तद् एवम् अभिप्रेत्य ज्ञानरूपाया भक्तेर् निर्गुणत्वम् उक्त्वा क्रियारूपाया व्याचष्टे । तत्राप्य् अस्तु तावत् श्रवणकीर्तनादिरूपाया भगवत्सम्बन्धेन वासमात्ररूपाया आह— वनं तु सात्त्विको वासो ग्राम्यो राजस उच्यते । तामसं द्यूतसदनं मन्निकेतं तु निर्गुणम् ॥ वनं वास इति तत्सम्बन्धिनी वसनक्रियेत्य् अर्थः, वानप्रस्थानाम् इति ज्ञेयम् । एवं ग्राम्य इति गृहस्थानाम् । तामसम् इति दुराचाराणाम् । द्यूतसदनम् इत्य् उपलक्षणम् । मन्निकेतम् इति मत्सेवापराणाम् इति च । वनादीनां वासेन सह "आयुर् घृतम्" इतिवद् एकाधिकरणत्वम् । वनस्य वृक्षषण्डरूपस्य रजस्तमःप्राधान्यात् । अत एव विविक्तत्वलक्षणतदीयसात्त्विकगुणस्यापि तद्युगलमिश्रत्वेन गौणत्वम् । वासक्रियायास् तु सत्त्वोपपन्नत्वात् तद्वर्धनत्वाच् च सात्त्विकत्वे मुख्यत्वम् इति तस्या एवाभिधेयत्वम् उचितम् । अत एव ग्राम्य इति तद्धितान्त एव पठितः । एवं द्यूतसदनम् इत्य् अत्र च वासक्रियैव विवक्षिता । मन्निकेतम् इत्य् अत्रापि । किन्तु भगवत्सम्बन्धमाहात्म्येन निकेतस्यापि निर्गुणत्वं भवेत्, स्पर्शमणिन्यायेन । तादृशत्वं तु तादृशभक्तिचक्षुर्भिर् एवोपलब्धव्यम्, दिविष्ठास् तत्र पश्यन्ति सर्वान् एव चतुर्भुजान् इतिवत् । एवम् एव टीका च—भगवन्निकेतं तु साक्षात् तदाविर्भावान् निर्गुणं स्थानम् ॥ इत्य् एषा ॥
tad evam abhipretya jñāna-rūpāyā bhakter nirguṇatvam uktvā kriyā-rūpāyā vyācaṣṭe | tatrāpy astu tāvat śravaṇa-kīrtanādi-rūpāyā bhagavat-sambandhena vāsa-mātra-rūpāyā āha— vanaṁ tu sāttviko vāso grāmyo rājasa ucyate | tāmasaṁ dyūta-sadanaṁ man-niketaṁ tu nirguṇam || vanaṁ vāsa iti tat-sambandhinī vasana-kriyety arthaḥ, vānaprasthānām iti jñeyam | evaṁ grāmya iti gṛhasthānām | tāmasam iti durācārāṇām | dyūta-sadanam ity upalakṣaṇam | man-niketam iti mat-sevā-parāṇām iti ca | vanādīnāṁ vāsena saha "āyur ghṛtam" itivad ekādhikaraṇatvam | vanasya vṛkṣa-ṣaṇḍa-rūpasya rajas-tamaḥ-prādhānyāt | ata eva viviktatva-lakṣaṇa-tadīya-sāttvika-guṇasyāpi tad-yugala-miśratvena gauṇatvam | vāsa-kriyāyās tu sattvopapannatvāt tad-vardhanatvāc ca sāttvikatve mukhyatvam iti tasyā evābhidheyatvam ucitam | ata eva grāmya iti taddhitānta eva paṭhitaḥ | evaṁ dyūta-sadanam ity atra ca vāsa-kriyaiva vivakṣitā | man-niketam ity atrāpi | kintu bhagavat-sambandha-māhātmyena niketasyāpi nirguṇatvaṁ bhavet, sparśa-maṇi-nyāyena | tādṛśatvaṁ tu tādṛśa-bhakti-cakṣurbhir evopalabdhavyam, diviṣṭhās tatra paśyanti sarvān eva caturbhujān itivat | evam eva ṭīkā ca—bhagavan-niketaṁ tu sākṣāt tad-āvirbhāvān nirguṇaṁ sthānam || ity eṣā ||
Подразумевая это и сказав о бескачественности преданности, имеющей облик знания, он изъясняет теперь ту, что имеет облик действия. И там, пусть даже речь идёт пока не о слушании, воспевании и прочем, а лишь о житье, связанном с Бхагаваном, он говорит: «Лес — саттвическое житьё, деревенское зовётся раджасическим; тамасическое — игорный дом, а моё жилище — бескачественное».
«Лес — житьё» значит: связанное с ним действие жительства, и надо понимать — у ванапрастх. Так же «деревенское» — у домохозяев; «тамасическое» — у дурнонравных, а «игорный дом» стоит как обозначение; «моё жилище» — у преданных служению мне. Лес и прочее стоят с «житьём» как одно подлежащее — как в «жизнь — топлёное масло». Ведь в самом лесу, который есть чаща деревьев, главенствуют раджас и тамас; оттого и его саттвическое качество, отличаемое уединённостью, второстепенно, ибо смешано с теми двумя. А у действия жительства в саттвичности главенство, ибо оно наделено саттвою и умножает её; потому уместно, чтобы предметом было именно оно. Оттого и «деревенское» прочитано именно с вторичным суффиксом. Так же и в «игорный дом» имеется в виду именно действие жительства, и в «моё жилище» — также.
Но величием связи с Бхагаваном бескачественным было бы и самое жилище — по правилу философского камня. А таковость его должна быть воспринята именно такими очами преданности, — как «Стоящие в небе видят там всех четверорукими». Так же и тика: «А жилище Бхагавана — место бескачественное, ибо там непосредственное его явление».
11b505485d9d · 发布于 2026年9月21日 00:52:07 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Различение точное: сам лес не свят — свято житьё в нём. А у Его жилища и место названо бескачественным; только видно это не всякому глазу.