六论集
Sandarbha Five — Bhakti: How He Is Reached5.202吉瓦·哥斯瓦米
813 / 1405
Linux
翻页
六论集 · 5.202
॥
天城文

त एते हि वैष्णवाः सन्तो महत्त्वेन सन्मात्रत्वेन च विभिद्य निर्दिष्टाः । सन्मात्रभेदतारतम्यं चात्र यद् अविविक्तं तद्भक्तिभेदनिरूपणे पुरतो विवेचनीयम् । अन्ये तु स्वगोष्ठ्यपेक्षया वैष्णवाः । तत्र कर्मिषु तदपेक्षया । यथा स्कान्दे मार्कण्डेयभगीरथसंवादे— धर्मार्थं जीवितं येषां सन्तानार्थं च मैथुनम् । पचनं विप्रसुखार्थं ज्ञेयास् ते वैष्णवा नराः ॥ इत्यादि । अत्र श्रीविष्ण्वाज्ञाबुद्ध्यैव तत् तत् क्रियत इति वैष्णवपदेन गम्यते । श्रीविस्णुपुराणे च— न चलति निजवर्णधर्मतो यः सममतिर् आत्मसुहृद्विपक्षपक्षे । न हरति न हन्ति किञ्चिद् उच्चैः स्थितमनसं तम् अवेहि विष्णुभक्तम् ॥ इति । तदर्पणे तु सुतराम् एव वैष्णवत्वम् । यथा पाद्मे पातालखण्डे वैशाखमाहात्म्ये— जीवितं यस्य धर्मार्थे धर्मो हर्यर्थएव च । अहोरात्राणि पुण्यार्थे तं मन्ये वैष्णवं जनम् ॥ इति । तथैव शैवेषु तदपेक्षया, यथा बृहन्नारदीये— शिवे च परमेशाने विष्णौ च परमात्मनि । समबुद्ध्या प्रवर्तन्ते ते वै भागवतोत्तमाः ॥ इति । शैवगोष्ठीषु भागवतोत्तमत्वं तत्रैव प्रसिद्धम् इति तथोक्तम् । वैष्णवतन्त्रे तु तन्निन्दैव— यस् तु नारायणं देवं ब्रह्मरुद्रादिदैवतैः । समत्वेनैव वीक्षेत स पाषण्डी भवेद् ध्रुवम् ॥ इति । तद् एवं तेषां बहुभेदेषु सत्सु तेषाम् एव प्रभावतारतम्येन कृपातारतम्येन भक्तिवासनाभेदतारतम्येन सत्सङ्गात् कालशैघ्र्यस्वरूपवैशिष्ट्याभ्यां भक्तिर् उदयते । एवं ज्ञानिसङ्गाच् च ज्ञानं ज्ञेयम् । तत्र यद्यप्य् अकिञ्चना भक्तिर् एवाभिधेयेति तत्कारणत्वेन तद्भक्तसङ्ग एवाभिधेये सति भक्तोऽपि स एव लक्षितव्यः, तथापि तत्तत्परीक्षार्थम् एव तत्तदनुवादः क्रियते । तत्र प्रथमं तावत् तत्तत्सङ्गाज् जातेन तत्तच्छ्रद्धातत्तत्परम्पराकथारुच्यादिना जातभगवत्साम्मुख्यस्य तत्तदनुषङ्गेनैव तत्तद्भजनीये भगवदाविर्भावविशेषे तद्भजनमार्गविशेषे च रुचिर् जायते । ततश् च विशेषबुभुत्सायां सत्यां तेष्व् एकतोऽनेकतो वा श्रीगुरुत्वेनाश्रिताच् छ्रवणं क्रियते । तच् चोपक्रमोपसंहारादिभिर् अर्थावधारणम्। पुनश् चासम्भावनाविपरीतभावनाविशेषवता स्वयं तद्विचाररूपं मननम् अपि क्रियते । ततो भगवतः सर्वस्मिन्न् एवाविर्भावे तथाविधोऽसौ सदा सर्वत्र विराजत इत्य् एवंरूपा श्रद्धा जायते । तत्रैकस्मिंस् त्व् अनया प्रथमजातया रुच्या सह निजाभीष्टदानसामर्थ्याद्यतिशयवत्तानिर्धारणरूपत्वेन सैव श्रद्धा समुल्लसति । तत्र यद्यप्य् एकत्रैवातिशयितापर्यवसानं सम्भवति, न तु सर्वत्र, तथापि केषांचित् ततो विशिष्टस्याज्ञानाद् अन्यत्रापि तथाबुद्धिरूपा श्रद्धा सम्भवति । एवं भजनमार्गविशेषश् च व्याख्यातव्यः । तद् एवं सिद्धे, ज्ञाने विज्ञानार्थं निदिध्यासनलक्षणतत्तदुपासनामार्गभेदोऽनुष्ठीयते । इत्य् एवं विचारप्रधानानां मार्गो दर्शितः । रुचिप्रधानानां तु न तादृग्विचारापेक्षा जायते । किन्तु साधुसङ्गलीलाकथनश्रवणरुचिश्रद्धाश्रवणाद्यावृत्तिरूप एवासौ मार्गो, यथा—शुश्रूषोः श्रद्दधानस्य इत्यादिना पूर्वं दर्शितः, सतां प्रसङ्गान् मम वीर्यसंविदः इत्यादौ च द्रष्टव्यः । प्रीतिलक्षणभक्तीच्छूनां तु रुचिप्रधानमार्ग एव श्रेयान्, नाजातरुचीनाम् इव विचारप्रधानः । यथोक्तं प्रह्लादेन— नैते गुणा न गुणिनो महदादयो ये सर्वे मनःप्रभृतयः सहदेवमर्त्याः । आद्यन्तवन्त उरुगाय विदन्ति हि त्वाम् एवं विमृश्य सुधियो विरमन्ति शब्दात् ॥ तत् तेऽर्हत्तम नमःस्तुतिकर्मपूजाः कर्मस्मृतिश् चरणयोः श्रवणं कथायाम् । संसेवया त्वयि विनेति षडङ्गया किं भक्तिं जनः परमहंसगतौ लभेत ॥ इति । कर्म परिचर्या । कर्मस्मृतिर् लीलास्मरणम् । चरणयोर् इति सर्वत्रान्वितं भक्तिव्यञ्जकम् । तद् एतद् उभयस्मिन्न् अपि तद्भजनविधिशिक्षागुरुः प्राक्तनः श्रवणगुरुर् एव भवति, तथाविधस्य प्राप्तत्वात् । प्राक्तनानां बहुत्वेऽपि प्रायस् तेष्व् एवान्यतरोऽभिरुचितः, पूर्वस्माद् एव हेतोः । श्रीमन्त्रगुरुस् त्व् एक एव निषेत्स्यमानत्वाद् बहूनाम् । अथात्र प्रमाणानि—तत्र तदाविर्भावविशेषे रुचिः—महापुरुषम् अभ्यर्चेन् मूर्त्याभिमतयात्मनः इत्यादौ श्रीमदाविर्होत्रादिनाभिप्रेता । भजनविशेषरुचिश् च— वैदिकस् तान्त्रिको मिश्र इति मे त्रिविधो मखः । त्रयाणाम् ईप्सितेनैव विधिना मां समर्चयेत् ॥ इत्यादौ श्रीभगवताभिप्रेता । अथ श्रवणगुरुम् आह— तस्माद् गुरुं प्रपद्येत जिज्ञासुः श्रेय उत्तमम् । शाब्दे परे च निष्णातं ब्रह्मण्य् उपशमाश्रयम् ॥ शाब्दे ब्रह्मणि वेदे तात्पर्यविचारेण, परे ब्रह्मणि भगवदादिरूपाविर्भावे तु अपरोक्षानुभवेन निष्णातं तथैव निष्ठां प्राप्तम् । यथोक्तं श्रीपुरञ्जनोपाख्यानाद्युपसंहारे श्रीनारदेन— स वै प्रियतमश् चात्मा यतो न भयम् अण्व् अपि । इति वेद स वै विद्वान् यो विद्वान् स गुरुर् हरिः ॥ इति । ॥

转写 (IAST)

ta ete hi vaiṣṇavāḥ santo mahattvena san-mātratvena ca vibhidya nirdiṣṭāḥ | san-mātra-bheda-tāratamyaṁ cātra yad aviviktaṁ tad-bhakti-bheda-nirūpaṇe purato vivecanīyam | anye tu sva-goṣṭhy-apekṣayā vaiṣṇavāḥ | tatra karmiṣu tad-apekṣayā | yathā skānde mārkaṇḍeya-bhagīratha-saṁvāde— dharmārthaṁ jīvitaṁ yeṣāṁ santānārthaṁ ca maithunam | pacanaṁ vipra-sukhārthaṁ jñeyās te vaiṣṇavā narāḥ || ity-ādi | atra śrī-viṣṇv-ājñā-buddhyaiva tat tat kriyata iti vaiṣṇava-padena gamyate | śrī-visṇu-purāṇe ca— na calati nija-varṇa-dharmato yaḥ sama-matir ātma-suhṛd-vipakṣa-pakṣe | na harati na hanti kiñcid uccaiḥ sthita-manasaṁ tam avehi viṣṇu-bhaktam || iti | tad-arpaṇe tu sutarām eva vaiṣṇavatvam | yathā pādme pātāla-khaṇḍe vaiśākha-māhātmye— jīvitaṁ yasya dharmārthe dharmo hary-arthaeva ca | aho-rātrāṇi puṇyārthe taṁ manye vaiṣṇavaṁ janam || iti | tathaiva śaiveṣu tad-apekṣayā, yathā bṛhan-nāradīye— śive ca parameśāne viṣṇau ca paramātmani | sama-buddhyā pravartante te vai bhāgavatottamāḥ || iti | śaiva-goṣṭhīṣu bhāgavatottamatvaṁ tatraiva prasiddham iti tathoktam | vaiṣṇava-tantre tu tan-nindaiva— yas tu nārāyaṇaṁ devaṁ brahma-rudrādi-daivataiḥ | samatvenaiva vīkṣeta sa pāṣaṇḍī bhaved dhruvam || iti | tad evaṁ teṣāṁ bahu-bhedeṣu satsu teṣām eva prabhāva-tāratamyena kṛpā-tāratamyena bhakti-vāsanā-bheda-tāratamyena sat-saṅgāt kāla-śaighrya-svarūpa-vaiśiṣṭyābhyāṁ bhaktir udayate | evaṁ jñāni-saṅgāc ca jñānaṁ jñeyam | tatra yadyapy akiñcanā bhaktir evābhidheyeti tat-kāraṇatvena tad-bhakta-saṅga evābhidheye sati bhakto'pi sa eva lakṣitavyaḥ, tathāpi tat-tat-parīkṣārtham eva tat-tad-anuvādaḥ kriyate | tatra prathamaṁ tāvat tat-tat-saṅgāj jātena tat-tac-chraddhā-tat-tat-paramparā-kathā-rucy-ādinā jāta-bhagavat-sāmmukhyasya tat-tad-anuṣaṅgenaiva tat-tad-bhajanīye bhagavad-āvirbhāva-viśeṣe tad-bhajana-mārga-viśeṣe ca rucir jāyate | tataś ca viśeṣa-bubhutsāyāṁ satyāṁ teṣv ekato'nekato vā śrī-gurutvenāśritāc chravaṇaṁ kriyate | tac copakramopa-saṁhārādibhir arthāvadhāraṇam| punaś cāsambhāvanā-viparīta-bhāvanā-viśeṣavatā svayaṁ tad-vicāra-rūpaṁ mananam api kriyate | tato bhagavataḥ sarvasminn evāvirbhāve tathāvidho'sau sadā sarvatra virājata ity evaṁ-rūpā śraddhā jāyate | tatraikasmiṁs tv anayā prathama-jātayā rucyā saha nijābhīṣṭa-dāna-sāmarthyādy-atiśayavattā-nirdhāraṇa-rūpatvena saiva śraddhā samullasati | tatra yadyapy ekatraivātiśayitā-paryavasānaṁ sambhavati, na tu sarvatra, tathāpi keṣāṁcit tato viśiṣṭasyājñānād anyatrāpi tathā-buddhi-rūpā śraddhā sambhavati | evaṁ bhajana-mārga-viśeṣaś ca vyākhyātavyaḥ | tad evaṁ siddhe, jñāne vijñānārthaṁ nididhyāsana-lakṣaṇa-tat-tad-upāsanā-mārga-bhedo'nuṣṭhīyate | ity evaṁ vicāra-pradhānānāṁ mārgo darśitaḥ | ruci-pradhānānāṁ tu na tādṛg-vicārāpekṣā jāyate | kintu sādhu-saṅga-līlā-kathana-śravaṇa-ruci-śraddhā-śravaṇādy-āvṛtti-rūpa evāsau mārgo, yathā—śuśrūṣoḥ śraddadhānasya ity-ādinā pūrvaṁ darśitaḥ, satāṁ prasaṅgān mama vīrya-saṁvidaḥ ity-ādau ca draṣṭavyaḥ | prīti-lakṣaṇa-bhaktīcchūnāṁ tu ruci-pradhāna-mārga eva śreyān, nājāta-rucīnām iva vicāra-pradhānaḥ | yathoktaṁ prahlādena— naite guṇā na guṇino mahad-ādayo ye sarve manaḥ-prabhṛtayaḥ sahadeva-martyāḥ | ādy-antavanta urugāya vidanti hi tvām evaṁ vimṛśya sudhiyo viramanti śabdāt || tat te'rhattama namaḥ-stuti-karma-pūjāḥ karma-smṛtiś caraṇayoḥ śravaṇaṁ kathāyām | saṁsevayā tvayi vineti ṣaḍ-aṅgayā kiṁ bhaktiṁ janaḥ paramahaṁsa-gatau labheta || iti | karma paricaryā | karma-smṛtir līlā-smaraṇam | caraṇayor iti sarvatrānvitaṁ bhakti-vyañjakam | tad etad ubhayasminn api tad-bhajana-vidhi-śikṣā-guruḥ prāktanaḥ śravaṇa-gurur eva bhavati, tathāvidhasya prāptatvāt | prāktanānāṁ bahutve'pi prāyas teṣv evānyataro'bhirucitaḥ, pūrvasmād eva hetoḥ | śrī-mantra-gurus tv eka eva niṣetsyamānatvād bahūnām | athātra pramāṇāni—tatra tad-āvirbhāva-viśeṣe ruciḥ—mahā-puruṣam abhyarcen mūrtyābhimatayātmanaḥ ity-ādau śrīmad-āvirhotrādinābhipretā | bhajana-viśeṣa-ruciś ca— vaidikas tāntriko miśra iti me tri-vidho makhaḥ | trayāṇām īpsitenaiva vidhinā māṁ samarcayet || ity-ādau śrī-bhagavatābhipretā | atha śravaṇa-gurum āha— tasmād guruṁ prapadyeta jijñāsuḥ śreya uttamam | śābde pare ca niṣṇātaṁ brahmaṇy upaśamāśrayam || śābde brahmaṇi vede tātparya-vicāreṇa, pare brahmaṇi bhagavad-ādi-rūpāvirbhāve tu aparokṣānubhavena niṣṇātaṁ tathaiva niṣṭhāṁ prāptam | yathoktaṁ śrī-purañjanopākhyānādy-upasaṁhāre śrī-nāradena— sa vai priyatamaś cātmā yato na bhayam aṇv api | iti veda sa vai vidvān yo vidvān sa gurur hariḥ || iti | ||

逐字释义
梵语IAST释义
तtaЭти
एतेeteвот
हिhiведь
वैष्णवाःvaiṣṇavāḥвайшнавы,
सन्तोsantoблагие,
महत्त्वेनmahattvenaвеличием
सन्sanи благостью
मात्रत्वेनmātratvenaодною
चcaже
विभिद्यvibhidyaразделив,
निर्दिष्टाःnirdiṣṭāḥуказаны.
सन्sanБлагих
मात्रmātraпросто
भेदbhedaразличий
तारतम्यंtāratamyaṁстепень
चात्रcātraже здесь
यद्yadчто
अविविक्तंaviviktaṁне различено, —
तद्tadто
भक्तिbhaktiпреданности
भेदbhedaразличий
निरूपणेnirūpaṇeпри определении
पुरतोpuratoвпереди
विवेचनीयम्vivecanīyamдолжно рассудить.
अन्येanyeИные
तुtuже
स्वsvaсвоего
गोष्ठ्य्goṣṭhyкруга
अपेक्षयाapekṣayāотносительно
वैष्णवाःvaiṣṇavāḥвайшнавы.
तत्रtatraТам
कर्मिषुkarmiṣuсреди деятелей
तद्tadих
अपेक्षयाapekṣayāотносительно.
यथाyathāКак
स्कान्देskāndeв Сканде,
मार्कण्डेयmārkaṇḍeyaМаркандеи
भगीरथbhagīrathaи Бхагиратхи
संवादेsaṁvādeв беседе:
धर्मार्थंdharmārthaṁ«закона ради
जीवितंjīvitaṁжизнь
येषांyeṣāṁу которых,
सन्तानार्थंsantānārthaṁпотомства ради
चcaже
मैथुनम्maithunamсоитие,
पचनंpacanaṁстряпня
विप्रvipraбрахманов
सुखार्थंsukhārthaṁсчастья ради, —
ज्ञेयास्jñeyāsдолжны быть знаемы
तेteте
वैष्णवाvaiṣṇavāвайшнавами
नराःnarāḥлюди»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее.
अत्रatraЗдесь
श्रीśrīшри
विष्ण्व्viṣṇvВишну
आज्ञाājñāповеления
बुद्ध्यैवbuddhyaivaразумением именно
तत्tatто
तत्tatи то
क्रियतkriyataделается —
इतिitiтак
वैष्णवvaiṣṇava«вайшнава»
पदेनpadenaсловом
गम्यतेgamyateпостигается.
श्रीśrīВ шри
विस्णुvisṇuВишну-
पुराणेpurāṇeпуране
चcaже:
नna«не
चलतिcalatiотходит
निजnijaот своего
वर्णvarṇaсословия
धर्मतोdharmatoзакона
यःyaḥкто,
समsamaровный
मतिर्matirразум имеющий
आत्मātmaк себе,
सुहृद्suhṛdдругу,
विपक्षvipakṣaпротивной
पक्षेpakṣeстороне,
नnaне
हरतिharatiотнимает,
नnaне
हन्तिhantiубивает
किञ्चिद्kiñcidничего, —
उच्चैःuccaiḥвысоко
स्थितsthitaстоящий
मनसंmanasaṁум имеющего
तम्tamтого
अवेहिavehiзнай
विष्णुviṣṇuВишну
भक्तम्bhaktamпреданным»
इतिitiтак.
तद्tadЕму
अर्पणेarpaṇeпри поднесении
तुtuже
सुतराम्sutarāmтем более
एवevaименно
वैष्णवत्वम्vaiṣṇavatvamвайшнавство.
यथाyathāКак
पाद्मेpādmeв Падме,
पातालpātālaв Патала-
खण्डेkhaṇḍeкханде,
वैशाखvaiśākhaвайшакхи
माहात्म्येmāhātmyeво славе:
जीवितंjīvitaṁ«жизнь
यस्यyasyaу кого
धर्मार्थेdharmārtheзакона ради,
धर्मोdharmoзакон
हर्य्haryХари
अर्थarthaради
एवevaименно
चcaже,
अहोahoдни
रात्राणिrātrāṇiи ночи
पुण्यार्थेpuṇyārtheзаслуги ради, —
तंtaṁтого
मन्येmanyeсчитаю
वैष्णवंvaiṣṇavaṁвайшнавом
जनम्janamчеловеком»
इतिitiтак.
तथैवtathaivaТак же
शैवेषुśaiveṣuсреди шайвов
तद्tadих
अपेक्षयाapekṣayāотносительно,
यथाyathāкак
बृहन्bṛhanв Брихан-
नारदीयेnāradīyeнарадии:
शिवेśive«к Шиве
चcaи
परमेशानेparameśāneвысшему владыке,
विष्णौviṣṇauк Вишну
चcaи
परमात्मनिparamātmaniПараматману
समsamaровным
बुद्ध्याbuddhyāразумением
प्रवर्तन्तेpravartanteдвижутся
तेteкоторые, те
वैvaiвоистину
भागवतोत्तमाःbhāgavatottamāḥбхагаваты высшие»
इतिitiтак.
शैवśaivaВ шайвов
गोष्ठीषुgoṣṭhīṣuкругах
भागवतोत्तमत्वंbhāgavatottamatvaṁвысшего бхагаваты бытие
तत्रैवtatraivaтам именно
प्रसिद्धम्prasiddhamпризнано —
इतिitiтак
तथोक्तम्tathoktamпотому так сказано.
वैष्णवvaiṣṇavaВ вайшнавской
तन्त्रेtantreтантре
तुtuже
तन्tanтого
निन्दैवnindaivaпорицание именно:
यस्yas«кто
तुtuже
नारायणंnārāyaṇaṁНараяну
देवंdevaṁбога
ब्रह्मbrahmaс Брахмою,
रुद्रादिrudrādiРудрою и прочими
दैवतैःdaivataiḥбожествами
समत्वेनैवsamatvenaivaравенством именно
वीक्षेतvīkṣetaзрел бы, —
सsaтот
पाषण्डीpāṣaṇḍīеретиком
भवेद्bhavedстал бы
ध्रुवम्dhruvamнепременно»
इतिitiтак.
तद्tadТо
एवंevaṁтак:
तेषांteṣāṁу них
बहुbahuмногим
भेदेषुbhedeṣuразличиям
सत्सुsatsuсущим,
तेषाम्teṣāmих
एवevaже
प्रभावprabhāvaвлияния
तारतम्येनtāratamyenaстепенью,
कृपाkṛpāмилости
तारतम्येनtāratamyenaстепенью,
भक्तिbhaktiпреданности
वासनाvāsanāсклонности
भेदbhedaразличия
तारतम्येनtāratamyenaстепенью
सत्satблагих
सङ्गात्saṅgātот общения
कालkālaвремени
शैघ्र्यśaighryaбыстротою,
स्वरूपsvarūpaприроды
वैशिष्ट्याभ्यांvaiśiṣṭyābhyāṁособенностью — обеими
भक्तिर्bhaktirпреданность
उदयतेudayateвосходит.
एवंevaṁТак
ज्ञानिjñāniзнающих
सङ्गाच्saṅgācот общения
चcaже
ज्ञानंjñānaṁзнание
ज्ञेयम्jñeyamдолжно знать.
तत्रtatraТам
यद्यप्य्yadyapyхотя
अकिञ्चनाakiñcanāнестяжательная
भक्तिर्bhaktirпреданность
एवाभिधेयेतिevābhidheyetiименно предмет изложения — так,
तत्tatеё
कारणत्वेनkāraṇatvenaпричиною
तद्tadЕму
भक्तbhaktaпреданных
सङ्गsaṅgaобщение
एवाभिधेयेevābhidheyeименно предметом изложения
सतिsatiсущим,
भक्तोऽपिbhakto'piпреданный также
सsaтот
एवevaименно
लक्षितव्यःlakṣitavyaḥдолжен определяться, —
तथापिtathāpiвсё же
तत्tatтого
तत्tatи того
परीक्षार्थम्parīkṣārthamиспытания ради
एवevaименно
तत्tatтого
तद्tadи того
अनुवादःanuvādaḥпересказ
क्रियतेkriyateделается.
तत्रtatraТам
प्रथमंprathamaṁсперва
तावत्tāvatведь
तत्tatтого
तत्tatи того
सङ्गाज्saṅgājот общения
जातेनjātenaрождённым
तत्tatтой
तच्tacи той
छ्रद्धाchraddhāверою,
तत्tatтой
तत्tatи той
परम्पराparamparāпреемственности
कथाkathāк рассказу
रुच्य्rucyвкусом
आदिनाādināи прочим
जातjātaродившуюся
भगवत्bhagavatк Бхагавану
साम्मुख्यस्यsāmmukhyasyaобращённость имеющего
तत्tatтого
तद्tadи того
अनुषङ्गेनैवanuṣaṅgenaivaсопутствием именно
तत्tatк тому
तद्tadи тому
भजनीयेbhajanīyeпочитаемому
भगवद्bhagavadБхагавана
आविर्भावāvirbhāvaявлению
विशेषेviśeṣeособому,
तद्tadего
भजनbhajanaпочитания
मार्गmārgaпути
विशेषेviśeṣeособому
चcaже
रुचिर्rucirвкус
जायतेjāyateрождается.
ततश्tataśОттого
चcaже,
विशेषviśeṣaособое
बुभुत्सायांbubhutsāyāṁузнать желании
सत्यांsatyāṁсущем,
तेष्व्teṣvсреди них
एकतोऽनेकतोekato'nekatoот одного, от многих
वाvāили,
श्रीśrīшри
गुरुत्वेनाश्रिताच्gurutvenāśritācгуру как принятого,
छ्रवणंchravaṇaṁслушание
क्रियतेkriyateсовершается.
तच्tacТо
चोपक्रमोपcopakramopaже зачином, завершением
संहारादिभिर्saṁhārādibhirи прочим —
अर्थावधारणम्arthāvadhāraṇamсмысла уяснение.
पुनश्punaśСнова
चासम्भावनाcāsambhāvanāже невероятность,
विपरीतviparītaпревратное
भावनाbhāvanāпредставление
विशेषवताviśeṣavatāособо имеющим
स्वयंsvayaṁсамим
तद्tadто
विचारvicāraрассуждения
रूपंrūpaṁобликом
मननम्mananamобдумывание
अपिapiтакже
क्रियतेkriyateсовершается.
ततोtatoОттого
भगवतःbhagavataḥБхагавана
सर्वस्मिन्न्sarvasminnво всяком
एवाविर्भावेevāvirbhāveименно явлении
तथाविधोऽसौtathāvidho'sauтаков этот
सदाsadāвсегда
सर्वत्रsarvatraповсюду
विराजतvirājataсияет —
इत्य्ityтак
एवंevaṁтакой
रूपाrūpāоблик имеющая
श्रद्धाśraddhāвера
जायतेjāyateрождается.
तत्रैकस्मिंस्tatraikasmiṁsТам в одном
त्व्tvже
अनयाanayāс этим
प्रथमprathamaвпервые
जातयाjātayāродившимся
रुच्याrucyāвкусом
सहsahaвместе,
निजाभीष्टnijābhīṣṭaсвоего желанного
दानdānaдарования
सामर्थ्याद्य्sāmarthyādyспособности и прочего
अतिशयवत्ताatiśayavattāпревосходства
निर्धारणnirdhāraṇaустановления
रूपत्वेनrūpatvenaобликом
सैवsaivaона же
श्रद्धाśraddhāвера
समुल्लसतिsamullasatiрасцветает.
तत्रtatraТам
यद्यप्य्yadyapyхотя
एकत्रैवातिशयिताekatraivātiśayitāв одном именно превосходстве
पर्यवसानंparyavasānaṁзавершение
सम्भवतिsambhavatiбывает,
नnaне
तुtuже
सर्वत्रsarvatraповсюду, —
तथापिtathāpiвсё же
केषांचित्keṣāṁcitу некоторых
ततोtatoтого
विशिष्टस्याज्ञानाद्viśiṣṭasyājñānādпревосходящего незнанием
अन्यत्रापिanyatrāpiв ином также
तथाtathāтакого
बुद्धिbuddhiразумения
रूपाrūpāоблик имеющая
श्रद्धाśraddhāвера
सम्भवतिsambhavatiбывает.
एवंevaṁТак
भजनbhajanaпочитания
मार्गmārgaпути
विशेषश्viśeṣaśособое
चcaже
व्याख्यातव्यःvyākhyātavyaḥдолжно истолковать.
तद्tadТо
एवंevaṁтак,
सिद्धेsiddheпри достигнутом
ज्ञानेjñāneзнании,
विज्ञानार्थंvijñānārthaṁпостижения ради
निदिध्यासनnididhyāsanaсосредоточения
लक्षणlakṣaṇaпризнак имеющих
तत्tatтех
तद्tadи тех
उपासनाupāsanāпочитания
मार्गmārgaпутей
भेदोऽनुष्ठीयतेbhedo'nuṣṭhīyateразличие исполняется.
इत्य्ityТак
एवंevaṁвот
विचारvicāraрассуждением
प्रधानानांpradhānānāṁпреобладающих
मार्गोmārgoпуть
दर्शितःdarśitaḥпоказан.
रुचिruciВкусом
प्रधानानांpradhānānāṁпреобладающих
तुtuже
नnaне
तादृग्tādṛgтакого
विचारापेक्षाvicārāpekṣāрассуждения нужда
जायतेjāyateрождается.
किन्तुkintuНо
साधुsādhuблагих
सङ्गsaṅgaобщения,
लीलाlīlāигр
कथनkathanaизложения
श्रवणśravaṇaслушания,
रुचिruciвкуса,
श्रद्धाśraddhāверы,
श्रवणाद्य्śravaṇādyслушания и прочего
आवृत्तिāvṛttiповторения
रूपrūpaоблик имеющий
एवासौevāsauименно этот
मार्गोmārgoпуть,
यथाyathāкак —
शुश्रूषोःśuśrūṣoḥ«у желающего слушать,
श्रद्दधानस्यśraddadhānasyaверующего»
इत्य्ityтак
आदिनाādināи прочим
पूर्वंpūrvaṁпрежде
दर्शितःdarśitaḥпоказан;
सतांsatāṁ«благих
प्रसङ्गान्prasaṅgānот общения
ममmamaмои
वीर्यvīryaдоблести
संविदःsaṁvidaḥпознания»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее
चcaже
द्रष्टव्यःdraṣṭavyaḥдолжен быть видим.
प्रीतिprītiЛюбви
लक्षणlakṣaṇaпризнак имеющей
भक्तीच्छूनांbhaktīcchūnāṁпреданности желающих
तुtuже
रुचिruciвкусом
प्रधानpradhānaпреобладающий
मार्गmārgaпуть
एवevaименно
श्रेयान्śreyānлучше,
नाजातnājātaне не родившийся
रुचीनाम्rucīnāmвкус имеющих
इवivaкак
विचारvicāraрассуждением
प्रधानःpradhānaḥпреобладающий.
यथोक्तंyathoktaṁКак сказано
प्रह्लादेनprahlādenaПрахладою:
नैतेnaite«не эти
गुणाguṇāкачества,
नnaне
गुणिनोguṇinoкачествами обладающие,
महद्mahadмахат
आदयोādayoи прочие,
येyeкоторые
सर्वेsarveвсе,
मनःmanaḥс ума
प्रभृतयःprabhṛtayaḥначиная,
सहदेवsahadevaс богами
मर्त्याःmartyāḥи смертными, —
आद्य्ādyначало
अन्तवन्तantavantaи конец имеющие,
उरुगायurugāyaо многовоспетый,
विदन्तिvidantiзнают
हिhiведь
त्वाम्tvāmтебя;
एवंevaṁтак
विमृश्यvimṛśyaрассудив,
सुधियोsudhiyoблагоразумные
विरमन्तिviramantiотстают
शब्दात्śabdātот слова.
तत्tatПотому
तेऽर्हत्तमte'rhattamaтебе, достойнейший,
नमःnamaḥпоклон,
स्तुतिstutiхвала,
कर्मkarmaслужение,
पूजाःpūjāḥпочитания,
कर्मkarmaдеяний
स्मृतिश्smṛtiśпамятование,
चरणयोःcaraṇayoḥстоп,
श्रवणंśravaṇaṁслушание
कथायाम्kathāyāmо сказании,
संसेवयाsaṁsevayāслужением
त्वयिtvayiк тебе —
विनेतिvinetiбез — так
षड्ṣaḍшестью
अङ्गयाaṅgayāчленами —
किंkiṁразве
भक्तिंbhaktiṁпреданность
जनःjanaḥчеловек,
परमहंसparamahaṁsaпарамахамс
गतौgatauцели,
लभेतlabhetaобрёл бы?»
इतिitiтак.
कर्मkarma«Служение» —
परिचर्याparicaryāприслуживание.
कर्मkarma«Деяний
स्मृतिर्smṛtirпамятование» —
लीलाlīlāигр
स्मरणम्smaraṇamпамятование.
चरणयोर्caraṇayor«Стоп»
इतिitiтак —
सर्वत्रान्वितंsarvatrānvitaṁповсюду связуемое,
भक्तिbhaktiпреданность
व्यञ्जकम्vyañjakamявляющее.
तद्tadТо
एतद्etadэто:
उभयस्मिन्न्ubhayasminnв обоих
अपिapiтакже
तद्tadего
भजनbhajanaпочитания
विधिvidhiустава
शिक्षाśikṣāобучения
गुरुःguruḥгуру —
प्राक्तनःprāktanaḥпрежний
श्रवणśravaṇaслушания
गुरुर्gururгуру
एवevaименно
भवतिbhavatiбывает,
तथाविधस्यtathāvidhasyaтакового
प्राप्तत्वात्prāptatvātобретённостью.
प्राक्तनानांprāktanānāṁПрежних
बहुत्वेऽपिbahutve'piпри множестве также
प्रायस्prāyasобычно
तेष्व्teṣvсреди них
एवान्यतरोऽभिरुचितःevānyataro'bhirucitaḥименно один облюбован,
पूर्वस्माद्pūrvasmādпо прежней
एवevaименно
हेतोःhetoḥпричине.
श्रीśrīШри
मन्त्रmantraмантры
गुरुस्gurusгуру
त्व्tvже
एकekaодин
एवevaименно,
निषेत्स्यमानत्वाद्niṣetsyamānatvādзапрещаемым бытием
बहूनाम्bahūnāmмногих.
अथात्रathātraЗатем здесь
प्रमाणानिpramāṇāniсвидетельства.
तत्रtatraТам
तद्tadк Его
आविर्भावāvirbhāvaявлению
विशेषेviśeṣeособому
रुचिःruciḥвкус —
महाmahā«великого
पुरुषम्puruṣamМужа
अभ्यर्चेन्abhyarcenда почтит
मूर्त्याभिमतयात्मनःmūrtyābhimatayātmanaḥобразом, любезным себе»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее
श्रीमद्śrīmadшримад
आविर्होत्रादिनाभिप्रेताāvirhotrādinābhipretāАвирхотрою и прочими подразумеваем.
भजनbhajanaПочитания
विशेषviśeṣaособого
रुचिश्ruciśвкус
चcaже:
वैदिकस्vaidikas«ведический,
तान्त्रिकोtāntrikoтантрический,
मिश्रmiśraсмешанный —
इतिitiтак
मेmeмоё
त्रिtriтрёх
विधोvidhoродов
मखःmakhaḥжертвоприношение;
त्रयाणाम्trayāṇāmиз трёх
ईप्सितेनैवīpsitenaivaжеланным именно
विधिनाvidhināуставом
मांmāṁменя
समर्चयेत्samarcayetда почитает»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее
श्रीśrīшри
भगवताभिप्रेताbhagavatābhipretāБхагаваном подразумеваем.
अथathaЗатем
श्रवणśravaṇaслушания
गुरुम्gurumгуру
आहāhaговорит:
तस्माद्tasmād«потому
गुरुंguruṁк гуру
प्रपद्येतprapadyetaда прибегнет
जिज्ञासुःjijñāsuḥжаждущий знать
श्रेयśreyaблаго
उत्तमम्uttamamвысшее, —
शाब्देśābdeв словесном
परेpareи высшем
चcaже
निष्णातंniṣṇātaṁискушённому
ब्रह्मण्य्brahmaṇyбрахмане,
उपशमाश्रयम्upaśamāśrayamуспокоения прибежище».
शाब्देśābde«В словесном
ब्रह्मणिbrahmaṇiбрахмане» —
वेदेvedeв Веде
तात्पर्यtātparyaсмысла
विचारेणvicāreṇaрассуждением;
परेpare«в высшем
ब्रह्मणिbrahmaṇiбрахмане» —
भगवद्bhagavadБхагавана
आदिādiи прочих
रूपाविर्भावेrūpāvirbhāveобликом явлении
तुtuже —
अपरोक्षानुभवेनaparokṣānubhavenaнепосредственным переживанием
निष्णातंniṣṇātaṁискушённому,
तथैवtathaivaтак же именно
निष्ठांniṣṭhāṁстойкость
प्राप्तम्prāptamобретшему.
यथोक्तंyathoktaṁКак сказано
श्रीśrīв шри
पुरञ्जनोपाख्यानाद्य्purañjanopākhyānādyПуранджаны сказания и прочего
उपसंहारेupasaṁhāreзаключении
श्रीśrīшри
नारदेनnāradenaНарадою:
सsa«тот
वैvaiвоистину
प्रियतमश्priyatamaśдражайший
चात्माcātmāи Атман,
यतोyatoот которого
नnaне
भयम्bhayamстраха
अण्व्aṇvмалейшего
अपिapiдаже, —
इतिitiтак
वेदvedaзнает
सsaтот
वैvaiвоистину
विद्वान्vidvānсведущий;
योyoкто
विद्वान्vidvānсведущий,
सsaтот
गुरुर्gururгуру,
हरिःhariḥХари»
इतिitiтак.
译文

Вот эти вайшнавы, благие, указаны с разделением — по величию и по одной лишь благости. А степень различий среди просто благих, здесь не различённая, будет рассуждена впереди, при определении различий преданности. Иные же — вайшнавы относительно своего круга. Так, среди деятелей — относительно них. Как в Сканде, в беседе Маркандеи и Бхагиратхи: «Те люди должны быть знаемы вайшнавами, у кого жизнь — ради закона, соитие — ради потомства, а стряпня — ради счастья брахманов» и далее. Здесь словом «вайшнава» постигается, что всё это делается именно с разумением повеления шри Вишну. И в шри Вишну-пуране: «Кто не отходит от закона своего сословия, ровен разумом к себе, к другу и к противной стороне, ничего не отнимает и никого не убивает, — того, чей ум стоит высоко, знай преданным Вишну». А при поднесении всего Ему вайшнавство тем более. Как в Падме, в Патала-кханде, во славе вайшакхи: «У кого жизнь — ради закона, закон — ради Хари, а дни и ночи — ради заслуги, того я считаю вайшнавом».

Так же и среди шайвов — относительно них; как в Брихан-нарадии: «Те воистину высшие бхагаваты, кто движется с ровным разумением к Шиве, высшему владыке, и к Вишну, Параматману». В кругах шайвов высшесть бхагаваты признана именно так, потому так и сказано. А в вайшнавской тантре — именно порицание этого: «Кто взирал бы на бога Нараяну как на равного Брахме, Рудре и прочим божествам, тот непременно стал бы еретиком».

Итак, при множестве различий между ними преданность восходит от общения с благими — по степени их влияния, по степени их милости, по степени различия склонности к преданности, — и обоим образом: и быстротою во времени, и особенностью своей природы. Так же надо знать и о знании — от общения со знающими. И хотя предмет изложения — именно нестяжательная преданность, а раз её причина, общение с преданными Ему, тоже входит в предмет изложения, то и преданный должен определяться именно так, — всё же пересказ того и того делается ради испытания того и того.

Сперва так: у того, у кого от общения с теми и теми родилась обращённость к Бхагавану — от рождённой тем общением веры, от вкуса к рассказам той и той преемственности и прочего, — тем же сопутствием рождается вкус к тому особому явлению Бхагавана, которое чтится там, и к тому особому пути его почитания. А когда является желание узнать особое, совершается слушание — от одного среди них или от многих, принятых как шри гуру. И оно есть уяснение смысла зачином, завершением и прочим. Затем тот, у кого есть особые сомнения и превратные представления, сам совершает и обдумывание — рассуждение об этом. Оттого рождается вера такого облика: он, таков, всегда и повсюду сияет во всяком явлении Бхагавана. А в одном из них вместе с этим впервые родившимся вкусом та же вера расцветает как установление превосходства — способности даровать своё желанное и прочего. И хотя завершение в превосходстве бывает лишь в одном, а не повсюду, — у некоторых, по незнанию превосходящего, такая же по разумению вера бывает и в ином. Так же надо истолковать и особое в пути почитания. И вот, когда знание достигнуто, ради постижения исполняется различие тех и тех путей почитания, имеющих признаком сосредоточение.

Так показан путь тех, у кого преобладает рассуждение. У тех же, у кого преобладает вкус, нужды в таком рассуждении не рождается; их путь есть повторение общения с благими, изложения игр, слушания, вкуса, веры, слушания и прочего — как показано прежде словами «у желающего слушать, верующего» и далее, и как надо видеть в «от общения с благими — познания моей доблести» и далее. А для желающих преданности, признак которой — любовь, лучше именно путь, где преобладает вкус, а не путь рассуждения, как у тех, у кого вкус ещё не родился. Как сказано Прахладою: «Не эти качества и не обладающие качествами, махат и прочие — все, начиная с ума, вместе с богами и смертными, — знают тебя, о многовоспетый, ибо они имеют начало и конец; рассудив так, благоразумные отстают от слова. Потому — разве без служения тебе поклоном, хвалою, служением, почитанием, памятованием твоих деяний, слушанием сказания о твоих стопах — этими шестью членами — обрёл бы человек преданность, цель парамахамс?» «Служение» — прислуживание. «Памятование деяний» — памятование игр. «Стоп» связуется со всем и являет преданность.

И вот: в обоих случаях гуру, обучающий уставу почитания Его, есть именно прежний гуру слушания, ибо таковой уже обретён. А если прежних много, обычно один из них облюбован — по той же причине. Гуру же шри мантры один, ибо множество их запрещено. Теперь свидетельства. Вкус к особому явлению Его подразумевается шримад Авирхотрою и прочими в «Пусть почтит великого Мужа тем образом, который ему любезен» и далее. А вкус к особому почитанию подразумевается шри Бхагаваном в «Ведическое, тантрическое, смешанное — таково моё жертвоприношение трёх родов; пусть чтит меня тем из трёх уставом, который желанен» и далее. Затем он говорит о гуру слушания: «Потому жаждущий высшего блага да прибегнет к гуру — искушённому в словесном и в высшем брахмане, прибежищу успокоения». «В словесном брахмане» — в Веде, рассуждением о смысле; «в высшем брахмане» — в явлении обликом Бхагавана и прочих — непосредственным переживанием; искушённому, то есть обретшему в том же стойкость. Как сказано шри Нарадою в заключении сказания о Пуранджане и прочего: «Тот воистину сведущий, кто знает: он — дражайший и Атман, от которого нет и малейшего страха; а кто сведущ, тот гуру, тот Хари».

版本

dc7c31f4fc5c · 发布于 2026年9月21日 00:52:07 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂