六论集
Sandarbha Five — Bhakti: How He Is Reached5.106.7吉瓦·哥斯瓦米
708 / 1405
Linux
翻页
六论集 · 5.106.7
॥
天城文

तस्मान् मय्य् अर्पिताशेषक्रियार्थात्मा निरन्तरः । मय्य् अर्पितात्मनः पुंसो मयि सन्न्यस्तकर्मणः । न पश्यामि परं भूतम् अकर्तुः समदर्शनात् ॥ पूर्वपूर्वस्माद् उत्तरोत्तरस्मिन् एकैकगुणाधिक्येनाधिक्यम् । धर्मम् अदोग्धा निष्कामकर्मा । निरन्तरो ज्ञानाद्यव्यवहितभक्तिः । अकर्तुर् अर्पितात्मत्वेन स्वभरणादिकर्मानपेक्षमाणात् । यद् भगवति भक्तिः क्रियते, तत्रापि स्वस्य भगवदधीनत्वं ज्ञात्वा तदभिमानशून्याच् च । समदर्शनाद् भगवदधिष्ठानतासाम्येनात्मवत् परेष्व् अपि हितम् आशंसमानात् । जीवाः श्रेष्ठा ह्य् अजीवानाम् इत्यादिना भेदो हि विवक्षितः । ततो मद्भक्तेष्व् एवादरबाहुल्यादिकं कर्तव्यम् । अन्यत्र च यथाप्राप्तं यथाशक्ति चेति भावः । तथैवोक्तम्— मनसैतानि भूतानि प्रणमेद् बहुमानयन् । ईश्वरो जीवकलया प्रविष्टो भगवान् इति ॥ जीवकलया तत्कलनया तदन्तर्यामितयेत्य् अर्थः । अत्र समोऽहं इत्यादिगीतापद्यम् अपि स्मर्तव्यम् । तद् एवं प्रथमोपासकानां सर्वभूतादरो विहितः । सश्रद्धसाधकानां तु भगवद्वैभवसार्वत्रिकतास्फूर्त्या भवत्य् एवासौ । यथोक्तं स्कान्दे— एतेन ह्य् अद्भुता व्याध तवाहिंसादयो गुणाः । हरिभक्तौ प्रवृत्ता ये न ते स्युः परतापिनः ॥ इति । यथा— यत्रानुरक्ताः सहसैव धीरा व्यपोह्य देहादिषु सङ्गमूढम् । व्रजन्ति तत् पारमहंस्यम् अन्त्यं यस्मिन्नहिंसोपरमः स्वधर्मः ॥ इत्य् अनुसारेण परमसिद्धानां च, सर्वभूतेषु यः पश्येद् भगवद्भावम् आत्मनः इत्याद्यनुसारेण सिद्ध एव सः । तत्र साधकानां यत् तु यथा तरोर् मूलनिषेचनेन इत्यादौ तदन्योपासनानां पुनरुक्तत्वम् उपलभ्यते, तत् पुनः केवलस्वतन्त्रतत्तद्दृष्ट्योपासनानाम् एव । अत्र तु तत्तदधिष्ठानकभगवदुपासनम् एव विधीयते । तदादरावश्यकत्वं च तत्सम्बन्धेनैव सम्पाद्यते । तच् चान्यत्र झटिति रागद्वेषनिवृत्त्यर्थम् इति ज्ञेयम् । अत एव केवलभूतानुकम्पया श्रीभगवदर्चनं त्यक्तवतो भरतस्यान्तरायः । तस्माद् भूतदयैव भगवद्भक्तिर् मुख्या नार्चनम् इति निरस्तम् । तथैवतदव्यवहितपूर्वं निर्गुणभक्त्युपायत्वेन, क्रियायोगेन शस्तेन नातिहिंस्रेण नित्यशः इत्य् अत्र अतिशब्देन पाञ्चरात्रिकार्चनलक्षणक्रियायोगार्था पत्रपुष्पावचयादिलक्षाणा किञ्चिद् धिंसापि विहिता । तस्माद् अन्येषाम् अनादरो न कर्तव्यस् तत्सम्बन्धेनादरादिकं च कर्तव्यम् । स्वातन्त्र्येणोपासनं तु धिक्कृतम् इति साध्व् एवोक्तम् अविस्मितं तं परिपूर्णकामम् इत्यादि ॥ ॥

转写 (IAST)

tasmān mayy arpitāśeṣa-kriyārthātmā nirantaraḥ | mayy arpitātmanaḥ puṁso mayi sannyasta-karmaṇaḥ | na paśyāmi paraṁ bhūtam akartuḥ sama-darśanāt || pūrva-pūrvasmād uttarottarasmin ekaika-guṇādhikyenādhikyam | dharmam adogdhā niṣkāma-karmā | nirantaro jñānādy-avyavahita-bhaktiḥ | akartur arpitātmatvena sva-bharaṇādi-karmānapekṣamāṇāt | yad bhagavati bhaktiḥ kriyate, tatrāpi svasya bhagavad-adhīnatvaṁ jñātvā tad-abhimāna-śūnyāc ca | sama-darśanād bhagavad-adhiṣṭhānatā-sāmyenātmavat pareṣv api hitam āśaṁsamānāt | jīvāḥ śreṣṭhā hy ajīvānām ity-ādinā bhedo hi vivakṣitaḥ | tato mad-bhakteṣv evādara-bāhulyādikaṁ kartavyam | anyatra ca yathā-prāptaṁ yathā-śakti ceti bhāvaḥ | tathaivoktam— manasaitāni bhūtāni praṇamed bahumānayan | īśvaro jīva-kalayā praviṣṭo bhagavān iti || jīva-kalayā tat-kalanayā tad-antaryāmitayety arthaḥ | atra samo'haṁ ity-ādi-gītā-padyam api smartavyam | tad evaṁ prathamopāsakānāṁ sarva-bhūtādaro vihitaḥ | sa-śraddha-sādhakānāṁ tu bhagavad-vaibhava-sārvatrikatā-sphūrtyā bhavaty evāsau | yathoktaṁ skānde— etena hy adbhutā vyādha tavāhiṁsādayo guṇāḥ | hari-bhaktau pravṛttā ye na te syuḥ para-tāpinaḥ || iti | yathā— yatrānuraktāḥ sahasaiva dhīrā vyapohya dehādiṣu saṅgamūḍham | vrajanti tat pāramahaṁsyam antyaṁ yasminnahiṁsoparamaḥ sva-dharmaḥ || ity anusāreṇa parama-siddhānāṁ ca, sarva-bhūteṣu yaḥ paśyed bhagavad-bhāvam ātmanaḥ ity-ādy-anusāreṇa siddha eva saḥ | tatra sādhakānāṁ yat tu yathā taror mūla-niṣecanena ity-ādau tadanyopāsanānāṁ punaruktatvam upalabhyate, tat punaḥ kevala-svatantra-tat-tad-dṛṣṭyopāsanānām eva | atra tu tat-tad-adhiṣṭhānaka-bhagavad-upāsanam eva vidhīyate | tad-ādarāvaśyakatvaṁ ca tat-sambandhenaiva sampādyate | tac cānyatra jhaṭiti rāga-dveṣa-nivṛtty-artham iti jñeyam | ata eva kevala-bhūtānukampayā śrī-bhagavad-arcanaṁ tyaktavato bharatasyāntarāyaḥ | tasmād bhūta-dayaiva bhagavad-bhaktir mukhyā nārcanam iti nirastam | tathaivatad-avyavahita-pūrvaṁ nirguṇa-bhakty-upāyatvena, kriyā-yogena śastena nātihiṁsreṇa nityaśaḥ ity atra ati-śabdena pāñcarātrikārcana-lakṣaṇa-kriyā-yogārthā patra-puṣpāvacayādi-lakṣāṇā kiñcid dhiṁsāpi vihitā | tasmād anyeṣām anādaro na kartavyas tat-sambandhenādarādikaṁ ca kartavyam | svātantryeṇopāsanaṁ tu dhik-kṛtam iti sādhv evoktam avismitaṁ taṁ paripūrṇa-kāmam ity-ādi || ||

逐字释义
梵语IAST释义
तस्मान्tasmān«Потому
मय्य्mayyмне
अर्पिताशेषarpitāśeṣaотдавший все
क्रियार्थात्माkriyārthātmāдействия, достояние и себя,
निरन्तरःnirantaraḥбез промежутка;
मय्य्mayyмне
अर्पितात्मनःarpitātmanaḥотдавшего себя
पुंसोpuṁsoчеловека,
मयिmayiмне
सन्न्यस्तsannyastaвручившего
कर्मणःkarmaṇaḥдеяние, —
नnaне
पश्यामिpaśyāmiвижу
परंparaṁвыше
भूतम्bhūtamсущества —
अकर्तुःakartuḥне деятеля,
समsamaравно
दर्शनात्darśanātзрящего».
पूर्वpūrvaПрежнего
पूर्वस्माद्pūrvasmādи прежнего
उत्तरोत्तरस्मिन्uttarottarasminв последующем и последующем
एकैकekaikaпо одному
गुणाधिक्येनाधिक्यम्guṇādhikyenādhikyamкачеству прибавлением превосходство.
धर्मम्dharmam«Закон
अदोग्धाadogdhāне выдаивающий» —
निष्कामniṣkāmaбескорыстное
कर्माkarmāдеяние имеющий.
निरन्तरोnirantaro«Без промежутка» —
ज्ञानाद्य्jñānādyзнанием и прочим
अव्यवहितavyavahitaне разделённая
भक्तिःbhaktiḥпреданность.
अकर्तुर्akartur«Не деятеля» —
अर्पितात्मत्वेनarpitātmatvenaотдавшим себя бытием
स्वsvaсвоего
भरणादिbharaṇādiсодержания и прочего
कर्मानपेक्षमाणात्karmānapekṣamāṇātдеяния не ожидающего.
यद्yadЧто
भगवतिbhagavatiк Бхагавану
भक्तिःbhaktiḥпреданность
क्रियतेkriyateсовершается, —
तत्रापिtatrāpiи там
स्वस्यsvasyaсвоё
भगवद्bhagavadБхагавану
अधीनत्वंadhīnatvaṁподчинение
ज्ञात्वाjñātvāзная,
तद्tadтого
अभिमानabhimānaсамомнения
शून्याच्śūnyācлишённого
चcaже.
समsama«Равно
दर्शनाद्darśanādзрящего» —
भगवद्bhagavadБхагавана
अधिष्ठानताadhiṣṭhānatāвместилищем бытия
साम्येनात्मवत्sāmyenātmavatравенством, как себе,
परेष्व्pareṣvдругим
अपिapiтакже
हितम्hitamблага
आशंसमानात्āśaṁsamānātжелающего.
जीवाःjīvāḥ«Живые
श्रेष्ठाśreṣṭhāлучше
ह्य्hyведь
अजीवानाम्ajīvānāmнеживых»
इत्य्ityтак
आदिनाādināи далее —
भेदोbhedoразличие
हिhiведь
विवक्षितःvivakṣitaḥимеется в виду.
ततोtatoОттого
मद्madмоим
भक्तेष्व्bhakteṣvпреданным
एवादरevādaraименно почтения
बाहुल्यादिकंbāhulyādikaṁобилие и прочее
कर्तव्यम्kartavyamдолжно оказывать;
अन्यत्रanyatraв ином
चcaже —
यथाyathāкак
प्राप्तंprāptaṁдостанется,
यथाyathāпо
शक्तिśaktiсиле —
चेतिcetiи — таково
भावःbhāvaḥразумение.
तथैवोक्तम्tathaivoktamТак же именно сказано:
मनसैतानिmanasaitāni«умом эти
भूतानिbhūtāniсущества
प्रणमेद्praṇamedда почтит поклоном,
बहुमानयन्bahumānayanвысоко ценя:
ईश्वरोīśvaroВладыка,
जीवjīvaживого
कलयाkalayāчастью,
प्रविष्टोpraviṣṭoвошедший,
भगवान्bhagavānБхагаван —
इतिitiтак».
जीवjīva«Живого
कलयाkalayāчастью» —
तत्tatего
कलनयाkalanayāсодержанием,
तद्tadего
अन्तर्यामितयेत्य्antaryāmitayetyвнутренним правлением — таков
अर्थःarthaḥсмысл.
अत्रatraЗдесь
समोऽहंsamo'haṁ«равен я»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее —
गीताgītāГиты
पद्यम्padyamстих
अपिapiтакже
स्मर्तव्यम्smartavyamдолжно помнить.
तद्tadТо
एवंevaṁтак:
प्रथमोपासकानांprathamopāsakānāṁначальным почитателям
सर्वsarvaвсех
भूतादरोbhūtādaroсуществ почтение
विहितःvihitaḥпредписано.
सsaС
श्रद्धśraddhaверою
साधकानांsādhakānāṁдостигающих
तुtuже
भगवद्bhagavadБхагавана
वैभवvaibhavaвеличия
सार्वत्रिकताsārvatrikatāповсюдности
स्फूर्त्याsphūrtyāявленностью
भवत्य्bhavatyбывает
एवासौevāsauименно оно.
यथोक्तंyathoktaṁКак сказано
स्कान्देskāndeв Сканде:
एतेनetena«этим
ह्य्hyведь
अद्भुताadbhutāдивные,
व्याधvyādhaо охотник,
तवाहिंसादयोtavāhiṁsādayoтвои невреждение и прочие
गुणाःguṇāḥкачества:
हरिhariХари
भक्तौbhaktauв преданность
प्रवृत्ताpravṛttāвступившие
येyeкоторые —
नnaне
तेteте
स्युःsyuḥбыли бы
परparaдругого
तापिनःtāpinaḥмучителями»
इतिitiтак.
यथाyathāКак:
यत्रानुरक्ताःyatrānuraktāḥ«к чему привязавшись
सहसैवsahasaivaвдруг именно,
धीराdhīrāстойкие,
व्यपोह्यvyapohyaотбросив
देहादिषुdehādiṣuк телу и прочему
सङ्गमूढम्saṅgamūḍhamпривязанность, помрачающую,
व्रजन्तिvrajantiидут
तत्tatк тому
पारमहंस्यम्pāramahaṁsyamпарамахамсы
अन्त्यंantyaṁпоследнему,
यस्मिन्नहिंसोपरमःyasminnahiṁsoparamaḥв котором невреждение и покой —
स्वsvaсвой
धर्मःdharmaḥзакон»
इत्य्ityтак
अनुसारेणanusāreṇaследованием —
परमparamaвысших
सिद्धानांsiddhānāṁсовершенных
चcaже;
सर्वsarva«во всех
भूतेषुbhūteṣuсуществах
यःyaḥкоторый
पश्येद्paśyedвидел бы
भगवद्bhagavadБхагавана
भावम्bhāvamбытие
आत्मनःātmanaḥсебя»
इत्य्ityтак
आद्य्ādyи далее
अनुसारेणanusāreṇaследованием —
सिद्धsiddhaсовершенный
एवevaименно
सःsaḥон.
तत्रtatraТам
साधकानांsādhakānāṁдостигающих
यत्yatчто
तुtuже —
यथाyathā«как
तरोर्tarorдерева
मूलmūlaкорня
निषेचनेनniṣecanenaполиванием»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее —
तदन्योपासनानांtadanyopāsanānāṁиных, чем он, почитаний
पुनरुक्तत्वम्punaruktatvamизлишность
उपलभ्यतेupalabhyateусматривается, —
तत्tatто
पुनःpunaḥснова
केवलkevalaединственно
स्वतन्त्रsvatantraсамостоятельным
तत्tatтем
तद्tadи тем
दृष्ट्योपासनानाम्dṛṣṭyopāsanānāmвидением почитаний
एवevaименно.
अत्रatraЗдесь
तुtuже
तत्tatтого
तद्tadи того
अधिष्ठानकadhiṣṭhānakaвместилищем имеющего
भगवद्bhagavadБхагавана
उपासनम्upāsanamпочитание
एवevaименно
विधीयतेvidhīyateпредписывается.
तद्tadИх
आदरावश्यकत्वंādarāvaśyakatvaṁпочтения необходимость
चcaже
तत्tatего
सम्बन्धेनैवsambandhenaivaсвязью именно
सम्पाद्यतेsampādyateсовершается.
तच्tacТо
चान्यत्रcānyatraже в ином —
झटितिjhaṭitiтотчас
रागrāgaвлечения
द्वेषdveṣaи отвращения
निवृत्त्य्nivṛttyпрекращения
अर्थम्arthamради —
इतिitiтак
ज्ञेयम्jñeyamдолжно знать.
अतataОттого
एवevaименно
केवलkevalaединственно
भूतानुकम्पयाbhūtānukampayāк существу состраданием
श्रीśrīшри
भगवद्bhagavadБхагавана
अर्चनंarcanaṁпочитание
त्यक्तवतोtyaktavatoоставившего
भरतस्यान्तरायःbharatasyāntarāyaḥБхараты препятствие.
तस्माद्tasmādПотому
भूतbhūtaк существам
दयैवdayaivaсострадание именно
भगवद्bhagavadБхагавану
भक्तिर्bhaktirпреданность
मुख्याmukhyāглавная,
नार्चनम्nārcanamне почитание —
इतिitiтак
निरस्तम्nirastamотвергнуто.
तथैवtathaivaТак же именно
तद्tadтого
अव्यवहितavyavahitaнепосредственно
पूर्वंpūrvaṁпрежде,
निर्गुणnirguṇaбескачественной
भक्त्य्bhaktyпреданности
उपायत्वेनupāyatvenaсредством:
क्रियाkriyā«действия
योगेनyogenaсопряжением
शस्तेनśastenaпохвальным,
नातिहिंस्रेणnātihiṁsreṇaне слишком вредящим,
नित्यशःnityaśaḥвсегда»
इत्य्ityтак —
अत्रatraздесь
अतिati«ати»-
शब्देनśabdenaсловом
पाञ्चरात्रिकार्चनpāñcarātrikārcanaпанчаратрического почитания
लक्षणlakṣaṇaпризнак имеющего
क्रियाkriyāдействия
योगार्थाyogārthāсопряжения ради
पत्रpatraлистьев,
पुष्पावचयादिpuṣpāvacayādiцветов срывания и прочего
लक्षाणाlakṣāṇāпризнак имеющее
किञ्चिद्kiñcidнекоторое
धिंसापिdhiṁsāpiвреждение также
विहिताvihitāпредписано.
तस्माद्tasmādПотому
अन्येषाम्anyeṣāmиных
अनादरोanādaroнебрежение
नnaне
कर्तव्यस्kartavyasдолжно быть,
तत्tatего
सम्बन्धेनादरादिकंsambandhenādarādikaṁсвязью почтение и прочее
चcaже
कर्तव्यम्kartavyamдолжно быть.
स्वातन्त्र्येणोपासनंsvātantryeṇopāsanaṁСамостоятельно почитание
तुtuже
धिक्dhik«позор»-
कृतम्kṛtamсделано —
इतिitiтак
साध्व्sādhvхорошо
एवोक्तम्evoktamименно сказано:
अविस्मितंavismitaṁ«неудивляющегося,
तंtaṁтого,
परिपूर्णparipūrṇaвполне полные
कामम्kāmamжелания имеющего»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее.
译文

«Потому тот, кто отдал мне все свои действия, достояние и самого себя, без промежутка; человека, отдавшего себя мне, вручившего мне своё деяние, — выше него я не вижу существа: он не деятель и зрит равно». Здесь в каждом последующем прибавляется по одному качеству против предыдущего. «Не выдаивающий закон» — совершающий деяние бескорыстно. «Без промежутка» — чья преданность не разделена знанием и прочим. «Не деятель» — оттого что, отдав себя, он не ждёт и деяния ради своего содержания и прочего; и оттого, что, даже когда совершается преданность Бхагавану, он, зная своё подчинение Бхагавану, лишён самомнения о ней. «Зрящий равно» — оттого что желает блага и другим, как себе, ибо все равно суть вместилища Бхагавана.

А в «Живые лучше неживых» и далее имеется в виду именно различие: потому моим преданным должно оказывать особое обилие почтения и прочего, а иным — как достанется и по силам. Таково разумение. Так же и сказано: «Пусть умом поклонится он этим существам, высоко их ценя: Владыка, Бхагаван, вошёл в них частью живого». «Частью живого» — содержа их, будучи их внутренним правителем. Вот смысл. И здесь надо помнить стих Гиты «Я равен ко всем» и далее.

Итак, почтение ко всем существам предписано начальным почитателям. У достигающих же с верою оно бывает само собою — от явленности повсюдности величия Бхагавана. Как сказано в Сканде: «Оттого-то, о охотник, дивны твои невреждение и прочие качества: кто вступил в преданность Хари, те не бывают мучителями других». И, по следованию «К чему привязавшись, стойкие вдруг отбрасывают помрачающую привязанность к телу и прочему и идут к тому последнему состоянию парамахамсы, в котором невреждение и покой — свой закон», — так и у высших совершенных; а по «Кто во всех существах видит бытие себя как Бхагавана» и далее — он уже совершенный.

Что же до достигающих: где в «Как поливанием корня дерева» и далее усматривается излишность почитаний иных, чем он, — там речь именно о почитаниях по самостоятельному видению того и этого. Здесь же предписывается именно почитание Бхагавана, имеющего их своим вместилищем; и необходимость почтения к ним исполняется именно через связь с ним. А в ином случае это — ради немедленного прекращения влечения и отвращения; так надо знать. Оттого и у Бхараты, оставившего почитание шри Бхагавана из одного лишь сострадания к существу, вышло препятствие. Потому отвергнуто, будто главная преданность Бхагавану — само сострадание к существам, а не почитание. И так же непосредственно перед тем, как средство бескачественной преданности: «Похвальным сопряжением действия, не слишком вредящим, всегда» — словом «слишком» здесь предписано и некоторое вреждение, состоящее в срывании листьев, цветов и прочего, ради сопряжения действия, каково панчаратрическое почитание. Потому небрежения к иным быть не должно, а почтение и прочее к ним должно оказывать через связь с ним; самостоятельное же почитание заклеймлено. И хорошо сказано: «Того, кто не знает удивления, чьи желания вполне полны» и далее.

版本

e77e2398eae1 · 发布于 2026年9月21日 00:52:07 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂