Шат-сандарбха
Сандарбха четвёртая. Кришна: кто источник4.138Джива Госвами
535 / 1405
Linux
Листать
Шат-сандарбха · 4.138
॥
Деванагари

एतद् एव प्रपञ्चयति षड्भिः— अहो भाग्यम् अहो भाग्यं नन्दगोपव्रजौकसाम् । यन्मित्रं परमानन्दं पूर्णं ब्रह्म सनातनम् ॥ भाग्यम् अनिर्वचनीया कापि श्रीकृष्णस्य कृपा, तस्य पुनरुक्त्यादरेण सर्वथैव अपरिच्छेद्यत्वम् उक्तम् । पूर्णपरमानन्दब्रह्मत्वेनैव सनातनत्वे सिद्धे यत् पुनस् तदुपादानं तन्मित्रपदस्यैव विशेषणत्वेन लभ्यम् । अथवा, विधेयस्य विशेषप्रतिपत्त्यर्थम् अनूद्यं विशिष्यते । यथा मनोरमं सुवर्णम् इदं कुण्डलं जातम् इति कुण्डलस्यैव मनोरमत्वं साध्यम् । तस्माद् अत्राप्य् अनूद्यस्य श्रीकृष्णाख्यस्य परब्रह्मणः परमानन्दपूर्णत्वलक्षणं विशेषणद्वयं विधेयाया मित्रताया एव तत्तद्भावं साधयतीति तदेकार्थप्रवृत्तं सनातनत्वं तस्यास् तद्भावं साधयेत् । किं चात्र मित्रम् इति कालविशेषयोगनिर्देशाभावात् कालसामान्यम् एव भजते । ततश् च तस्य मित्रतालक्षणस्य विधेयस्य कालत्रयावस्थितत्वम् एव स्पष्टम् । कालान्तरासंजननं तु कष्टम् । अत्र चोत्तरयोर् अर्थयोः श्रीकृष्णस्य सनातनत्वे शब्दलब्धे सति तदीयमैत्रीमतां परिकराणाम् अपि सनातनत्वं नासम्भवम् अपि, श्रीरुक्मिणीप्रभृतीनाम् तथा दर्शनात् ।

Транслитерация (IAST)

etad eva prapañcayati ṣaḍbhiḥ— aho bhāgyam aho bhāgyaṁ nanda-gopa-vrajaukasām | yan-mitraṁ paramānandaṁ pūrṇaṁ brahma sanātanam || bhāgyam anirvacanīyā kāpi śrī-kṛṣṇasya kṛpā, tasya punar-ukty-ādareṇa sarvathaiva aparicchedyatvam uktam | pūrṇa-paramānanda-brahmatvenaiva sanātanatve siddhe yat punas tad-upādānaṁ tan-mitra-padasyaiva viśeṣaṇatvena labhyam | athavā, vidheyasya viśeṣa-pratipatty-artham anūdyaṁ viśiṣyate | yathā manoramaṁ suvarṇam idaṁ kuṇḍalaṁ jātam iti kuṇḍalasyaiva manoramatvaṁ sādhyam | tasmād atrāpy anūdyasya śrī-kṛṣṇākhyasya para-brahmaṇaḥ paramānanda-pūrṇatva-lakṣaṇaṁ viśeṣaṇa-dvayaṁ vidheyāyā mitratāyā eva tat-tad-bhāvaṁ sādhayatīti tad-ekārtha-pravṛttaṁ sanātanatvaṁ tasyās tad-bhāvaṁ sādhayet | kiṁ cātra mitram iti kāla-viśeṣa-yoga-nirdeśābhāvāt kāla-sāmānyam eva bhajate | tataś ca tasya mitratā-lakṣaṇasya vidheyasya kāla-trayāvasthitatvam eva spaṣṭam | kālāntarāsaṁjananaṁ tu kaṣṭam | atra cottarayor arthayoḥ śrī-kṛṣṇasya sanātanatve śabda-labdhe sati tadīya-maitrīmatāṁ parikarāṇām api sanātanatvaṁ nāsambhavam api, śrī-rukmiṇī-prabhṛtīnām tathā darśanāt |

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
एतद्etadэто
एवevaименно
प्रपञ्चयतिprapañcayatiразвёртывает
षड्भिःṣaḍbhiḥшестью:
अहोaho«о,
भाग्यम्bhāgyamсчастье,
अहोahoо,
भाग्यंbhāgyaṁсчастье
नन्दnandaНанды-
गोपgopaпастуха
व्रजौकसाम्vrajaukasāmВраджа жителей, —
यन्yanчей
मित्रंmitraṁдруг —
परमानन्दंparamānandaṁвысшая радость,
पूर्णंpūrṇaṁполный
ब्रह्मbrahmaБрахман,
सनातनम्sanātanamвечный»
भाग्यम्bhāgyam«счастье» —
अनिर्वचनीयाanirvacanīyāнеизъяснимая
कापिkāpiкакая-то
श्रीśrīшри
कृष्णस्यkṛṣṇasyaКришны
कृपाkṛpāмилость;
तस्यtasyaу неё
पुनर्punarснова
उक्त्य्uktyсказыванием
आदरेणādareṇaпочтением
सर्वथैवsarvathaivaвсячески именно
अपरिच्छेद्यत्वम्aparicchedyatvamнеизмеримость
उक्तम्uktamсказана
पूर्णpūrṇaполным,
परमानन्दparamānandaвысшею радостью,
ब्रह्मत्वेनैवbrahmatvenaivaБрахманом бытием именно
सनातनत्वेsanātanatveвечности
सिद्धेsiddheпри доказанной,
यत्yatчто
पुनस्punasснова
तद्tadто
उपादानंupādānaṁвзятие, —
तन्tanто
मित्रmitra«друг»
पदस्यैवpadasyaivaслова именно
विशेषणत्वेनviśeṣaṇatvenaопределением
लभ्यम्labhyamполучается
अथवाathavāили же:
विधेयस्यvidheyasyaу утверждаемого
विशेषviśeṣaособого
प्रतिपत्त्य्pratipattyпостижения
अर्थम्arthamради
अनूद्यंanūdyaṁповторяемое
विशिष्यतेviśiṣyateопределяется,
यथाyathāкак
मनोरमंmanoramaṁ«прекрасное
सुवर्णम्suvarṇamзолото —
इदंidaṁэта
कुण्डलंkuṇḍalaṁсерьга
जातम्jātamстала»
इतिitiтак —
कुण्डलस्यैवkuṇḍalasyaivaу серьги именно
मनोरमत्वंmanoramatvaṁкрасота
साध्यम्sādhyamдоказываема
तस्माद्tasmādпотому
अत्राप्य्atrāpyи здесь
अनूद्यस्यanūdyasyaу повторяемого,
श्रीśrīшри
कृष्णाख्यस्यkṛṣṇākhyasyaКришною именуемого
परparaвысшего
ब्रह्मणःbrahmaṇaḥБрахмана,
परमानन्दparamānandaвысшею радостью,
पूर्णत्वpūrṇatvaполнотою
लक्षणंlakṣaṇaṁотличаемая
विशेषणviśeṣaṇaопределений
द्वयंdvayaṁдвойка
विधेयायाvidheyāyāу утверждаемой
मित्रतायाmitratāyāдружбы
एवevaименно
तत्tatто
तद्tadи это
भावंbhāvaṁсостояние
साधयतीतिsādhayatītiдоказывает — так;
तद्tadс тем
एकार्थekārthaединого смысла
प्रवृत्तंpravṛttaṁидущая
सनातनत्वंsanātanatvaṁвечность
तस्यास्tasyāsу неё
तद्tadто
भावंbhāvaṁсостояние
साधयेत्sādhayetдоказала бы
किंkiṁчто
चात्रcātraи здесь:
मित्रम्mitram«друг»
इतिitiтак —
कालkālaвремени
विशेषviśeṣaособого
योगyogaсвязи
निर्देशाभावात्nirdeśābhāvātуказания отсутствием
कालkālaвремя
सामान्यम्sāmānyamвообще
एवevaименно
भजतेbhajateпринимает
ततश्tataśпотому
चcaи
तस्यtasyaу той,
मित्रताmitratāдружбою
लक्षणस्यlakṣaṇasyaотличаемой,
विधेयस्यvidheyasyaутверждаемой,
कालkālaвремён
त्रयावस्थितत्वम्trayāvasthitatvamтрёх пребывание
एवevaименно
स्पष्टम्spaṣṭamявно
कालान्तरासंजननंkālāntarāsaṁjananaṁиного времени непорождение
तुtuже
कष्टम्kaṣṭamнатянуто
अत्रatraздесь
चोत्तरयोर्cottarayorи у последующих
अर्थयोःarthayoḥдвух смыслов,
श्रीśrīшри
कृष्णस्यkṛṣṇasyaКришны
सनातनत्वेsanātanatveвечности
शब्दśabdaсловом
लब्धेlabdheпри полученной
सतिsatiсущей,
तदीयtadīyaу него
मैत्रीमतांmaitrīmatāṁдружбу имеющих
परिकराणाम्parikarāṇāmспутников
अपिapiи
सनातनत्वंsanātanatvaṁвечность
नासम्भवम्nāsambhavamне невозможна
अपिapiи,
श्रीśrīшри
रुक्मिणीrukmiṇīРукмини
प्रभृतीनाम्prabhṛtīnāmи прочих
तथाtathāтак
दर्शनात्darśanātвиденьем
Литературный перевод

Это он и развёртывает шестью стихами: «О, счастье, о, счастье жителей Враджа Нанды-пастуха: их друг — высшая радость, полный Брахман, вечный».

«Счастье» — какая-то неизъяснимая милость шри Кришны; а почтительным повторением сказано, что она всячески неизмерима. Раз вечность уже доказана тем, что Он — полный Брахман, высшая радость, то повторное её упоминание получается как определение именно к слову «друг». Или же так: ради особого постижения утверждаемого определяется повторяемое, как в «эта серьга стала прекрасным золотом», где доказывается красота именно серьги. Значит, и здесь два определения повторяемого — высшего Брахмана, именуемого шри Кришною, отличаемого высшею радостью и полнотою, — доказывают то и это состояние именно у утверждаемой дружбы; и вечность, идущая с ними в одном смысле, доказала бы то же состояние и у неё.

И ещё: слово «друг» здесь, раз нет указания на связь с особым временем, берёт время вообще. Потому явно, что утверждаемое, отличаемое дружбою, пребывает во всех трёх временах; а не породить иного времени тут натянуто. И при двух последующих смыслах, когда вечность шри Кришны получена самим словом, не невозможна и вечность у Его спутников, имеющих с Ним дружбу, — как это видно у шри Рукмини и прочих.

Версия

97496c48277f · опубликовано 20 сент. 2026 г., 19:59:50 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами