श्रीभागवताविर्भावकारणे श्रीनारदव्याससंवादेऽपि— नैष्कर्म्यम् अप्य् अच्युतभाववर्जितं न शोभते ज्ञानम् अलं निरञ्जनम् कुतः पुनः शश्वद् अभद्रम् ईश्वरे न चार्पितं कर्म यद् अप्य् अकारणम् ॥ इत्याद्य् उदाहृतम् । टीका च—निष्कर्म ब्रह्म तदेकाकारत्वान् निष्कर्मतारूपं नैष्कर्म्यम् । अज्यते अनेनेत्य् अञ्जनम् उपाधिः, तन्निवर्तकं निरञ्जनम् । एवंभूतम् अपि ज्ञानमच्युते भावो भक्तिस् तद्वर्जितं चेद् अलम् अत्यर्थं न शोभते सम्यग् अपरोक्षाय न कल्पत इत्य् अर्थः । तदा शश्वत् साधनकाले फलकाले च अभद्रं दुःखरूपं यत् काम्यं कर्म, यद् अप्यकारणम् अकाम्यं तच् चेति चकारस्यान्वयः । तद् अपि कर्म ईश्वरे नार्पितं चेत् कुतः पुनः शोभते? बहिर्मुखत्वेन सत्त्वशोधकत्वाभावातित्य् एषा । तद् एवं ज्ञानस्य भक्तिसंसर्गं विना कर्मणस् तदुपपादकत्वं विना व्यर्थत्वं व्यक्तम् । किं च—जुगुप्सितं धर्मकृतेऽनुशासतःस्वभावरक्तस्य महान् व्यतिक्रमः ॥ इत्यादिकम् उक्त्वाह— त्यक्त्वा स्वधर्मं चरणाम्बुजं हरेर् भजन्न् अपक्वोऽथ पतेत् ततो यदि । यत्र क्व वाभद्रम् अभूद् अमुष्य किं को वार्थ आप्तोऽभजतां स्वधर्मतः ॥ टीका च—इदानीं तु नित्यनैमित्तिकस्वधर्मनिष्ठाम् अप्य् अनादृत्य केवलं हरिभक्तिर् एवोपदेष्टव्या इत्य् आशयेनाह—त्यक्त्वेति । ननु स्वधर्मत्यागेन भजन् भक्तिपरिपाकेन यदि कृतार्थो भवेत् तदा न काचिच् चिन्ता । यदि पुनर् अपक्व एव म्रियेत ततो भ्रश्येद् वा, तदा तु स्वधर्मत्यागनिमित्तोऽनर्थः स्याद् इत्य् आशङ्क्याह—ततो भजनात् पतेत् कथञ्चिद् भ्रश्येन् म्रियेत वा यदि तदापि भक्तिरसिकस्य कर्मानधिकारान् नानर्थशङ्का अङ्गीकृत्याप्य् आह । वाशब्दः कटाक्षे । यत्र क्व वा नीचयोनाव् अपि अमुष्य भक्तिरसिकस्य अभद्रम् अभूत् किम्? नाभूद् एवेत्य् अर्थः । भक्तिवासनासद्भावाद् इति भावः । अभजताम् अभजद्भिस् तु केवलं स्वधर्मतः को वार्थ आप्तःप्राप्तः?अभजताम् इति षष्ठी सम्बन्धमात्रविवक्षया इत्य् एषा ॥ ॥
śrī-bhāgavatāvirbhāva-kāraṇe śrī-nārada-vyāsa-saṁvāde'pi— naiṣkarmyam apy acyuta-bhāva-varjitaṁ na śobhate jñānam alaṁ nirañjanam kutaḥ punaḥ śaśvad abhadram īśvare na cārpitaṁ karma yad apy akāraṇam || ity-ādy udāhṛtam | ṭīkā ca—niṣkarma brahma tad-ekākāratvān niṣkarmatā-rūpaṁ naiṣkarmyam | ajyate anenety añjanam upādhiḥ, tan-nivartakaṁ nirañjanam | evaṁ-bhūtam api jñānamacyute bhāvo bhaktis tad-varjitaṁ ced alam atyarthaṁ na śobhate samyag aparokṣāya na kalpata ity arthaḥ | tadā śaśvat sādhana-kāle phala-kāle ca abhadraṁ duḥkha-rūpaṁ yat kāmyaṁ karma, yad apyakāraṇam akāmyaṁ tac ceti cakārasyānvayaḥ | tad api karma īśvare nārpitaṁ cet kutaḥ punaḥ śobhate? bahir-mukhatvena sattva-śodhakatvābhāvātity eṣā | tad evaṁ jñānasya bhakti-saṁsargaṁ vinā karmaṇas tad-upapādakatvaṁ vinā vyarthatvaṁ vyaktam | kiṁ ca—jugupsitaṁ dharma-kṛte'nuśāsataḥsvabhāva-raktasya mahān vyatikramaḥ || ity-ādikam uktvāha— tyaktvā sva-dharmaṁ caraṇāmbujaṁ harer bhajann apakvo'tha patet tato yadi | yatra kva vābhadram abhūd amuṣya kiṁ ko vārtha āpto'bhajatāṁ sva-dharmataḥ || ṭīkā ca—idānīṁ tu nitya-naimittika-svadharma-niṣṭhām apy anādṛtya kevalaṁ hari-bhaktir evopadeṣṭavyā ity āśayenāha—tyaktveti | nanu svadharma-tyāgena bhajan bhakti-paripākena yadi kṛtārtho bhavet tadā na kācic cintā | yadi punar apakva eva mriyeta tato bhraśyed vā, tadā tu svadharma-tyāga-nimitto'narthaḥ syād ity āśaṅkyāha—tato bhajanāt patet kathañcid bhraśyen mriyeta vā yadi tadāpi bhakti-rasikasya karmānadhikārān nānartha-śaṅkā aṅgīkṛtyāpy āha | vā-śabdaḥ kaṭākṣe | yatra kva vā nīca-yonāv api amuṣya bhakti-rasikasya abhadram abhūt kim? nābhūd evety arthaḥ | bhakti-vāsanā-sad-bhāvād iti bhāvaḥ | abhajatām abhajadbhis tu kevalaṁ svadharmataḥ ko vārtha āptaḥprāptaḥ?abhajatām iti ṣaṣṭhī sambandha-mātra-vivakṣayā ity eṣā || ||
И при указании причины явления шри «Бхагаваты», в беседе шри Нарады и Вьясы, приведено: «Даже бездействие, лишённое чувства к Ачьюте, не сияет, — знание, вполне беспримесное; откуда же снова сиять деянию, вечно неблагому, не посвящённому Владыке, хотя бы и бескорыстному?» и далее.
И тика: «Бескарменен Брахман, ибо облик его един; и то, что имеет облик такой бескарменности, есть „найшкармья“. „Анджана“ — то, чем мажут, то есть вместилище; устраняющее его — „нираньджана“. И даже такое знание, если лишено чувства к Ачьюте, то есть преданности, вполне, крайне не сияет: не годится для совершенно непосредственного. „Вечно“ — и во время садханы, и во время плода; „неблагое“ — желанное деяние, имеющее облик страдания; а „хотя бы и бескорыстное“ — и нежеланное: так связана частица „ча“. Если и такое деяние не посвящено Владыке, откуда ему сиять? Ибо, будучи обращено вовне, оно не очищает саттву». Так эта тика.
Итак, явна тщетность знания без соприкосновения с преданностью и деяния без того, чтобы её доставлять. И ещё, сказав «Постыдно; великое преступление — наставлять ради закона того, кто по природе привязан» и далее, он говорит: «Если тот, кто, оставив свой закон, почитает лотос-стопу Хари, незрелым падёт оттуда, — где же и в чём у него неблагое? А какую пользу обрели не почитавшие, одним своим законом?»
И тика: «Ныне же, пренебрегши стойкостью и в постоянном, и в случайном своём законе, следует наставлять только преданность Хари, — с этим намерением он говорит „оставив“. — Но если тот, кто почитает, оставив свой закон, созреванием преданности достигнет цели, тогда заботы нет; а если умрёт незрелым или отпадёт, тогда выйдет зло, причиною которого оставление своего закона? — На это сомнение он говорит: „оттуда“, то есть от почитания; „падёт“ — как-нибудь отпадёт или умрёт; и даже тогда у вкусителя преданности нет опасения зла, ибо он не правомочен к деянию. Он говорит это, и приняв возражение. Слово „ва“ — с намёком. „И где же“ — хотя бы и в низком лоне, что было у него, вкусителя преданности, неблагого? Ничего не было: ибо впечатление преданности в нём благое. „Абхаджатам“ — а какую пользу обрели, достигли не почитавшие, одним своим законом? „Абхаджатам“ — шестой падеж лишь в значении связи». Так эта тика.
250ba22f99d3 · 发布于 2026年9月21日 00:52:07 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Довод от риска перевёрнут: спрашивают не о том, что теряет упавший, а о том, что приобрёл устоявший.