaи
Литературный перевод

Так же надо толковать и «теперь я долею, частью» и далее: тем обликом, совершенно полным, в котором есть приобщение, вхождение долей. Или: отличаемый приобщением долей. А «обрету» — указание на будущее, с мыслью о явленной игре.

Потому же, подразумевая, что во время Его нисшествия и нисшествия юг — это Он, говорит: «Были ведь у него три цвета, когда он по югам принимал тела: белый, красный и жёлтый; ныне он обрёл черноту».

«У него» — у твоего сына, «принимающего», то есть являющего, по югам «тела» — нисшествия юг и нисшествия игр. Хотя там и там «были» иные три цвета, белый и прочие, всё же всякий, кто был белым, красным и жёлтым, тот «ныне», во время этого нисшествия, «обрёл черноту»: вошёл в этот самый облик Кришны. Что уж говорить о тех, кто был Кришною, — те и есть Он; таков смысл. «Обрёл черноту» значит: вошёл в этого. Потому и из связи речи лучше тот смысл, что «Кришна» — одно Его имя, ибо Он делает чёрным, Сам чёрен и всех влечёт.

И что нисшествием юги двапары был тогда именно шри Кришна, сказано шри Карабхаджаной при почитании нисшествий юг — а не кто-то иной, цвета светлой половины, как в иную двапару: «В двапару Бхагаван — тёмный, в жёлтых одеждах, со своим оружием, отличаемый знаками и признаками — Шриватсой и прочими. Того Человека, несущего признаки великого царя, чтут тогда смертные Ведою и тантрой, желая познать высшее, о царь: „Поклон тебе, Васудеве, поклон Санкаршане, Прадьюмне, Анируддхе, — тебе, Бхагавану, поклон“». Признак того, что это шри Кришна, — и «несущего признаки великого царя», и «Васудеве» с прочим: ведь в «Хари-вамше» сказано о помазании его царём царей, и в Двараке известна четверица.

Версия

6daea4bfc1b0 · опубликовано 20 сент. 2026 г., 19:59:50 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами