Шат-сандарбха
Сандарбха четвёртая. Кришна: кто источник4.106.8Джива Госвами
494 / 1405
Linux
Листать
Шат-сандарбха · 4.106.8
॥
Деванагари

यां न विद्मो वयं सर्वे पृच्छन्तोऽपि पितामहम् । गतिः शमदमाढ्यानां स्वर्गः सुकृतकर्मणाम् ॥ ब्राह्म्ये तपसि युक्तानां ब्रह्मलोकः परा गतिः । गवाम् एव तु योलोको दुरारोहो हि सा गतिः ॥ स तु लोकस् त्वया कृष्ण सीदमानः कृतात्मना । धृतो धृतिमता वीर निघ्नतोपद्रवान् गवाम् ॥ इति । अस्यार्थः—स्वर्गशब्देन— भूर्लोकः कल्पितः पद्भ्यां भुवर्लोकोऽस्य नाभितः । स्वर्लोकः कल्पितो मूर्ध्ना इति वा लोककल्पना ॥ इति द्वितीयोक्तानुसारेण स्वर्लोकम् आरभ्य सत्यलोकपर्यन्तं लोकपञ्चकम् उच्यते । तस्माद् ऊर्ध्वम् उपरि ब्रह्मलोको ब्रह्मात्मको वैकुण्ठाख्यः सच्चिदानन्दरूपत्वात् । ब्रह्मणो भगवतो लोक इति वा, ददृशुर् ब्रह्मणो लोकं यत्राक्रूरोऽध्यगात् पुरा इति दशमात् । एवं द्वितीये, मूर्धभिः सत्यलोकस् तु ब्रह्मलोकः सनातनः इति । टीका च—ब्रह्मलोको वैकुण्ठाख्यः । सनातनो न् इत्यः । न सृज्यप्रपञ्चान्तर्वर्तीत्य् अर्थः । इत्य् एषा । ब्रह्माणि मूर्तिमन्तो वेदाः । ऋषयश् च श्रीनारदादयः । गणाश् च श्रीगरुडविष्वक्सेनादयः । तैर् निषेवितः । एवं न् इत्याश्रितान् उक्त्वा तद्गमनाधिकारिण आह । तत्र ब्रह्मलोके उमया सह वर्तत इति सोमः श्रीशिवस् तस्य गतिः । स्वधर्मनिष्ठः शतजन्मभिः पुमान् विरिञ्चताम् एति ततः परं हि माम् । अव्याकृतं भागवतोऽथ वैष्णवं पदं यथाहं विबुधाः कलात्यये ॥ इति चतुर्थे श्रीरुद्रगीतम् । सोमेतिसुपां सुलुग् इत्यादिना षष्ठ्या लुक् छान्दसः । तत उत्तरत्रापि गतिपदान्वयः । ज्योतिर् ब्रह्म तदैकात्म्यभावानां मुक्तानाम् इत्य् अर्थः, न तु तादृशानाम् अपि सर्वेषाम् इत्य् आह—महात्मनां महाशयानां मोक्षनिरादरतया भजतां श्रीसनकादितुल्यानाम् इत्य् अर्थः— मुक्तानाम् अपि सिद्धानां नारायणपरायणः सुदुर्लभः प्रशान्तात्मा कोटिष्व् अपि महामुने ॥ इत्यादौ, योगिनाम् अपि सर्वेषां मद्गतेनान्तरात्मना । श्रद्धावान् भजते यो मां स मे युक्ततमो मतः ॥ इत्य् आदाव् अपि तेष्व् एव महत्त्वपर्यवसनात् । तस्य च ब्रह्मलोकस्य उपरि सर्वोर्ध्वप्रदेशे गवां लोकः श्रीगोलोक इत्य् अर्थः । तं च श्रीगोलोकं साध्या अस्माकं प्रापञ्चिकदेवानां प्रसादनीया मूलरूपा न् इत्यतदीयदेवगणाः पालयन्ति । तत्र तत्र दिक्पालत्वेनावरणरूपा वर्तन्ते, ते ह नाकं महिमानः सचन्तः यत्र पूर्वे साध्याः सन्ति देवाः इति श्रुतेः । तत्र पूर्वे ये च साध्या विश्वे देवाः सनातनाः । ते ह नाकं महिमानः सचन्ते शुभदर्शनाः ॥ इति पाद्मोत्तरखण्डाच् च । यद् वा, तद् भूरिभाग्यम् इह जन्म किम् अप्य् अटव्यां यद् गोकुलेऽपि इत्याद्युक्त्यनुसारेण तद्विधपरमभक्तानाम् अपि साध्यास् तादृशसिद्धिप्राप्तये प्रसादनीयाः श्रीगोपगोपीप्रभृतयः, तं पालयन्ति अधिकृत्य भुञ्जन्ति । हि प्रसिद्धौ । स गोलोकः सर्वगतः श्रीकृष्णवत् सर्वप्रापञ्चिकाप्रापञ्चिकवस्तुव्यापकः । अत एव महान् भगवद्रूप एव, महान्तं विभुम् आत्मानम् इति श्रुतेः ।

Транслитерация (IAST)

yāṁ na vidmo vayaṁ sarve pṛcchanto'pi pitāmaham | gatiḥ śama-damāḍhyānāṁ svargaḥ sukṛta-karmaṇām || brāhmye tapasi yuktānāṁ brahma-lokaḥ parā gatiḥ | gavām eva tu yoloko durāroho hi sā gatiḥ || sa tu lokas tvayā kṛṣṇa sīdamānaḥ kṛtātmanā | dhṛto dhṛtimatā vīra nighnatopadravān gavām || iti | asyārthaḥ—svarga-śabdena— bhūr-lokaḥ kalpitaḥ padbhyāṁ bhuvar-loko'sya nābhitaḥ | svar-lokaḥ kalpito mūrdhnā iti vā loka-kalpanā || iti dvitīyoktānusāreṇa svar-lokam ārabhya satya-loka-paryantaṁ loka-pañcakam ucyate | tasmād ūrdhvam upari brahma-loko brahmātmako vaikuṇṭhākhyaḥ sac-cid-ānanda-rūpatvāt | brahmaṇo bhagavato loka iti vā, dadṛśur brahmaṇo lokaṁ yatrākrūro'dhyagāt purā iti daśamāt | evaṁ dvitīye, mūrdhabhiḥ satya-lokas tu brahma-lokaḥ sanātanaḥ iti | ṭīkā ca—brahma-loko vaikuṇṭhākhyaḥ | sanātano n ityaḥ | na sṛjya-prapañcāntarvartīty arthaḥ | ity eṣā | brahmāṇi mūrtimanto vedāḥ | ṛṣayaś ca śrī-nāradādayaḥ | gaṇāś ca śrī-garuḍa-viṣvaksenādayaḥ | tair niṣevitaḥ | evaṁ n ityāśritān uktvā tad-gamanādhikāriṇa āha | tatra brahma-loke umayā saha vartata iti somaḥ śrī-śivas tasya gatiḥ | sva-dharma-niṣṭhaḥ śata-janmabhiḥ pumān viriñcatām eti tataḥ paraṁ hi mām | avyākṛtaṁ bhāgavato'tha vaiṣṇavaṁ padaṁ yathāhaṁ vibudhāḥ kalātyaye || iti caturthe śrī-rudra-gītam | sometisupāṁ sulug ity-ādinā ṣaṣṭhyā luk chāndasaḥ | tata uttaratrāpi gati-padānvayaḥ | jyotir brahma tad-aikātmya-bhāvānāṁ muktānām ity arthaḥ, na tu tādṛśānām api sarveṣām ity āha—mahātmanāṁ mahāśayānāṁ mokṣa-nirādaratayā bhajatāṁ śrī-sanakādi-tulyānām ity arthaḥ— muktānām api siddhānāṁ nārāyaṇa-parāyaṇaḥ sudurlabhaḥ praśāntātmā koṭiṣv api mahā-mune || ity-ādau, yoginām api sarveṣāṁ mad-gatenāntarātmanā | śraddhāvān bhajate yo māṁ sa me yuktatamo mataḥ || ity ādāv api teṣv eva mahattva-paryavasanāt | tasya ca brahma-lokasya upari sarvordhva-pradeśe gavāṁ lokaḥ śrī-goloka ity arthaḥ | taṁ ca śrī-golokaṁ sādhyā asmākaṁ prāpañcika-devānāṁ prasādanīyā mūla-rūpā n itya-tadīya-deva-gaṇāḥ pālayanti | tatra tatra dik-pālatvenāvaraṇa-rūpā vartante, te ha nākaṁ mahimānaḥ sacantaḥ yatra pūrve sādhyāḥ santi devāḥ iti śruteḥ | tatra pūrve ye ca sādhyā viśve devāḥ sanātanāḥ | te ha nākaṁ mahimānaḥ sacante śubha-darśanāḥ || iti pādmottara-khaṇḍāc ca | yad vā, tad bhūri-bhāgyam iha janma kim apy aṭavyāṁ yad gokule'pi ity-ādy-ukty-anusāreṇa tad-vidha-parama-bhaktānām api sādhyās tādṛśa-siddhi-prāptaye prasādanīyāḥ śrī-gopa-gopī-prabhṛtayaḥ, taṁ pālayanti adhikṛtya bhuñjanti | hi prasiddhau | sa golokaḥ sarva-gataḥ śrī-kṛṣṇavat sarva-prāpañcikāprāpañcika-vastu-vyāpakaḥ | ata eva mahān bhagavad-rūpa eva, mahāntaṁ vibhum ātmānam iti śruteḥ |

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
यांyāṁ«которого
नnaне
विद्मोvidmoзнаем
वयंvayaṁмы
सर्वेsarveвсе,
पृच्छन्तोऽपिpṛcchanto'piи спрашивая
पितामहम्pitāmahamпраотца;
गतिःgatiḥпуть —
शमśamaпокоем,
दमाढ्यानांdamāḍhyānāṁобузданием богатых,
स्वर्गःsvargaḥнебо —
सुकृतsukṛtaблагие
कर्मणाम्karmaṇāmдела имеющих;
ब्राह्म्येbrāhmyeв брахманском
तपसिtapasiподвиге
युक्तानांyuktānāṁусердных —
ब्रह्मbrahmaБрахмы
लोकःlokaḥмир,
पराparāвысший
गतिःgatiḥпуть;
गवाम्gavāmкоров
एवevaименно
तुtuже
योलोकोyolokoкоторый мир —
दुरारोहोdurārohoтруднодостижим,
हिhiведь,
साsāтот
गतिःgatiḥпуть;
सsaтот
तुtuже
लोकस्lokasмир
त्वयाtvayāтобою,
कृष्णkṛṣṇaКришна,
सीदमानःsīdamānaḥбедствующий,
कृतात्मनाkṛtātmanāсовершенным душою,
धृतोdhṛtoудержан,
धृतिमताdhṛtimatāстойким,
वीरvīraгерой,
निघ्नतोपद्रवान्nighnatopadravānсокрушившим напасти
गवाम्gavāmкоров»
इतिitiтак
अस्यार्थःasyārthaḥу этого смысл:
स्वर्गsvarga«небо»
शब्देनśabdenaсловом —
भूर्bhūr«Бхур-
लोकःlokaḥлока
कल्पितःkalpitaḥизмышлена
पद्भ्यांpadbhyāṁот стоп,
भुवर्bhuvarБхувар-
लोकोऽस्यloko'syaлока у него
नाभितःnābhitaḥот пупа,
स्वर्svarСвар-
लोकःlokaḥлока
कल्पितोkalpitoизмышлена
मूर्ध्नाmūrdhnāот головы,
इतिitiтак
वाvāили
लोकlokaмиров
कल्पनाkalpanāизмышление»
इतिitiтак —
द्वितीयोक्तानुसारेणdvitīyoktānusāreṇaвторой сказанным следованием
स्वर्svarСвар-
लोकम्lokamлоки
आरभ्यārabhyaначав,
सत्यsatyaСатья-
लोकlokaлоки
पर्यन्तंparyantaṁдо,
लोकlokaмиров
पञ्चकम्pañcakamпятёрка
उच्यतेucyateназывается
तस्माद्tasmādтого
ऊर्ध्वम्ūrdhvamвыше,
उपरिupariнад, —
ब्रह्मbrahmaБрахмана
लोकोlokoмир,
ब्रह्मात्मकोbrahmātmakoБрахмана природу имеющий,
वैकुण्ठाख्यःvaikuṇṭhākhyaḥВайкунтхою именуемый,
सच्sacбытия,
चिद्cidсознания,
आनन्दānandaблаженства
रूपत्वात्rūpatvātобликом бытием
ब्रह्मणोbrahmaṇoБрахмана,
भगवतोbhagavatoБхагавана,
लोकlokaмир —
इतिitiтак
वाvāили:
ददृशुर्dadṛśur«увидели
ब्रह्मणोbrahmaṇoБрахмана
लोकंlokaṁмир,
यत्राक्रूरोऽध्यगात्yatrākrūro'dhyagātгде Акрура постиг
पुराpurāпрежде»
इतिitiтак —
दशमात्daśamātиз десятой
एवंevaṁтак
द्वितीयेdvitīyeво второй:
मूर्धभिःmūrdhabhiḥ«головами —
सत्यsatyaСатья-
लोकस्lokasлока,
तुtuже
ब्रह्मbrahmaБрахмы
लोकःlokaḥмир
सनातनःsanātanaḥвечный»
इतिitiтак
टीकाṭīkāтика
चcaи:
ब्रह्मbrahma«Брахмы
लोकोlokoмир —
वैकुण्ठाख्यःvaikuṇṭhākhyaḥВайкунтхою именуемый;
सनातनोsanātanoвечный —
न्nвеч-
इत्यःityaḥный,
नnaне
सृज्यsṛjyaтворимого
प्रपञ्चान्तर्वर्तीत्य्prapañcāntarvartītyмира внутри — таков
अर्थःarthaḥсмысл»
इत्य्ityтак
एषाeṣāона
ब्रह्माणिbrahmāṇi«Брахманы» —
मूर्तिमन्तोmūrtimantoвоплощённые
वेदाःvedāḥВеды;
ऋषयश्ṛṣayaś«риши»
चcaи —
श्रीśrīшри
नारदादयःnāradādayaḥНарада и прочие;
गणाश्gaṇāś«сонмы»
चcaи —
श्रीśrīшри
गरुडgaruḍaГаруда,
विष्वक्सेनादयःviṣvaksenādayaḥВишваксена и прочие;
तैर्tairими
निषेवितःniṣevitaḥпосещаемый
एवंevaṁтак,
न्nвеч-
इत्याश्रितान्ityāśritānно прибегших
उक्त्वाuktvāназвав,
तद्tadтуда
गमनाधिकारिणgamanādhikāriṇaидти правомочных
आहāhaназывает
तत्रtatraтам,
ब्रह्मbrahmaв Брахмы
लोकेlokeмире,
उमयाumayāс Умою
सहsahaвместе
वर्ततvartataпребывает —
इतिitiтак —
सोमःsomaḥ«Сома»,
श्रीśrīшри
शिवस्śivasШива;
तस्यtasyaу него
गतिःgatiḥ«путь»
स्वsva«своей
धर्मdharmaдхармы
निष्ठःniṣṭhaḥдержащийся
शतśataсотнею
जन्मभिःjanmabhiḥрождений
पुमान्pumānчеловек
विरिञ्चताम्viriñcatāmВиринчею бытие
एतिetiобретает,
ततःtataḥтого
परंparaṁвыше
हिhiведь —
माम्māmменя,
अव्याकृतंavyākṛtaṁнепроявленного,
भागवतोऽथbhāgavato'thaБхагавана, затем —
वैष्णवंvaiṣṇavaṁвишнуитскую
पदंpadaṁобитель,
यथाहंyathāhaṁкак я,
विबुधाःvibudhāḥмудрые,
कलात्ययेkalātyayeпри исходе времени»
इतिitiтак —
चतुर्थेcaturtheв четвёртой
श्रीśrīшри
रुद्रrudraРудрою
गीतम्gītamпропетое
सोमेतिsometi«в соме» — так —
सुपांsupāṁ«падежных окончаний
सुलुग्sulugблагое выпадение»
इत्य्ityтак
आदिनाādināи прочим —
षष्ठ्याṣaṣṭhyāшестого
लुक्lukвыпадение
छान्दसःchāndasaḥведийское
ततtataпотому
उत्तरत्रापिuttaratrāpiи далее
गतिgati«путь»
पदान्वयःpadānvayaḥслова связь
ज्योतिर्jyotir«свет» —
ब्रह्मbrahmaБрахман;
तद्tadс ним
ऐकात्म्यaikātmyaединосущности
भावानांbhāvānāṁнастроение имеющих
मुक्तानाम्muktānāmу освобождённых —
इत्य्ityтаков
अर्थःarthaḥсмысл,
नnaне
तुtuже
तादृशानाम्tādṛśānāmу таковых
अपिapiи
सर्वेषाम्sarveṣāmу всех —
इत्य्ityтак
आहāhaговорит:
महात्मनांmahātmanāṁ«великих душою» —
महाशयानांmahāśayānāṁвеликих сердцем,
मोक्षmokṣaк освобождению
निरादरतयाnirādaratayāбезразличием
भजतांbhajatāṁпочитающих,
श्रीśrīшри
सनकादिsanakādiСанаке и прочим
तुल्यानाम्tulyānāmравных —
इत्य्ityтаков
अर्थःarthaḥсмысл:
मुक्तानाम्muktānām«у освобождённых
अपिapiи,
सिद्धानांsiddhānāṁу совершенных,
नारायणnārāyaṇaНараяне
परायणःparāyaṇaḥпреданный
सुदुर्लभःsudurlabhaḥвесьма труднообретаем,
प्रशान्तात्माpraśāntātmāсовершенно умиротворённый душою,
कोटिष्व्koṭiṣvсреди мириадов
अपिapiи,
महाmahāвеликий
मुनेmuneотшельник»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее,
योगिनाम्yoginām«у йогинов
अपिapiи
सर्वेषांsarveṣāṁу всех —
मद्madво мне
गतेनान्तरात्मनाgatenāntarātmanāпребывающей внутренней душою,
श्रद्धावान्śraddhāvānверящий,
भजतेbhajateпочитает
योyoкто
मांmāṁменя, —
सsaон
मेmeу меня
युक्ततमोyuktatamoсоединённейшим
मतःmataḥсчитается»
इत्य्ityтак
आदाव्ādāvи далее
अपिapiи
तेष्व्teṣvв них
एवevaименно
महत्त्वmahattvaвеличия
पर्यवसनात्paryavasanātзавершением
तस्यtasyaтого
चcaи
ब्रह्मbrahmaБрахмы
लोकस्यlokasyaмира
उपरिupariвыше,
सर्वोर्ध्वsarvordhvaвсего выше
प्रदेशेpradeśeв месте, —
गवांgavāṁ«коров
लोकःlokaḥмир» —
श्रीśrīшри
गोलोकgolokaГолока —
इत्य्ityтаков
अर्थःarthaḥсмысл
तंtaṁтот
चcaи
श्रीśrīшри
गोलोकंgolokaṁГолоку
साध्याsādhyā«садхьи» —
अस्माकंasmākaṁу нас,
प्रापञ्चिकprāpañcikaмирских
देवानांdevānāṁбогов,
प्रसादनीयाprasādanīyāумилостивляемые,
मूलmūlaкоренной
रूपाrūpāоблик имеющие,
न्nвеч-
इत्यityaные
तदीयtadīyaЕго
देवdevaбогов
गणाःgaṇāḥсонмы —
पालयन्तिpālayanti«хранят»
तत्रtatraтам
तत्रtatraи там
दिक्dikсторон
पालत्वेनावरणpālatvenāvaraṇaхранителями, окружения
रूपाrūpāоблик имеющие,
वर्तन्तेvartanteпребывают:
तेte«они
हhaведь
नाकंnākaṁнеба
महिमानःmahimānaḥвеличия
सचन्तःsacantaḥдостигают,
यत्रyatraгде
पूर्वेpūrveпрежние
साध्याःsādhyāḥсадхьи
सन्तिsantiсуть
देवाःdevāḥбоги»
इतिitiтак
श्रुतेःśruteḥшрути;
तत्रtatra«там
पूर्वेpūrveпрежние
येyeкоторые
चcaи
साध्याsādhyāсадхьи,
विश्वेviśveвишведевы,
देवाःdevāḥбоги
सनातनाःsanātanāḥвечные, —
तेteони
हhaведь
नाकंnākaṁнеба
महिमानःmahimānaḥвеличия
सचन्तेsacanteдостигают,
शुभśubhaблагой
दर्शनाःdarśanāḥвид имеющие»
इतिitiтак —
पाद्मोत्तरpādmottara«Падмы» верхним
खण्डाच्khaṇḍācразделом
चcaи
यद्yadили
वाvāже:
तद्tad«то
भूरिbhūriобильное
भाग्यम्bhāgyamсчастье —
इहihaздесь
जन्मjanmaрождение
किम्kimкакое
अप्य्apyнибудь
अटव्यांaṭavyāṁв лесу,
यद्yadчто
गोकुलेऽपिgokule'piи в Гокуле»
इत्य्ityтак
आद्य्ādyи далее
उक्त्य्uktyсказанного
अनुसारेणanusāreṇaследованием,
तद्tadтого
विधvidhaрода
परमparamaвысших
भक्तानाम्bhaktānāmпреданных
अपिapiи
साध्यास्sādhyāsсадхьи —
तादृशtādṛśaтакого
सिद्धिsiddhiсовершенства
प्राप्तयेprāptayeради обретения
प्रसादनीयाःprasādanīyāḥумилостивляемые
श्रीśrīшри
गोपgopaпастухи,
गोपीgopīпастушки
प्रभृतयःprabhṛtayaḥи прочие;
तंtaṁего
पालयन्तिpālayanti«хранят» —
अधिकृत्यadhikṛtyaведая,
भुञ्जन्तिbhuñjantiнаслаждаются
हिhi«ведь» —
प्रसिद्धौprasiddhauв известности
सsaтот
गोलोकःgolokaḥГолока —
सर्वsarva«всюду
गतःgataḥидущий» —
श्रीśrīшри
कृष्णवत्kṛṣṇavatКришне подобно,
सर्वsarvaвсех
प्रापञ्चिकाप्रापञ्चिकprāpañcikāprāpañcikaмирских и немирских
वस्तुvastuвещей
व्यापकःvyāpakaḥобъемлющий
अतataпотому
एवevaименно
महान्mahān«великий» —
भगवद्bhagavadБхагавана
रूपrūpaоблик имеющий
एवevaименно:
महान्तंmahāntaṁ«великого,
विभुम्vibhumвсеобъемлющего
आत्मानम्ātmānamсебя»
इतिitiтак
श्रुतेःśruteḥшрути
Литературный перевод

«…того, которого не знаем мы все, даже спрашивая праотца. Путь тех, кто богат покоем и обузданием, — небо для тех, чьи дела благи; для усердных в брахманском подвиге высший путь — мир Брахмы; а мир коров труднодостижим, и это тот путь. И тот самый мир, бедствовавший, удержан тобою, Кришна, совершенным душою, стойким, герой, сокрушившим напасти коров».

Смысл его таков. Словом «небо» — по сказанному во второй: «Бхур-лока измышлена от стоп, Бхувар-лока у него от пупа, Свар-лока измышлена от головы, — таково измышление миров», — названа пятёрка миров, от Свар-локи до Сатья-локи. Выше, над тем, — «мир Брахмана», то есть мир, чья природа — Брахман, именуемый Вайкунтхою, ибо облик его — бытие, сознание и блаженство. Или «мир Брахмана» — мир Бхагавана: «увидели мир Брахмана, где прежде постиг его Акрура», — из десятой. Так и во второй: «Головами — Сатья-лока; а мир Брахмы вечен». И тика: «Мир Брахмы — именуемый Вайкунтхою; „вечный“ значит: не внутри творимого мира».

«Брахманы» — воплощённые Веды; «риши» — шри Нарада и прочие; «сонмы» — шри Гаруда, Вишваксена и прочие; ими он посещаем. Назвав так тех, кто прибег к нему навечно, он называет и тех, кто вправе туда идти. «Сома» — шри Шива, ибо он пребывает там, в мире Брахмы, вместе с Умою; ему — «путь». Как пропето шри Рудрою в четвёртой: «Держащийся своей дхармы человек через сотню рождений обретает бытие Виринчи, а выше того — меня, непроявленного; затем — Бхагавана, вишнуитскую обитель, как я, мудрые, при исходе времени». Выпадение шестого падежа в «соме» — ведийское, по правилу «у падежных окончаний бывает благое выпадение» и прочим; и дальше слово «путь» связывается так же.

«Свет» — Брахман; то есть у освобождённых, чьё настроение — единосущность с ним. Но не у всех таковых, — потому и говорит: «великих душою», то есть великих сердцем, почитающих Его в безразличии к освобождению, равных шри Санаке и прочим. Как в «И среди освобождённых, среди совершенных, преданный Нараяне весьма труднообретаем, о великий отшельник, — умиротворённая душа среди мириадов» и далее; и в «Из всех йогинов тот, кто с внутренней душою, пребывающей во мне, с верою почитает меня, считается у меня соединённейшим» и далее: величие завершается именно в них.

А выше того мира Брахмы, в месте выше всего, — «мир коров», то есть шри Голока. И «хранят» тот шри Голоку «садхьи» — вечные сонмы Его богов в коренном облике, тех, кого умилостивляем мы, мирские боги; они пребывают там и там как окружение, хранители сторон: по шрути «Они ведь достигают величия неба, где прежние садхьи — боги»; и по верхнему разделу «Падмы»: «Те прежние садхьи и вишведевы, вечные боги, благие видом, ведь достигают величия неба». Или же, по сказанному «то обильное счастье — родиться здесь хоть кем-нибудь в лесу, что и в Гокуле» и далее, «садхьи» — это шри пастухи, пастушки и прочие, кого умилостивляют и высшие преданные того рода ради обретения такого совершенства; они «хранят» его, то есть владеют им и наслаждаются. «Ведь» — в смысле известности.

Тот Голока «всюду», как и шри Кришна: он объемлет все вещи, мирские и немирские. Потому и «великий» — то есть имеющий облик Бхагавана, по шрути «великого, всеобъемлющего себя».

Версия

0766aded2a38 · опубликовано 20 сент. 2026 г., 19:59:50 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами