सुखम् आपयतीति वा सुखापः । यतश् चायं न देहाभिमानिनां सुखापः यतो गोपिकासुतस् तत्सुतत्वलीलायाः स्वसाधारणदृष्ट्यानादरात् । तथा ज्ञानिनाम् अपि न सुखापः यतो गोपिकासुतः, सर्वात्मैकवृत्त्युदयेन भगवत्स्वरूपानन्दवैचित्रीसारोपरिचरतल्लीलातत्त्वानुभवात् । यथेह श्रीगोपिकासुते भक्तिमताम् इति निदर्शनम् । सुखेनाप्यते ज्ञायते इति वा सुखापः सुबोधः । ततश् चायं देहाभिमानिभिस् तर्कादिना न सुबोधः । तथा ज्ञानिभिर् अपि ज्ञानेन न सुबोधः । तत्र पूर्ववद् धेतुर् गोपिकासुत इति । ननु देहाभिमानिभिर् अपि तत्तदलौकिककर्मलिङ्गकात् तर्कात् ज्ञानिभिर् अप्य् अनावृतब्रह्मत्वावगमात् सुबोध एव । सत्यं, तथापि यथेह श्रीगोपिकासुते भक्तिमद्भिः सुबोधस् तथा न । ते हि श्रीकृष्णभक्ताः स्वसुखनिभृतचेतास् तद्व्युदस्तान्य् अभावोऽप्य् अजितरुचिरलीलाकृष्टसारः इत्यादिदर्शनात् तादृशलीलानुभवस्यैव परमपुरुषार्थत्वम् अवगच्छन्तीति भावः । अत्रार्थत्रयेऽपीहपदेन श्रीपरव्योमनाथादिभक्तिमन्तोऽपि व्यावृत्ताः । गोपिकासुत इति विशेषणेन च त्रैकालिकतद्भक्तानां तत्सम्बन्धिसुखापत्वं प्रति तत्सुतत्वायोगतदन्यत्वयोगौ व्यवच्छिद्येते । इत्य् अतो विद्वदनुभवयाथार्थ्येन न् इत्य एव तत्सम्बन्धो विवक्षितः । अतएवायं गोपिकासुत इति स्वयम् अपि साक्षाद् अङ्गुल्या निर्दिश्यते । तस्माद् अपि साधूक्तं न् इत्य एव श्रीव्रजेश्वरयोस् तत्सम्बन्ध इति । अत्र एकदा गृहदासीषु इत्यादिकम्, नेमं विरिञ्चः इत्यादि पद्यद्वयान्तम् इदम् उत्तरवाक्यं, द्रोणो वसूनां प्रवरः इत्यादिकस्य पूर्ववाक्यस्य बाधकत्वेनैवोक्तं, पूर्वविरोधधर्मान्तरप्रतिपादनाद् अयुक्तत्वाच् च पूर्वस्य असद्व्यपदेशान् नेति चेन् न धर्मान्तरेण वाक्यशेषात् इतिवत् । तत्र च यथैवासच्छब्दस्य गत्यन्तरं चिन्त्यते, तथात्रापि । तच् च पूर्वम् एव दर्शितं पूर्वोत्तराध्यायद्वये बादरायणे विवक्षितम् इदम् आरभ्य प्रकरणेन । ॥
sukham āpayatīti vā sukhāpaḥ | yataś cāyaṁ na dehābhimānināṁ sukhāpaḥ yato gopikā-sutas tat-sutatva-līlāyāḥ sva-sādhāraṇa-dṛṣṭyānādarāt | tathā jñāninām api na sukhāpaḥ yato gopikā-sutaḥ, sarvātmaika-vṛtty-udayena bhagavat-svarūpānanda-vaicitrī-sāroparicara-tal-līlā-tattvānubhavāt | yatheha śrī-gopikā-sute bhaktimatām iti nidarśanam | sukhenāpyate jñāyate iti vā sukhāpaḥ subodhaḥ | tataś cāyaṁ dehābhimānibhis tarkādinā na subodhaḥ | tathā jñānibhir api jñānena na subodhaḥ | tatra pūrvavad dhetur gopikā-suta iti | nanu dehābhimānibhir api tat-tad-alaukika-karma-liṅgakāt tarkāt jñānibhir apy anāvṛta-brahmatvāvagamāt subodha eva | satyaṁ, tathāpi yatheha śrī-gopikā-sute bhaktimadbhiḥ subodhas tathā na | te hi śrī-kṛṣṇa-bhaktāḥ sva-sukha-nibhṛta-cetās tad-vyudastāny abhāvo'py ajita-rucira-līlākṛṣṭa-sāraḥ ity-ādi-darśanāt tādṛśa-līlānubhavasyaiva parama-puruṣārthatvam avagacchantīti bhāvaḥ | atrārtha-traye'pīha-padena śrī-paravyoma-nāthādi-bhaktimanto'pi vyāvṛttāḥ | gopikā-suta iti viśeṣaṇena ca traikālika-tad-bhaktānāṁ tat-sambandhi-sukhāpatvaṁ prati tat-sutatvāyoga-tad-anyatva-yogau vyavacchidyete | ity ato vidvad-anubhava-yāthārthyena n itya eva tat-sambandho vivakṣitaḥ | ataevāyaṁ gopikā-suta iti svayam api sākṣād aṅgulyā nirdiśyate | tasmād api sādhūktaṁ n itya eva śrī-vrajeśvarayos tat-sambandha iti | atra ekadā gṛha-dāsīṣu ity-ādikam, nemaṁ viriñcaḥ ity-ādi padya-dvayāntam idam uttara-vākyaṁ, droṇo vasūnāṁ pravaraḥ ity-ādikasya pūrva-vākyasya bādhakatvenaivoktaṁ, pūrva-virodha-dharmāntara-pratipādanād ayuktatvāc ca pūrvasya asad-vyapadeśān neti cen na dharmāntareṇa vākya-śeṣāt itivat | tatra ca yathaivāsac-chabdasya gaty-antaraṁ cintyate, tathātrāpi | tac ca pūrvam eva darśitaṁ pūrvottarādhyāya-dvaye bādarāyaṇe vivakṣitam idam ārabhya prakaraṇena | ||
Или «сукхапа» — тот, кто доставляет счастье. И поскольку этот не легко обретается у мнящих себя телом — ибо Он сын пастушки, а игру Его сыновства у неё они, при своём обычном взгляде, не чтут; так же и у знающих не легко обретается — ибо Он сын пастушки, а при восходе действия единой души всего они не переживают сути Его игры, что идёт выше самой сути дивности радости своеобразия Бхагавана. «Как здесь» — пример: у тех, кто имеет преданность к сыну шри пастушки.
Или «сукхапа» — легко познаваемый: «легко постигается, познаётся». И тогда этот не легко познаваем мнящими себя телом через умозаключение и прочее; так же и знающими — через знание. Причина тут прежняя: «сын пастушки». Но ведь и мнящие себя телом познают Его умозаключением по признаку тех и этих неземных дел, и знающие — постигая непокрытое бытие Брахманом; значит, Он легко познаваем? Истинно; и всё же не так, как здесь — теми, кто имеет преданность к сыну шри пастушки. Ведь они, преданные шри Кришны, по виденью «те, чьё сердце сокрыто собственным счастьем и кем отброшено даже несуществование, — и у тех суть влечёт прелестная игра Непобедимого» и далее, постигают, что высшая цель человека — именно переживание такой игры; таково разумение.
Во всех трёх смыслах словом «здесь» исключены даже преданные владыки высшего неба и прочих. А определением «сын пастушки» у Его преданных всех трёх времён отсекается, в отношении лёгкого обретения Его, и несвязанность с Его сыновством, и связанность с инаковостью Ему. Отсюда по подлинности опыта учёных подразумевается именно вечная связь с Ним. Потому и Он сам указывается прямо, пальцем: «этот — сын пастушки». И потому же хорошо сказано, что связь с Ним у двоих владык шри Враджа вечна.
Здесь «однажды, когда домашние служанки» и далее — это последующее речение, кончающееся двумя стихами «Не эту Виринча» и далее, — сказано именно как отменяющее предыдущее речение «Дрона, первейший из Васу» и далее: оно доносит иное свойство, противное прежнему, и прежнее оказывается неуместным. Как в «„Не так, ибо обозначено не-сущим“ — нет, иным свойством, по остатку речения»: как там мыслится иной ход для слова «не-сущее», так и здесь. А что в двух главах, предыдущей и последующей, Бадараяни подразумевает именно это, показано уже прежде — начиная со связи речи.
d13d1804d783 · опубликовано 20 сент. 2026 г., 19:59:50 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Второй рассказ не дополняет первый, а отменяет его — и сам текст даёт на это ссылку из сутр.