六论集
Sandarbha Five — Bhakti: How He Is Reached5.286.4吉瓦·哥斯瓦米
903 / 1405
Linux
翻页
六论集 · 5.286.4
॥
天城文

तत् सर्वम् एकतो लीनम् अस्मिन् देहे विबुध्यताम् ॥ इति । अथवा जीवमन्दिरं सर्वजीवानां परमाश्रयः साक्षाद् भगवान् एव प्रतिष्ठेत्य् अर्थः । परमोपासकाश् च साक्षात् परमेश्वरत्वेनैव तां पश्यन्ति । भेदस्फूर्तेर् भक्तिविच्छेदकत्वात् तथैव ह्य् उचितम् । इत्थम् एवोक्तं भगवता— वस्त्रोपवीताभरणपत्रस्रग्गन्धलेपनैः । अलङ्कुर्वीत सप्रेम मद्भक्तो मां यथोचितम् ॥ इत्य् अत्र माम् इति सप्रेमेति च । अत एव विष्णुधर्मे ताम् अधिकृत्य अम्बरीषं प्रति श्रीविष्णुवाक्यम्— तस्यां चित्तं समावेश्य त्यज चान्यान् व्यापाश्रयान् । पूजिता सैव ते भक्त्या ध्याता चैवोपकारिणी ॥ गच्छंस् तिष्ठन् स्वपन् भुञ्जंस् ताम् एवाग्रे च पृष्ठतः । उपर्यधस् तथा पार्श्वे चिन्तयंस् ताम् अथात्मनः ॥ इत्यादि । अत एव तत्पूजायाम् आवाहनादिकम् इत्थं व्याख्यातम् आगमे— आवाहनं चादरेण सम्मुखीकरणं प्रभोः । भक्त्या निवेशनं तस्य संस्थापनम् उदाहृतम् ॥ तवास्मीति तदीयत्वदर्शनं सन्निधापनम् । क्रियासमाप्तिपर्यन्तस्थापनं सन्निबोधनम् ॥ सकलीकरणं प्रोक्तं तत्सर्वाङ्गप्रकाशनम् ॥ इति । अत्र शूद्रादिपूजितार्चापूजानिषेधवचनम् अवैष्णवशूद्रादिपरम् एव— न शूद्रा भगवद्भक्तास् ते तु भागवता नराः । सर्ववर्णेषु ते शूद्रा ये न भक्ता जनार्दने ॥ इत्य् उक्तेः । अथ सप्तमे, पात्रम् इत्यादौ श्रीनारदोक्तौ अधिष्ठानविचारे श्रीमदर्चातोऽपि यः पूरुषमात्रातिशयस् तत्रापि ज्ञानिनः, स च कैवल्यकामो भक्त्याश्रयः । तस्मिन् प्रकरणे ज्ञाननिष्ठाय देयानि इत्य् उपसंहारे ज्ञानिन एव दानपात्रत्वेन परमोत्कर्षोक्तेः । अन्यत्र तु, न मे भक्तश् चतुर्वेदी, नायं सुखापो भगवान् इत्यादौ, मुक्तानाम् अपि सिद्धानाम् इत्यादौ च भक्तस्यैव ततोऽप्य् उत्कर्षः, किम् उत तदुपास्यायाः श्रीमदर्चायाः । अत एव ताम् उद्दिश्योक्तं—नानुव्रजति यो मोहात् इत्यादि । तथापि पात्रम् इत्यादीनाम् अर्थोऽपि क्रमेण दर्श्यते— पात्रं त्व् अत्र निरुक्तं वै कविभिः पात्रवित्तमैः । हरिर् एवैक उर्वीश यन्मयं वै चराचरम् ॥ देवर्ष्यर्हत्सु वै सत्सु तत्र ब्रह्मात्मजादिषु । राजन् यद् अग्रपूजायां मतः पात्रतयाच्युतः ॥ तत्र राजसूये ॥

转写 (IAST)

tat sarvam ekato līnam asmin dehe vibudhyatām || iti | athavā jīva-mandiraṁ sarva-jīvānāṁ paramāśrayaḥ sākṣād bhagavān eva pratiṣṭhety arthaḥ | paramopāsakāś ca sākṣāt parameśvaratvenaiva tāṁ paśyanti | bheda-sphūrter bhakti-vicchedakatvāt tathaiva hy ucitam | ittham evoktaṁ bhagavatā— vastropavītābharaṇa-patra-srag-gandha-lepanaiḥ | alaṅkurvīta sa-prema mad-bhakto māṁ yathocitam || ity atra mām iti sa-premeti ca | ata eva viṣṇudharme tām adhikṛtya ambarīṣaṁ prati śrī-viṣṇu-vākyam— tasyāṁ cittaṁ samāveśya tyaja cānyān vyāpāśrayān | pūjitā saiva te bhaktyā dhyātā caivopakāriṇī || gacchaṁs tiṣṭhan svapan bhuñjaṁs tām evāgre ca pṛṣṭhataḥ | upary-adhas tathā pārśve cintayaṁs tām athātmanaḥ || ity-ādi | ata eva tat-pūjāyām āvāhanādikam itthaṁ vyākhyātam āgame— āvāhanaṁ cādareṇa sammukhīkaraṇaṁ prabhoḥ | bhaktyā niveśanaṁ tasya saṁsthāpanam udāhṛtam || tavāsmīti tadīyatva-darśanaṁ sannidhāpanam | kriyā-samāpti-paryanta-sthāpanaṁ sannibodhanam || sakalīkaraṇaṁ proktaṁ tat-sarvāṅga-prakāśanam || iti | atra śūdrādi-pūjitārcā-pūjā-niṣedha-vacanam avaiṣṇava-śūdrādi-param eva— na śūdrā bhagavad-bhaktās te tu bhāgavatā narāḥ | sarva-varṇeṣu te śūdrā ye na bhaktā janārdane || ity ukteḥ | atha saptame, pātram ity-ādau śrī-nāradoktau adhiṣṭhāna-vicāre śrīmad-arcāto'pi yaḥ pūruṣa-mātrātiśayas tatrāpi jñāninaḥ, sa ca kaivalya-kāmo bhakty-āśrayaḥ | tasmin prakaraṇe jñāna-niṣṭhāya deyāni ity upasaṁhāre jñānina eva dāna-pātratvena paramotkarṣokteḥ | anyatra tu, na me bhaktaś caturvedī, nāyaṁ sukhāpo bhagavān ity-ādau, muktānām api siddhānām ity-ādau ca bhaktasyaiva tato'py utkarṣaḥ, kim uta tad-upāsyāyāḥ śrīmad-arcāyāḥ | ata eva tām uddiśyoktaṁ—nānuvrajati yo mohāt ity-ādi | tathāpi pātram ity-ādīnām artho'pi krameṇa darśyate— pātraṁ tv atra niruktaṁ vai kavibhiḥ pātra-vittamaiḥ | harir evaika urvīśa yan-mayaṁ vai carācaram || devarṣy-arhatsu vai satsu tatra brahmātmajādiṣu | rājan yad agra-pūjāyāṁ mataḥ pātratayācyutaḥ || tatra rājasūye ||

逐字释义
梵语IAST释义
तत्tatто
सर्वम्sarvamвсё
एकतोekatoвоедино
लीनम्līnamслитым
अस्मिन्asminв этом
देहेdeheтеле
विबुध्यताम्vibudhyatāmда будет уразумено»
इतिitiтак.
अथवाathavāИли же:
जीवjīva«живого
मन्दिरंmandiraṁхрам» —
सर्वsarvaвсех
जीवानांjīvānāṁживых
परमाश्रयःparamāśrayaḥвысшее прибежище,
साक्षाद्sākṣādнепосредственно
भगवान्bhagavānБхагаван
एवevaименно —
प्रतिष्ठेत्य्pratiṣṭhetyустановка — таков
अर्थःarthaḥсмысл.
परमोपासकाश्paramopāsakāśВысшие почитатели
चcaже
साक्षात्sākṣātнепосредственно
परमेश्वरत्वेनैवparameśvaratvenaivaВысшим Владыкою именно
तांtāṁеё
पश्यन्तिpaśyantiвидят.
भेदbhedaразличия
स्फूर्तेर्sphūrterпроявлением
भक्तिbhaktiпреданности
विच्छेदकत्वात्vicchedakatvātпресечением
तथैवtathaivaтак именно
ह्य्hyведь
उचितम्ucitamподобает.
इत्थम्itthamТак
एवोक्तंevoktaṁименно сказано
भगवताbhagavatāБхагаваном:
वस्त्रोपवीताभरणvastropavītābharaṇa«одеждою, шнуром, украшениями,
पत्रpatraлистьями,
स्रग्sragгирляндою,
गन्धgandhaблаговонными
लेपनैःlepanaiḥумащениями
अलङ्कुर्वीतalaṅkurvītaда украшает
सsaс
प्रेमpremaлюбовью
मद्madмне
भक्तोbhaktoпреданный
मांmāṁменя,
यथोचितम्yathocitamкак подобает»
इत्य्ityтак
अत्रatraздесь —
माम्mām«меня»
इतिitiтак
सsaи «с
प्रेमेतिpremetiлюбовью» так
चcaже.
अतataОттого
एवevaименно
विष्णुधर्मेviṣṇudharmeв Вишнудхарме,
ताम्tāmеё
अधिकृत्यadhikṛtyaимея в виду,
अम्बरीषंambarīṣaṁАмбарише
प्रतिpratiк
श्रीśrīшри
विष्णुviṣṇuВишну
वाक्यम्vākyamречение:
तस्यांtasyāṁ«в неё
चित्तंcittaṁсознание
समावेश्यsamāveśyaпоместив,
त्यजtyajaоставь
चान्यान्cānyānже иные
व्यापाश्रयान्vyāpāśrayānприбежища;
पूजिताpūjitāпочтённая
सैवsaivaона же именно
तेteтобою
भक्त्याbhaktyāс преданностью,
ध्याताdhyātāсозерцаемая
चैवोपकारिणीcaivopakāriṇīже именно — благодетельница.
गच्छंस्gacchaṁsИдущий,
तिष्ठन्tiṣṭhanстоящий,
स्वपन्svapanспящий,
भुञ्जंस्bhuñjaṁsвкушающий —
ताम्tāmеё
एवाग्रेevāgreименно впереди
चcaи
पृष्ठतःpṛṣṭhataḥпозади,
उपर्य्uparyвверху,
अधस्adhasвнизу
तथाtathāтакже,
पार्श्वेpārśveсбоку
चिन्तयंस्cintayaṁsмысля
ताम्tāmеё,
अथात्मनःathātmanaḥи себя»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее.
अतataОттого
एवevaименно
तत्tatеё
पूजायाम्pūjāyāmв почитании
आवाहनादिकम्āvāhanādikamпризывание и прочее
इत्थंitthaṁтак
व्याख्यातम्vyākhyātamистолковано
आगमेāgameв агаме:
आवाहनंāvāhanaṁ«призывание
चादरेणcādareṇaже с почтением —
सम्मुखीकरणंsammukhīkaraṇaṁобращение к себе лицом
प्रभोःprabhoḥвладыки;
भक्त्याbhaktyāс преданностью
निवेशनंniveśanaṁпомещение
तस्यtasyaЕго —
संस्थापनम्saṁsthāpanam«установлением»
उदाहृतम्udāhṛtamназвано.
तवास्मीतिtavāsmīti«Твой я» — так
तदीयत्वtadīyatvaЕму принадлежности
दर्शनंdarśanaṁпоказание —
सन्निधापनम्sannidhāpanam«приближение».
क्रियाkriyāобряда
समाप्तिsamāptiзавершения
पर्यन्तparyantaдо
स्थापनंsthāpanaṁудержание —
सन्निबोधनम्sannibodhanam«извещение».
सकलीकरणंsakalīkaraṇaṁ«Оцелостление»
प्रोक्तंproktaṁназвано
तत्tatЕго
सर्वाङ्गsarvāṅgaвсех членов
प्रकाशनम्prakāśanamпроявление»
इतिitiтак.
अत्रatraЗдесь
शूद्रादिśūdrādiшудрою и прочими
पूजितार्चाpūjitārcāпочтённого изображения
पूजाpūjāпочитания
निषेधniṣedhaзапрета
वचनम्vacanamречение —
अवैष्णवavaiṣṇavaо невайшнавах,
शूद्रादिśūdrādiшудрах и прочих
परम्paramименно
एवevaсамое, —
नna«не
शूद्राśūdrāшудры
भगवद्bhagavadБхагавану
भक्तास्bhaktāsпреданные,
तेteони
तुtuже —
भागवताbhāgavatāбхагаваты
नराःnarāḥлюди;
सर्वsarvaво всех
वर्णेषुvarṇeṣuсословиях
तेteте
शूद्राśūdrāшудры,
येyeкоторые
नnaне
भक्ताbhaktāпреданы
जनार्दनेjanārdaneДжанардане»
इत्य्ityтак
उक्तेःukteḥсказанностью.
अथathaЗатем
सप्तमेsaptameв седьмой,
पात्रम्pātram«достойный»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее,
श्रीśrīшри
नारदोक्तौnāradoktauНарады в сказанном,
अधिष्ठानadhiṣṭhānaвместилища
विचारेvicāreв рассмотрении,
श्रीमद्śrīmadшримат
अर्चातोऽपिarcāto'piизображения также
यःyaḥкоторый
पूरुषpūruṣaчеловека
मात्रातिशयस्mātrātiśayasодного превосходство, —
तत्रापिtatrāpiтам также
ज्ञानिनःjñāninaḥу знающего,
सsaи он
चcaже —
कैवल्यkaivalyaкайвальи
कामोkāmoжелающий,
भक्त्य्bhaktyпреданность
आश्रयःāśrayaḥприбежищем имеющий.
तस्मिन्tasminВ том
प्रकरणेprakaraṇeразделе
ज्ञानjñānaв знании
निष्ठायniṣṭhāyaстойкому
देयानिdeyāni«должно даваться»
इत्य्ityтак —
उपसंहारेupasaṁhāreв заключении
ज्ञानिनjñāninaзнающего
एवevaименно
दानdānaдаяния
पात्रत्वेनpātratvenaдостойным
परमोत्कर्षोक्तेःparamotkarṣokteḥвысшего превосходства сказанностью.
अन्यत्रanyatraВ ином месте
तुtuже —
नna«не
मेmeмой
भक्तश्bhaktaśпреданный
चतुर्वेदीcaturvedīчетырёх Вед знаток»,
नायंnāyaṁ«не этот
सुखापोsukhāpoлегко достижим
भगवान्bhagavānБхагаван»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее,
मुक्तानाम्muktānām«у освобождённых
अपिapiтакже,
सिद्धानाम्siddhānāmу достигших»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее
चcaже —
भक्तस्यैवbhaktasyaivaпреданного именно
ततोऽप्य्tato'pyтого также
उत्कर्षःutkarṣaḥпревосходство;
किम्kimчто
उतutaуж
तद्tadим
उपास्यायाःupāsyāyāḥпочитаемого
श्रीमद्śrīmadшримат
अर्चायाःarcāyāḥизображения.
अतataОттого
एवevaименно
ताम्tāmеё
उद्दिश्योक्तंuddiśyoktaṁимея в виду, сказано:
नानुव्रजतिnānuvrajati«не следует
योyoкто
मोहात्mohātпо мороку»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее.
तथापिtathāpiВсё же
पात्रम्pātram«достойный»
इत्य्ityтак
आदीनाम्ādīnāmи прочих
अर्थोऽपिartho'piсмысл также
क्रमेणkrameṇaпо порядку
दर्श्यतेdarśyateпоказывается:
पात्रंpātraṁ«достойный
त्व्tvже
अत्रatraздесь
निरुक्तंniruktaṁизъяснён
वैvaiвоистину
कविभिःkavibhiḥмудрыми,
पात्रpātraдостойного
वित्तमैःvittamaiḥзнатоками:
हरिर्harirХари
एवैकevaikaименно один,
उर्वीशurvīśaо владыка земли,
यन्yanкоторым
मयंmayaṁсостоит
वैvaiвоистину
चराचरम्carācaramподвижное и неподвижное.
देवर्ष्य्devarṣyБогов-провидцев,
अर्हत्सुarhatsuдостойных
वैvaiвоистину
सत्सुsatsuсущих
तत्रtatraтам,
ब्रह्मात्मजादिषुbrahmātmajādiṣuБрахмы сыновей и прочих, —
राजन्rājanо царь,
यद्yadчто
अग्रagraпервого
पूजायांpūjāyāṁпочитания
मतःmataḥпризнан
पात्रतयाच्युतःpātratayācyutaḥдостойным Ачьюта».
तत्रtatraТам —
राजसूयेrājasūyeна раджасуе.
译文

…то всё да будет уразумено слитым воедино в этом теле». Или же: «храм живого» — установка есть сам Бхагаван, высшее прибежище всех живых; таков смысл. А высшие почитатели видят её непосредственно Высшим Владыкою; так и подобает, ибо проявление различия пресекает преданность. Так и сказано Бхагаваном: «Одеждою, шнуром, украшениями, листьями, гирляндою и благовонными умащениями пусть преданный мне украшает меня с любовью, как подобает», — здесь «меня» и «с любовью». Оттого и в Вишнудхарме, о ней же, речение шри Вишну Амбарише: «Поместив в неё сознание, оставь иные прибежища: почтённая тобою с преданностью и созерцаемая, она и есть благодетельница. Идя, стоя, засыпая, вкушая — мысли её впереди и позади, вверху, внизу и сбоку, и себя при ней» и далее.

Оттого и призывание и прочее в её почитании истолковано в агаме так: «Призывание — обращение владыки к себе лицом с почтением; „установление“ — помещение Его с преданностью. „Приближение“ — показание принадлежности Ему: „твой я“. „Извещение“ — удержание Его до завершения обряда. „Оцелостлением“ названо проявление всех Его членов». А речение о запрете почитать изображение, почтённое шудрою и прочими, относится именно к невайшнавам-шудрам и прочим, — по сказанному «Не шудры те, кто предан Бхагавану, они люди-бхагаваты; а шудры во всех сословиях те, кто не предан Джанардане».

Затем в седьмой, в сказанном шри Нарадою — «достойный» и далее, — при рассмотрении вместилища превосходство одного лишь человека над самим шримат изображением относится и там к знающему; а он — желающий кайвальи, имеющий прибежищем преданность. Ибо в том разделе, в заключении «должно даваться стойкому в знании», высшее превосходство сказано именно о знающем как о достойном даяния. А в ином месте — «Не мой преданный тот, кто знает четыре Веды», «Не легко достижим этот Бхагаван» и далее, «И среди освобождённых, среди достигших» и далее — превосходство именно преданного над ним; что уж говорить о шримат изображении, которое он почитает. Оттого о нём же и сказано: «Кто по мороку не следует» и далее. И всё же смысл «достойный» и прочего показывается по порядку: «А достойный здесь изъяснён мудрыми, знатоками достойного: это один Хари, о владыка земли, которым состоит подвижное и неподвижное. Ибо, о царь, когда там были богопровидцы, достойные, сыновья Брахмы и прочие, признан достойным первого почитания Ачьюта». Там — на раджасуе.

版本

e2eedb999b90 · 发布于 2026年9月21日 00:52:07 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂