श्रीकुमारोपदेशेऽपि ज्ञानोपदेशानन्तरम्— यत्पादपङ्कजपलाशविलासभक्त्या कर्माशयं ग्रथितम् उद्ग्रथयन्ति सन्तः । तद्वन् न रिक्तमतयो यतयोऽपि रुद्ध स्रोतोगणास् तम् अरणं भज वासुदेवम् ॥ कृच्छ्रो महान् इह भवार्णवम् अप्लवेशां षड्वर्गनक्रम् असुखेन तितीर्षयन्ति । तत् त्वं हरेर् भगवतो भजनीयम् अङ्घ्रिं कृत्वोडुपं व्यसनम् उत्तर दुस्तरार्णम् ॥ टीका च—तम् अवेहि इति ज्ञानम् उपदिष्टम् । तस्य दुष्करत्वेन भक्तिम् उपदिशति द्वाभ्यां, यत्पादपङ्कजेत्यादिकम् आरभ्य । ननु ब्रह्मविद् आप्नोति परम् इति श्रुतेः कथं यतयो नोद्ग्रथयन्तीत्य् उच्यते? तत्राह—कृच्छ्र इति । अप्लवेशां न प्लवस् तरणहेतुर् ईट् ईशो येषां, तेषाम् इह तरणे महान् कृच्छ्रः क्लेशः । ते ह्य् असुखेनयोगादिनाइन्द्रियषड्वर्गग्राहं भवार्णवं तितीर्षन्ति । तत् तस्माद् । उडुपं प्लवम् । दुस्तरार्णं दुस्तरार्णवम् ॥ इत्य् एषा । समानप्राप्ययोर् अपि पथोर् एकस्य दुर्गमत्वकथनेनान्यस्याभिधेयत्वं स्वत एव सिध्यति । अत्र तितीर्षन्ति मात्रं, न तु तरन्तीत्य् अर्थो ज्ञेयः । ॥
śrī-kumāropadeśe'pi jñānopadeśānantaram— yat-pāda-paṅkaja-palāśa-vilāsa-bhaktyā karmāśayaṁ grathitam udgrathayanti santaḥ | tadvan na rikta-matayo yatayo'pi ruddha- sroto-gaṇās tam araṇaṁ bhaja vāsudevam || kṛcchro mahān iha bhavārṇavam aplaveśāṁ ṣaḍ-varga-nakram asukhena titīrṣayanti | tat tvaṁ harer bhagavato bhajanīyam aṅghriṁ kṛtvoḍupaṁ vyasanam uttara dustarārṇam || ṭīkā ca—tam avehi iti jñānam upadiṣṭam | tasya duṣkaratvena bhaktim upadiśati dvābhyāṁ, yat-pāda-paṅkajety-ādikam ārabhya | nanu brahmavid āpnoti param iti śruteḥ kathaṁ yatayo nodgrathayantīty ucyate? tatrāha—kṛcchra iti | aplaveśāṁ na plavas taraṇa-hetur īṭ īśo yeṣāṁ, teṣām iha taraṇe mahān kṛcchraḥ kleśaḥ | te hy asukhenayogādināindriya-ṣaḍ-varga-grāhaṁ bhavārṇavaṁ titīrṣanti | tat tasmād | uḍupaṁ plavam | dustarārṇaṁ dustarārṇavam || ity eṣā | samāna-prāpyayor api pathor ekasya durgamatva-kathanenānyasyābhidheyatvaṁ svata eva sidhyati | atra titīrṣanti mātraṁ, na tu tarantīty artho jñeyaḥ | ||
И в шри «Кумара-упадеше», после наставления в знании: «Преданностью забаве лепестков лотоса его стоп благие распутывают сплетённое вместилище деяний; и не так — даже подвижники с непустым разумом, запрудившие сонмы своих потоков. Его, прибежище, почитай — Васудеву». И: «Велика здесь трудность: океан бытия, где крокодилы — шесть разрядов, хотят с трудом переплыть те, у кого нет плота-владыки; потому ты, сделав плотом почитаемую стопу Хари, Бхагавана, превзойди бедствие — труднопреодолимый океан».
И тика: «Словами „его познай“ наставлено знание; а поскольку оно трудноисполнимо, он наставляет преданность двумя стихами, начиная с „чьих стоп лотоса“ и далее. — Но по шрути „Знающий Брахмана обретает высшее“ как же говорится, что подвижники не распутывают? — На это он говорит: „трудность“. „Аплавеша“ — те, у кого нет плота, то есть владыки, властелина, причины переправы; у них здесь, при переправе, великая трудность, мука. Ведь они с трудом — йогою и прочим — хотят переплыть океан бытия, где крокодилы — шесть разрядов чувств. „Тат“ — потому. „Удупам“ — плот. „Дустарарнам“ — труднопреодолимый океан». Так эта тика.
И когда о двух путях с одинаковой целью сказано, что один труднопроходим, то, что обозначаемое — другой, устанавливается само собою. И здесь следует понимать: «хотят переплыть» — лишь хотят, а не переплывают.
0b90b502a4b1 · 发布于 2026年9月21日 00:52:07 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Последнее замечание решает спор о равенстве путей: сказано не «плывут», а «хотят плыть», и всё различие в этом глаголе.