Шат-сандарбха
Сандарбха четвёртая. Кришна: кто источник4.177.7Джива Госвами
585 / 1405
Linux
Листать
Шат-сандарбха · 4.177.7
॥
Деванагари

उवाच वह्ने भगवन् किम् एषा वरवर्णिनी । दग्ध्वा भगवता पूर्वं दृष्ट्या मत्पार्श्वम् आगता ॥ तम् आह देवो लोकानां दाहको हव्यवाहनः । यथा वृत्तं दाशरथिं भूतानाम् एव सन्निधौ ॥ इत्य् आदि । एवम् अग्निपुराणम् अपि दृश्यम् । तद् एवम् अपि यत् तु वाल्मीकिना नेदं स्पष्टीकृतं तत् खलु करुणरसपोषणार्थम् एवेति गम्यते । सेयं च तस्य परिपाटी क्वचिद् अन्येनाप्य् उपजीव्यते इति ज्ञेयं । तद् एवं पतिव्रतामात्राणां विशेषतः श्रीभगवत्प्रेयस्याः प्रभावे सति— य एतस्मिन् महाभागे प्रीतिं कुर्वन्ति मानवाः । नारयोऽभिभवन्त्य् एतान् विष्णुपक्षान् इवासुराः ॥ इति सामान्यविषये गर्गवचने च सति, तादृशीनां भ्रमेऽपि तं न् इत्यकान्तमपर् इत्यजन्तीनां न् इत्यं तत्कान्तं परिचरन्ती माया श्रीरामावसथ्याग्निवद् अपि किं रक्षां न कुर्वीत? किन्तु तदीयलीलानाट्यरक्षार्थम् तत्पतिंमन्यादिष्व् एव विवाहादिशयनादिसमयेष्व् एव च स्वरूपसिद्धा आवव्रिरे, अन्येषु चान्यदा च कल्पिता एवेति गम्यते । तावद् एव च युक्तं, तासु मर्यादारक्षणोत्कण्ठावर्धनैकप्रयोजनत्वात् तस्याः । अथ तासाम् अपत्यश्रवणं च यातृमानिनीप्रभृतीन्, आपत्येषु तद्व्यवहारात् । साम्बलक्षणाप्रयानयने श्रीबलदेवम् उद्दिश्य, ससुतः सस्नुषः प्रायात् सुहृद्भिर् अभिनन्दितः इतिवत् । स्वापत्यत्वे सति विभाववैगुण्येन रसाभासत्वम् आपद्येत । ततश् च भजते तादृशीः क्रीडा याः श्रुत्वा तात्परो भवेत् इति, सिषेव इत्यादौ सर्वाः शरत्काव्यकथारसाश्रया इति च विरुध्यते । परपुत्रत्वप्रतिपादनायैव हि पाययन्त्यः शिशून् पय इत्य् एवोक्तं न तु सुतान् स्तनम् इति । अत एव मातरः पितरः पुत्रा भ्रातरः पतयश् च वः इति परिहासत्वेनैव श्रीभगवद्वाक्यं रसाय सम्पद्यते । वास्तवत्वेन तु वैरस्यायैव स्यात्, तासाम् अङ्गीकरिष्यमाणत्वात् । क्वचित् ताभिर् एव तेषु यत् पतिशब्दः प्रयुक्तस् तद्बहिर्लोकव्यवहारत एव नान्तर्दृष्टितः यत्पत्यपत्यसुहृदाम् अनुवृत्तिर् अङ्ग इत्यादिना तदङ्गीकारात् । माम् एव दयितं श्रेष्ठम् आत्मानं मनसा गताः इति भगवता तासाम् अन्तःकरणप्रकाशनात् । परं सौख्यं हि नैराश्यं स्वैरिण्य् अप्य् आह पिङ्गला इत्यादिना ताभिः स्वेषां तदेकनिष्ठताव्यञ्जनात्, गोप्यः किम् आचरयद् अयम् इत्यादौ, दामोदराधरसुधाम् अपि गोपिकानां भुङ्क्ते स्वयम् इत्य् अनेन, अपि बत मधुपुर्याम् आर्यपुत्रोऽधुनास्ते इत्य् अनेन ताभिः स्वयम् उक्तेश् च । तत एतद् उक्तं भवति रासपञ्चाध्याय्यां नासूयन् खलु कृष्णाय इत्य् उक्तदिशा, स वो हि स्वामी इति ताः प्रति तापनीस्थितदुर्वाससो वाक्यवत्, कृष्णवध्व इत्युक्तरीत्या च याः खलु योगमायाम् उपाश्र् इत्यैति श्रवणात् तत्तदर्थभगवन्नियुक्तयोगमायाकल्पिताकल्पिततया योगमायैकविदितं स्वतः परतश् च प्रच्छन्नं द्विविधायमाना आसन्, तास् तु पश्चाद् योगमाययैव देव्या प्रापिताभ्यांमर्यादोत्कलिकाभ्यां स्वपालितस्य रसपोषतरोः पर्यवसाननिरुपद्रवमहासुखप्राप्तिरूपाय फलाय मुन्याकाशादिवाण्यादिकं द्वारीकृत्य वा स्वयम् एव प्रकटीभूय एव वा श्रीगोकुलवासिनः प्रति तथैव व्यक्तीकृताः, स्वरूपेण माम् एव रमणं प्रापुः, नासूयन् खलु कृष्णाय इत्याद्युक्तासूयापरिहारस्य सम्यक्त्वाय तत्कल्पितास् तु स्वस्वपतिम् इत्य् एव श्रीभगवन्मतम् ।

Транслитерация (IAST)

uvāca vahne bhagavan kim eṣā vara-varṇinī | dagdhvā bhagavatā pūrvaṁ dṛṣṭyā mat-pārśvam āgatā || tam āha devo lokānāṁ dāhako havya-vāhanaḥ | yathā vṛttaṁ dāśarathiṁ bhūtānām eva sannidhau || ity ādi | evam agni-purāṇam api dṛśyam | tad evam api yat tu vālmīkinā nedaṁ spaṣṭīkṛtaṁ tat khalu karuṇa-rasa-poṣaṇārtham eveti gamyate | seyaṁ ca tasya paripāṭī kvacid anyenāpy upajīvyate iti jñeyaṁ | tad evaṁ pativratā-mātrāṇāṁ viśeṣataḥ śrī-bhagavat-preyasyāḥ prabhāve sati— ya etasmin mahā-bhāge prītiṁ kurvanti mānavāḥ | nārayo'bhibhavanty etān viṣṇu-pakṣān ivāsurāḥ || iti sāmānya-viṣaye garga-vacane ca sati, tādṛśīnāṁ bhrame'pi taṁ n itya-kāntamapar ityajantīnāṁ n ityaṁ tat-kāntaṁ paricarantī māyā śrī-rāmāvasathyāgnivad api kiṁ rakṣāṁ na kurvīta? kintu tadīya-līlā-nāṭya-rakṣārtham tat-patiṁ-manyādiṣv eva vivāhādi-śayanādi-samayeṣv eva ca svarūpa-siddhā āvavrire, anyeṣu cānyadā ca kalpitā eveti gamyate | tāvad eva ca yuktaṁ, tāsu maryādā-rakṣaṇotkaṇṭhā-vardhanaika-prayojanatvāt tasyāḥ | atha tāsām apatya-śravaṇaṁ ca yātṛ-māninī-prabhṛtīn, āpatyeṣu tad-vyavahārāt | sāmba-lakṣaṇā-prayānayane śrī-baladevam uddiśya, sa-sutaḥ sa-snuṣaḥ prāyāt suhṛdbhir abhinanditaḥ itivat | svāpatyatve sati vibhāva-vaiguṇyena rasābhāsatvam āpadyeta | tataś ca bhajate tādṛśīḥ krīḍā yāḥ śrutvā tāt-paro bhavet iti, siṣeva ity-ādau sarvāḥ śarat-kāvya-kathā-rasāśrayā iti ca virudhyate | para-putratva-pratipādanāyaiva hi pāyayantyaḥ śiśūn paya ity evoktaṁ na tu sutān stanam iti | ata eva mātaraḥ pitaraḥ putrā bhrātaraḥ patayaś ca vaḥ iti parihāsatvenaiva śrī-bhagavad-vākyaṁ rasāya sampadyate | vāstavatvena tu vairasyāyaiva syāt, tāsām aṅgīkariṣyamāṇatvāt | kvacit tābhir eva teṣu yat pati-śabdaḥ prayuktas tad-bahir-loka-vyavahārata eva nāntar-dṛṣṭitaḥ yat-paty-apatya-suhṛdām anuvṛttir aṅga ity-ādinā tad-aṅgīkārāt | mām eva dayitaṁ śreṣṭham ātmānaṁ manasā gatāḥ iti bhagavatā tāsām antaḥ-karaṇa-prakāśanāt | paraṁ saukhyaṁ hi nairāśyaṁ svairiṇy apy āha piṅgalā ity-ādinā tābhiḥ sveṣāṁ tad-eka-niṣṭhatā-vyañjanāt, gopyaḥ kim ācarayad ayam ity-ādau, dāmodarādhara-sudhām api gopikānāṁ bhuṅkte svayam ity anena, api bata madhu-puryām ārya-putro'dhunāste ity anena tābhiḥ svayam ukteś ca | tata etad uktaṁ bhavati rāsa-pañcādhyāyyāṁ nāsūyan khalu kṛṣṇāya ity ukta-diśā, sa vo hi svāmī iti tāḥ prati tāpanī-sthita-durvāsaso vākyavat, kṛṣṇa-vadhva ity-ukta-rītyā ca yāḥ khalu yogamāyām upāśr ityaiti śravaṇāt tat-tad-artha-bhagavan-niyukta-yogamāyā-kalpitākalpitatayā yogamāyaika-viditaṁ svataḥ parataś ca pracchannaṁ dvividhāyamānā āsan, tās tu paścād yoga-māyayaiva devyā prāpitābhyāṁmaryādotkalikābhyāṁ sva-pālitasya rasa-poṣa-taroḥ paryavasāna-nirupadrava-mahā-sukha-prāpti-rūpāya phalāya muny-ākāśādi-vāṇy-ādikaṁ dvārī-kṛtya vā svayam eva prakaṭībhūya eva vā śrī-gokula-vāsinaḥ prati tathaiva vyaktī-kṛtāḥ, svarūpeṇa mām eva ramaṇaṁ prāpuḥ, nāsūyan khalu kṛṣṇāya ity-ādy-uktāsūyā-parihārasya samyaktvāya tat-kalpitās tu sva-sva-patim ity eva śrī-bhagavan-matam |

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
उवाचuvāca«Сказал:
वह्नेvahne„о Вахни,
भगवन्bhagavanБхагаван,
किम्kimчто
एषाeṣāэта
वरvaraлучшая
वर्णिनीvarṇinīкрасавица?
दग्ध्वाdagdhvāСожжённая
भगवताbhagavatāБхагаваном
पूर्वंpūrvaṁпрежде,
दृष्ट्याdṛṣṭyāна виду
मत्matко мне
पार्श्वम्pārśvamподле
आगताāgatāпришла“».
तम्tam«Ему
आहāhaсказал
देवोdevoбог
लोकानांlokānāṁмиров
दाहकोdāhakoсжигатель,
हव्यhavyaжертву
वाहनःvāhanaḥнесущий,
यथाyathāкак
वृत्तंvṛttaṁслучилось,
दाशरथिंdāśarathiṁДашаратхи сыну,
भूतानाम्bhūtānāmсуществ
एवevaименно
सन्निधौsannidhauв присутствии»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее.
एवम्evamТак
अग्निagni«Агни-
पुराणम्purāṇamпурану»
अपिapiтакже
दृश्यम्dṛśyamда смотрят.
तद्tadТо
एवम्evamтак;
अपिapiтакже
यत्yatчто
तुtuже
वाल्मीकिनाvālmīkināВальмики
नेदंnedaṁне это
स्पष्टीकृतंspaṣṭīkṛtaṁпрояснено, —
तत्tatто
खलुkhaluведь
करुणkaruṇaсострадания
रसrasaрасы
पोषणार्थम्poṣaṇārthamпитания ради
एवेतिevetiименно — так
गम्यतेgamyateпостигается.
सेयंseyaṁЭтот
चcaже
तस्यtasyaего
परिपाटीparipāṭīприём
क्वचिद्kvacidгде-либо
अन्येनाप्य्anyenāpyиным также
उपजीव्यतेupajīvyateзаимствуется —
इतिitiтак
ज्ञेयंjñeyaṁда будет знаемо.
तद्tadТо
एवंevaṁтак:
पतिव्रताpativratāверных мужу
मात्राणांmātrāṇāṁвсяких,
विशेषतःviśeṣataḥособенно
श्रीśrīшри
भगवत्bhagavatБхагавана
प्रेयस्याःpreyasyāḥвозлюбленной,
प्रभावेprabhāveмощи
सतिsatiпри сущей, —
यya«которые
एतस्मिन्etasminк этому
महाmahāвеликой
भागेbhāgeдоли
प्रीतिंprītiṁлюбовь
कुर्वन्तिkurvantiтворят
मानवाःmānavāḥлюди,
नारयोऽभिभवन्त्य्nārayo'bhibhavantyне враги одолевают
एतान्etānих,
विष्णुviṣṇuВишну
पक्षान्pakṣānсторону держащих
इवासुराःivāsurāḥкак асуры»
इतिitiтак
सामान्यsāmānyaобщего
विषयेviṣayeпредмета
गर्गgargaГарги
वचनेvacaneпри речении
चcaи
सतिsatiсущем, —
तादृशीनांtādṛśīnāṁтаковых,
भ्रमेऽपिbhrame'piпри заблуждении даже
तंtaṁтого
न्nпо-
इत्यityaстоянного
कान्तमपर्kāntamaparвозлюбленного не о-
इत्यजन्तीनांityajantīnāṁставляющих, —
न्nпо-
इत्यंityaṁстоянно
तत्tatего,
कान्तंkāntaṁвозлюбленного,
परिचरन्तीparicarantīобслуживающая
मायाmāyāмайя
श्रीśrīшри
रामावसथ्याग्निवद्rāmāvasathyāgnivadРамы домашнему огню подобно
अपिapiтакже
किंkiṁразве
रक्षांrakṣāṁохрану
नnaне
कुर्वीतkurvītaсовершила бы?
किन्तुkintuНо
तदीयtadīyaего
लीलाlīlāигры
नाट्यnāṭyaпредставления
रक्षार्थम्rakṣārthamохранения ради
तत्tatих
पतिंpatiṁмужьями
मन्यादिष्व्manyādiṣvмнящих и прочих
एवevaименно
विवाहादिvivāhādiбрака и прочего,
शयनादिśayanādiвозлежания и прочего
समयेष्व्samayeṣvво времена
एवevaименно
चcaже
स्वरूपsvarūpaсвоеобразием
सिद्धाsiddhāсовершенные
आवव्रिरेāvavrireбыли закрыты,
अन्येषुanyeṣuв иных
चान्यदाcānyadāи в иное время
चcaже
कल्पिताkalpitāсотворённые
एवेतिevetiименно — так
गम्यतेgamyateпостигается.
तावद्tāvadНастолько
एवevaименно
चcaже
युक्तंyuktaṁуместно,
तासुtāsuв них
मर्यादाmaryādāблагочиния
रक्षणोत्कण्ठाrakṣaṇotkaṇṭhāохранения и тоски
वर्धनैकvardhanaikaвозрастания единственной
प्रयोजनत्वात्prayojanatvātцелью бытием
तस्याःtasyāḥеё.
अथathaТеперь
तासाम्tāsāmих
अपत्यapatyaдетей
श्रवणंśravaṇaṁслышание
चcaже —
यातृyātṛ«ятри»,
मानिनीmāninī«манини»
प्रभृतीन्prabhṛtīnи прочих,
आपत्येषुāpatyeṣuв детских
तद्tadих
व्यवहारात्vyavahārātупотреблением.
साम्बsāmbaСамбы,
लक्षणाlakṣaṇāЛакшаны
प्रयानयनेprayānayaneувода при,
श्रीśrīшри
बलदेवम्baladevamБаладеву
उद्दिश्यuddiśyaимея в виду,
सsa«с
सुतःsutaḥсыном,
सsaсо
स्नुषःsnuṣaḥснохою
प्रायात्prāyātотправился,
सुहृद्भिर्suhṛdbhirдрузьями
अभिनन्दितःabhinanditaḥприветствуемый»
इतिवत्itivatподобно.
स्वापत्यत्वेsvāpatyatveСвоими детьми при бытии
सतिsatiсущем,
विभावvibhāvaвибхавы
वैगुण्येनvaiguṇyenaпорочностью
रसाभासत्वम्rasābhāsatvamрасы видимость
आपद्येतāpadyetaобреталась бы.
ततश्tataśОттого
चcaже
भजतेbhajate«предаётся
तादृशीःtādṛśīḥтаким
क्रीडाkrīḍāиграм,
याःyāḥкоторые
श्रुत्वाśrutvāуслышав,
तात्tātтому
परोparoпреданным
भवेत्bhavetстал бы»
इतिitiтак,
सिषेवsiṣeva«служил»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее,
सर्वाःsarvāḥ«все
शरत्śaratосени
काव्यkāvyaпоэмы,
कथाkathāсказания —
रसाश्रयाrasāśrayāрасы прибежищем имеющие»
इतिitiтак
चcaи —
विरुध्यतेvirudhyateпротиворечило бы.
परparaЧужим
पुत्रत्वputratvaсыновством
प्रतिपादनायैवpratipādanāyaivaдоказывания ради именно
हिhiведь
पाययन्त्यःpāyayantyaḥ«поящие
शिशून्śiśūnмладенцев
पयpayaмолоком»
इत्य्ityтак
एवोक्तंevoktaṁименно сказано,
नnaне
तुtuже
सुतान्sutān«сыновей
स्तनम्stanamгрудью»
इतिitiтак.
अतataОттого
एवevaименно
मातरःmātaraḥ«матери,
पितरःpitaraḥотцы,
पुत्राputrāсыновья,
भ्रातरःbhrātaraḥбратья,
पतयश्patayaśмужья
चcaи
वःvaḥваши»
इतिitiтак —
परिहासत्वेनैवparihāsatvenaivaшуткою именно
श्रीśrīшри
भगवद्bhagavadБхагавана
वाक्यंvākyaṁречение
रसायrasāyaрасе
सम्पद्यतेsampadyateслужит.
वास्तवत्वेनvāstavatvenaДействительностью
तुtuже
वैरस्यायैवvairasyāyaivaбезвкусию именно
स्यात्syātбыло бы,
तासाम्tāsāmих
अङ्गीकरिष्यमाणत्वात्aṅgīkariṣyamāṇatvātпринятием предстоящим.
क्वचित्kvacitГде-либо
ताभिर्tābhirими
एवevaименно
तेषुteṣuк тем
यत्yatчто
पतिpati«муж»-
शब्दःśabdaḥслово
प्रयुक्तस्prayuktasупотреблено, —
तद्tadто
बहिर्bahirвнешнего
लोकlokaмира
व्यवहारतvyavahārataобыкновением
एवevaименно,
नान्तर्nāntarне внутренним
दृष्टितःdṛṣṭitaḥвзглядом, —
यत्yat«что
पत्य्patyмужьям,
अपत्यapatyaдетям,
सुहृदाम्suhṛdāmдрузьям
अनुवृत्तिर्anuvṛttirследование,
अङ्गaṅgaо милый»
इत्य्ityтак
आदिनाādināи прочим
तद्tadтого
अङ्गीकारात्aṅgīkārātпринятием;
माम्mām«меня
एवevaименно
दयितंdayitaṁлюбимым,
श्रेष्ठम्śreṣṭhamлучшим,
आत्मानंātmānaṁсобою
मनसाmanasāумом
गताःgatāḥобретшие»
इतिitiтак
भगवताbhagavatāБхагаваном
तासाम्tāsāmих
अन्तःantaḥвнутренних
करणkaraṇaорудий
प्रकाशनात्prakāśanātявлением;
परंparaṁ«высшее
सौख्यंsaukhyaṁсчастье
हिhiведь
नैराश्यंnairāśyaṁбезнадежность —
स्वैरिण्य्svairiṇyсвоевольная
अप्य्apyтакже
आहāhaсказала
पिङ्गलाpiṅgalāПингала»
इत्य्ityтак
आदिनाādināи прочим
ताभिःtābhiḥими
स्वेषांsveṣāṁсвоих
तद्tadему
एकekaединой
निष्ठताniṣṭhatāутверждённости
व्यञ्जनात्vyañjanātвыражением;
गोप्यःgopyaḥ«пастушки,
किम्kimчто
आचरयद्ācarayadсовершил
अयम्ayamэтот»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее,
दामोदराधरdāmodarādhara«Дамодары уст
सुधाम्sudhāmнектар
अपिapiтакже
गोपिकानांgopikānāṁпастушек
भुङ्क्तेbhuṅkteвкушает
स्वयम्svayamсам»
इत्य्ityтак
अनेनanenaэтим,
अपिapi«о,
बतbataувы,
मधुmadhuМадху-
पुर्याम्puryāmв граде
आर्यāryaблагородного
पुत्रोऽधुनास्तेputro'dhunāsteсын ныне пребывает»
इत्य्ityтак
अनेनanenaэтим
ताभिःtābhiḥими
स्वयम्svayamсамими
उक्तेश्ukteśсказанностью
चcaи.
ततtataОттого
एतद्etadэто
उक्तंuktaṁсказанным
भवतिbhavatiбывает:
रासrāsaрасы
पञ्चाध्याय्यांpañcādhyāyyāṁв пяти главах
नासूयन्nāsūyan«не злобились
खलुkhaluведь
कृष्णायkṛṣṇāyaна Кришну»
इत्य्ityтак
उक्तuktaсказанным
दिशाdiśāпутём,
सsa«он
वोvoваш
हिhiведь
स्वामीsvāmīгосподин»
इतिitiтак —
ताःtāḥк ним
प्रतिpratiобращённому,
तापनीtāpanīв «Тапани»
स्थितsthitaстоящему
दुर्वाससोdurvāsasoДурвасы
वाक्यवत्vākyavatречению подобно,
कृष्णkṛṣṇa«Кришны
वध्वvadhvaжёны»
इत्य्ityтак
उक्तuktaсказанным
रीत्याrītyāспособом
चcaи, —
याःyāḥкоторые
खलुkhaluведь
योगमायाम्yogamāyāmйогамайю
उपाश्र्upāśrпри-
इत्यैतिityaitiбегают — так
श्रवणात्śravaṇātслышанием,
तत्tatтех
तद्tadи тех
अर्थarthaцелей
भगवन्bhagavanБхагаваном
नियुक्तniyuktaназначенной
योगमायाyogamāyāйогамайею
कल्पिताकल्पिततयाkalpitākalpitatayāсотворёнными и несотворёнными,
योगमायैकyogamāyaikaйогамайе одной
विदितंviditaṁведомое,
स्वतःsvataḥот себя
परतश्parataśи от иных
चcaже
प्रच्छन्नंpracchannaṁсокрытое, —
द्विविधायमानाdvividhāyamānāдвояко являемые
आसन्āsanбыли, —
तास्tāsте
तुtuже
पश्चाद्paścādпосле
योगyogaйога-
माययैवmāyayaivaмайею именно
देव्याdevyāбогинею,
प्रापिताभ्यांमर्यादोत्कलिकाभ्यांprāpitābhyāṁmaryādotkalikābhyāṁдоставленными благочинием и тоскою,
स्वsvaею
पालितस्यpālitasyaвзращённого
रसrasaрасы
पोषpoṣaпитания
तरोःtaroḥдрева
पर्यवसानparyavasānaзавершением,
निरुपद्रवnirupadravaбеспрепятственного
महाmahāвеликого
सुखsukhaсчастья
प्राप्तिprāptiобретения
रूपायrūpāyaоблик имеющим,
फलायphalāyaплодом,
मुन्य्munyмудрецов,
आकाशादिākāśādiнеба и прочего
वाण्य्vāṇyречь
आदिकंādikaṁи прочее
द्वारीdvārīвратами
कृत्यkṛtyaсделав,
वाvāили
स्वयम्svayamсама
एवevaименно
प्रकटीभूयprakaṭībhūyaявившись,
एवevaименно
वाvāили, —
श्रीśrīшри
गोकुलgokulaГокулы
वासिनःvāsinaḥжителям
प्रतिpratiперед
तथैवtathaivaтак же именно
व्यक्तीvyaktīявными
कृताःkṛtāḥсделаны;
स्वरूपेणsvarūpeṇaсвоеобразием
माम्māmменя
एवevaименно,
रमणंramaṇaṁвозлюбленного,
प्रापुःprāpuḥобрели.
नासूयन्nāsūyan«Не злобились
खलुkhaluведь
कृष्णायkṛṣṇāyaна Кришну»
इत्य्ityтак
आद्य्ādyи далее
उक्तासूयाuktāsūyāсказанной злобы
परिहारस्यparihārasyaотвращения
सम्यक्त्वायsamyaktvāyaполноты ради
तत्tatею
कल्पितास्kalpitāsсотворённые
तुtuже —
स्वsvaсвоего
स्वsvaсвоего
पतिम्patimмужа, —
इत्य्ityтак
एवevaименно
श्रीśrīшри
भगवन्bhagavanБхагавана
मतम्matamмнение.
Литературный перевод

«Сказал он: „О Вахни, Бхагаван, что это за красавица? Сожжённая тобою прежде, она на виду пришла ко мне“. И сказал ему бог, сжигатель миров, несущий жертву, сыну Дашаратхи, в присутствии всех существ, как оно случилось» и далее. То же следует посмотреть и в «Агни-пуране». А что Вальмики этого не прояснил, — понятно, что лишь ради питания расы сострадания; и этот его приём, следует знать, кое-где перенимается и другими.

Итак: раз такова мощь всякой верной мужу жены, а тем более возлюбленной шри Бхагавана, и раз есть речение Гарги о том же вообще — «Кого из людей любит этот великой доли, тех не одолевают враги, как асуры — держащих сторону Вишну», — то разве майя, постоянно служащая ему, их возлюбленному, не охранила бы таких, что и при заблуждении не оставляют его, своего вечного возлюбленного, — как домашний огонь охранил жену шри Рамы? Но ради охранения представления его игры совершенные своеобразием были закрыты лишь перед теми, кто мнил себя их мужьями, и лишь во времена брака, возлежания и подобного, а перед иными и в иное время были сотворённые. Только так и уместно: ведь единственная цель её в них — охранить благочиние и умножить тоску.

Что до слышимого об их детях — это «ятри», «манини» и прочие, ибо они так обходились с этими детьми; как при уводе Самбы и Лакшаны сказано о шри Баладеве: «Отправился с сыном и снохою, приветствуемый друзьями». А будь те дети им собственные, от порочности вибхавы вышла бы лишь видимость расы; и тогда противоречило бы «Предаётся таким играм, услышав о которых стал бы ему преданным», «Служил» и далее, и «Все осенние поэмы и сказания имеют прибежищем расу». Ведь именно ради утверждения того, что дети — чужие, сказано «поящие младенцев молоком», а не «сыновей грудью». Оттого и речение шри Бхагавана «Матери, отцы, сыновья, братья и мужья ваши» служит расе именно как шутка; будь оно действительностью, вышло бы одно безвкусие, ибо он их примет.

А что кое-где они сами применяли к тем слово «муж», то это лишь по внешнему мирскому обыкновению, а не по внутреннему взгляду: он и принял это в «Что следование мужьям, детям, друзьям, о милый» и далее; Бхагаван явил их внутреннее в «Умом обретшие именно меня, любимого, лучшего, самого себя»; они сами выразили свою утверждённость в нём одном в «Высшее счастье — безнадежность; так сказала и своевольная Пингала» и далее; и сами сказали в «Пастушки, что он совершил» и далее, в «Нектар уст Дамодары, принадлежащий пастушкам, вкушает он сам» и в «О, увы, сын благородного ныне пребывает в граде Мадху».

Отсюда сказанным оказывается вот что. По сказанному в пяти главах о расе — «Не злобились ведь на Кришну», — как и по обращённому к ним речению Дурвасы в «Тапани» «Ведь он ваш господин», и по способу сказанного «жёны Кришны», и по слышимому о тех, что прибегают к йогамайе: они являли собою двоякое — сотворённых и несотворённых тою йогамайею, что назначена Бхагаваном для тех и этих целей, — и это было ведомо одной йогамайе, сокрыто и от них самих, и от других. А после та же богиня йогамайя — ради плода, имеющего облик обретения беспрепятственного великого счастья, которым завершается взращённое ею древо питания расы, и через доставленные ею благочиние и тоску, — сделала их явными перед жителями шри Гокулы так же, как и было: то вратами речи мудрецов, неба и прочего, то явившись сама. И своеобразием своим они обрели именно меня, возлюбленного. Сотворённые же ею — каждая своего мужа: так, чтобы отвращение злобы, сказанное в «Не злобились ведь на Кришну» и далее, было полным. Таково мнение шри Бхагавана.

Версия

c539eb32fdb6 · опубликовано 20 сент. 2026 г., 19:59:50 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами