अस्तु तावत् शुद्धभक्त्याभासस्य वार्ता । अपराधत्वेन दृश्यमानोऽप्य् असौ महाप्रभावो दृश्यते । यथा विष्णुधर्मे भगवन्मन्त्रेण कृतनिजरक्षं विप्रं प्रति राक्षसवाक्यं— त्वाम् अत्तुम् आगतः क्षिप्तो रक्षया कृतया त्वया । तत्संस्पर्शाच् च मे ब्रह्मन् साध्व् एतन् मनसि स्थितम् ॥ का सा रक्षा न तां वेद्मि वेद्मि नास्याः परायणम् । किन्त्व् अस्याः सङ्गमासाद्य निर्वेदं प्रापितः परम् ॥ इति । यथा वा, विष्णुधर्माद्युदाहृतायाः श्रीभगवद्गृहदीपतैलं पिबन्त्याः कस्याश्चिन् मूषिकाया दैवतो मुखोद्धृतवर्तौ दीपे समुज्ज्वलिते सति मुखदाहेन मरणात् राज्ञीत्वं प्राप्य दीपदानादिलक्षणभक्तिनिष्ठाप्राप्तिर् अन्ते परमपदप्राप्तिश् च । यथा च ब्रह्माण्डपुराणे जन्माष्टमीमाहात्म्ये कृतजन्माष्टमीकाया दास्या दुःसङ्गेनापि कस्यचित् तत्फलप्राप्तिः । तथा च बृहन्नारदीये तादृशदुष्टकार्यार्थम् अपि भगवन्मन्दिरं मार्जयित्वा कश्चिद् उत्तमां गतिम् अवाप । न त्व् ईदृशत्वं ब्रह्मज्ञानस्यापि । यथोक्तं ब्रह्मवैवर्ते— विषयस्नेहसंयुक्तो ब्रह्माहम् इति यो वदेत् । गर्भवाससहस्रेषु पच्यते पापकृन् नरः ॥ इति । अथ श्रीभगवद्वशीकारितायाम् अपि सकृद् अल्पप्रयासात्मिकाया अपि भक्तेः कारणता दृश्यते । यथा ब्रह्मपुराणे श्रीशिववाक्यम्— दृष्टः पश्येद् अहरहः संश्रितः प्रतिसंश्रयेत् । अर्चितश् चार्चयेन् नित्यं स देवो द्विजपुङ्गवाः ॥ इति । यथा च श्रीविष्णुधर्मे श्रीनारदवाक्यम्— तुलसीदलमात्रेण जलस्य चुलुकेन च । विक्रीणीते स्वम् आत्मानं भक्तेभ्यो भक्तवत्सलः ॥ इति । तद् ईदृशं माहात्म्यवृन्दं न प्रशंसामात्रम् अजामिलादौ प्रसिद्धत्वात् । दर्शिताश् च न्यायाः श्रीभगवन्नामकौमुद्यादौ । तथैव नाम्न्य् अर्थवादकल्पनायां दोषोऽपि श्रूयते, तथार्थवादो हरिनाम्नि इति हि पाद्मे नामापराधगणने । अर्थवादं हरेर् नाम्नि सम्भावयति यो नरः । स पापिष्ठो मनुष्याणां निरये पतति स्फुटम् ॥ इति कात्यायनसंहितायाम् । मन्नामकीर्तनफलं विविधं निशम्य न श्रद्दधाति मनुते यद् उतार्थवादम् । यो मानुषस् तम् इह दुःखचये क्षिपामि संसारघोरविविधार्तिनिपीडिताङ्गम् ॥ इति ब्रह्मसंहितायां बोधायनं प्रति श्रीपरमेश्वरोक्तौ । ततोऽन्तर्भूतनामानुसन्धानेष्व् अन्येषु तद्भजनेषु च सुतराम् एवार्थवादे दोषोऽवगम्यते । तद् एवं यथार्थ एव तन्माहात्म्ये सत्य् अपि यत्र सम्प्रति तद्भजने फलोदयो न दृश्यते, कुत्रचिच् छास्त्रे च पुरातनानाम् अप्य् अन्यथा श्रूयते तत्र नामार्थवादकल्पनावैष्णवानादरादयो दुरन्ता अपराधा एव प्रतिबन्धकारणं वक्तव्यम् । अत एवोक्तं श्रीशौनकेन—
astu tāvat śuddha-bhakty-ābhāsasya vārtā | aparādhatvena dṛśyamāno'py asau mahā-prabhāvo dṛśyate | yathā viṣṇu-dharme bhagavan-mantreṇa kṛta-nija-rakṣaṁ vipraṁ prati rākṣasa-vākyaṁ— tvām attum āgataḥ kṣipto rakṣayā kṛtayā tvayā | tat-saṁsparśāc ca me brahman sādhv etan manasi sthitam || kā sā rakṣā na tāṁ vedmi vedmi nāsyāḥ parāyaṇam | kintv asyāḥ saṅgamāsādya nirvedaṁ prāpitaḥ param || iti | yathā vā, viṣṇu-dharmādy-udāhṛtāyāḥ śrī-bhagavad-gṛha-dīpa-tailaṁ pibantyāḥ kasyāścin mūṣikāyā daivato mukhoddhṛta-vartau dīpe samujjvalite sati mukha-dāhena maraṇāt rājñītvaṁ prāpya dīpa-dānādi-lakṣaṇa-bhakti-niṣṭhā-prāptir ante parama-pada-prāptiś ca | yathā ca brahmāṇḍa-purāṇe janmāṣṭamī-māhātmye kṛta-janmāṣṭamīkāyā dāsyā duḥsaṅgenāpi kasyacit tat-phala-prāptiḥ | tathā ca bṛhan-nāradīye tādṛśa-duṣṭa-kāryārtham api bhagavan-mandiraṁ mārjayitvā kaścid uttamāṁ gatim avāpa | na tv īdṛśatvaṁ brahma-jñānasyāpi | yathoktaṁ brahma-vaivarte— viṣaya-sneha-saṁyukto brahmāham iti yo vadet | garbha-vāsa-sahasreṣu pacyate pāpakṛn naraḥ || iti | atha śrī-bhagavad-vaśīkāritāyām api sakṛd alpa-prayāsātmikāyā api bhakteḥ kāraṇatā dṛśyate | yathā brahma-purāṇe śrī-śiva-vākyam— dṛṣṭaḥ paśyed aharahaḥ saṁśritaḥ pratisaṁśrayet | arcitaś cārcayen nityaṁ sa devo dvija-puṅgavāḥ || iti | yathā ca śrī-viṣṇu-dharme śrī-nārada-vākyam— tulasī-dala-mātreṇa jalasya culukena ca | vikrīṇīte svam ātmānaṁ bhaktebhyo bhakta-vatsalaḥ || iti | tad īdṛśaṁ māhātmya-vṛndaṁ na praśaṁsā-mātram ajāmilādau prasiddhatvāt | darśitāś ca nyāyāḥ śrī-bhagavan-nāma-kaumudy-ādau | tathaiva nāmny arthavāda-kalpanāyāṁ doṣo'pi śrūyate, tathārtha-vādo hari-nāmni iti hi pādme nāmāparādha-gaṇane | artha-vādaṁ harer nāmni sambhāvayati yo naraḥ | sa pāpiṣṭho manuṣyāṇāṁ niraye patati sphuṭam || iti kātyāyana-saṁhitāyām | man-nāma-kīrtana-phalaṁ vividhaṁ niśamya na śraddadhāti manute yad utārtha-vādam | yo mānuṣas tam iha duḥkha-caye kṣipāmi saṁsāra-ghora-vividhārti-nipīḍitāṅgam || iti brahma-saṁhitāyāṁ bodhāyanaṁ prati śrī-parameśvaroktau | tato'ntarbhūta-nāmānusandhāneṣv anyeṣu tad-bhajaneṣu ca sutarām evārtha-vāde doṣo'vagamyate | tad evaṁ yathārtha eva tan-māhātmye saty api yatra samprati tad-bhajane phalodayo na dṛśyate, kutracic chāstre ca purātanānām apy anyathā śrūyate tatra nāmārtha-vāda-kalpanā-vaiṣṇavānādarādayo durantā aparādhā eva pratibandha-kāraṇaṁ vaktavyam | ata evoktaṁ śrī-śaunakena—
Пусть пока речь будет о подобии чистой преданности. Даже там, где оно видится оскорблением, видна великая его сила. Как в Вишну-дхарме речение ракшаса к випре, оградившему себя мантрой Бхагавана: «Я пришёл тебя съесть — и отброшен защитою, тобою сотворённой; и от прикосновения к ней, о брахман, в уме моём установилось благое. Какова та защита — не ведаю, и прибежища её не ведаю; но, соприкоснувшись с нею, я приведён к высшей отрешённости».
Или как у некоей мыши, о которой говорят Вишну-дхарма и прочие: она пила масло из светильника в доме шри Бхагавана, и по судьбе, когда вытянутый её ртом фитиль разгорелся, она умерла от ожога — и, став царицею, обрела твёрдость в преданности, отличаемой подношением светильников и прочим, а в конце — высшее место. Как и в Брахманда-пуране, в величии джанмаштами: служанка, совершившая джанмаштами, обрела тот плод — хотя и через чьё-то дурное общение. Так же и в большой Нарадии: некто, подметя храм Бхагавана — хотя и ради дурного дела, — обрёл высший путь. А у знания Брахмана такого нет; как сказано в Брахма-вайварте: «Кто, наделённый привязанностью к предметам, скажет „я Брахман“, — тот творящий грех человек варится в тысячах жительств во чреве».
Далее, видно, что и преданность, совершённая однажды и малым усилием, бывает причиною покорения шри Бхагавана. Как в Брахма-пуране речение шри Шивы: «Увиденный — смотрит изо дня в день; принятый прибежищем — сам принимает прибежищем; почтённый — всегда почитает: таков этот бог, о быки среди дваждырождённых». И как в шри Вишну-дхарме речение шри Нарады: «За один листок туласи и пригоршню воды продаёт себя самого преданным ласковый к преданным».
И всё это множество величия — не одна похвала, ибо на Аджамиле и прочих оно известно; доводы показаны в шри «Каумуди имени Бхагавана» и прочих. Так же слышно и об изъяне в том, чтобы считать сказанное об имени преувеличением: «и речь восхваления об имени Хари» — так в Падме, при перечислении оскорблений имени. И в Катьяяна-самхите: «Человек, который считает сказанное об имени Хари преувеличением, — тот грешнейший из людей явно падает в ад». И в Брахма-самхите, в речении шри высшего Владыки к Бодхаяне: «Человека, который, услышав о многообразном плоде воспевания моего имени, не верит и считает это преувеличением, — того я бросаю здесь в груду страданий, с телом, истерзанным страшными многообразными муками самсары». Оттого тем более понятен изъян такого преувеличения и в иных памятованиях имени, вошедших внутрь, и в иных его почитаниях.
Итак, при том, что величие его истинно, — там, где ныне при почитании его не видно восхода плода, и где в какой-нибудь шастре о древних слышится иное, — причиною препятствия должно называть именно неодолимые оскорбления: то, что сказанное об имени считают преувеличением, небрежение к вайшнавам и прочее. Оттого и сказано шри Шаунакою:
72761a4f1dec · 发布于 2026年9月21日 00:52:07 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Ракшас пришёл убить и ушёл отрешённым — этим и мерится сила: она действует даже там, где о ней ничего не знают и её не ищут.