नैवेच्छत्य् आशिषः क्वापि ब्रह्मर्षिर् मोक्षम् अप्य् उत । भक्तिं परां भगवति लब्धवान् पुरुषेऽव्यये ॥ इति । श्रीमार्कण्डेयम् उद्दिश्य श्रीशिवेन । तथा श्रीशिवस्य तच्चेतस्य् आविर्भावात् समाधिविरामेण च तद् एव व्यञ्जितम् । यथा—किम् इदं कुत एवेति समाधेर् विरतो मुनिः इति । किं च, ब्राह्मणाः साधवः इत्यादाव् अभेददृष्टिवचनेऽपि, स्वयं च हरिर् ईश्वरः इत्य् अनेन तस्यैव प्राधान्यम् उक्तम् । तस्यैव स्वयमीश्वरत्वं चोक्तं, पार्थिवाद् दारुणः इत्यादिना । ब्रह्मपुराणे श्रीशिववाक्यम् अपि तथैव— यो हि मां द्रष्टुम् इच्छेत ब्रह्माणं वा पितामहम् । द्रष्टव्यस् तेन भगवान् वासुदेवः प्रतापवान् ॥ इति । तद्विज्ञानेन सर्वविज्ञानाद् इति भावः । अत एवम् अप्य् उक्तं सार्वभौमैः श्रीचिन्तामणिदीक्षितैः— वनमालिनि यादृशाशयो, मम तादृङ् न कपालमालिनि । असिते मुदिरे यथा शिखी, मुदम् अभ्येति तथा न पाण्डुरे ॥ देव्यस् तटिन्यस् त्रिदशास् तडागा, विश्वेश्वरोऽयं सरिताम् अधीशः । तृष्णाहरः कोऽपि कृष्णमेघं, विहाय चिन्तामणिचातकस्य ॥ इत्यादि । तद् एवं वैष्णवत्वेनैव शिवभजनं युक्तम् । केचित् तु वैष्णवास् तत्पूजनम् आवश्यकत्वेनोपस्थितं चेत्, तर्हि तस्मिन्न् अधिष्ठाने श्रीभगवन्तम् एव पूजयन्ति । यथा श्रीविष्णुधर्मोत्तरान्तिमोऽयम् इतिहासः—विष्वक्सेननामा कश्चिद् विप्र एकान्तभागवतः पृथिवीं विचरन्न् आसीत् । स कदाचिद् एक एव वनान्त उपविष्टः । तत्राथ ग्रामाध्यक्षसुतः कश्चिद् आगतस् तम् उवाच "कोऽसि?" इति । ततः कृतस्वाख्यानं तम् उवाच—"मम शिरःपीडाद्य जातेति निजेष्टदेवं शिवं पूजयितुं न शक्नोमि । ततो मम प्रतिनिधित्वेन त्वम् एव तं पूजय" इति । एतदनन्तरं च तत्रत्यं सार्धं पद्यम्— एतद् उक्तं प्रत्युवाच वयम् एकान्तिनः श्रुताः । चतुरात्मा हरिः पूज्यः प्रादुर्भावगतोऽथवा । पूजयामश् च नैवान्यं तस्मात् त्वं गच्छ मा चिरम् ॥ इति । ततस् तस्मिंस् तदङ्गीकृतवति स खड्गम् उन्नमितवान् शिरश् छेत्तुम् । ततश् चासौ विप्रस् तद्धस्तेन मृत्युम् अनभीप्सन् विचार्योक्तवान्, “भद्रं तत्र गच्छाम” इति । गत्वा चेदं मनसि चिन्तितम्—“अयं रुद्रः प्रलयहेतुतया तमोवर्धनत्वात् तमोभावः । श्रीनृसिंहदेवश् च तामसदैत्यगणविदारकतया तमोभञ्जनकर्तृत्वात् तद्भञ्जनार्थम् एव तत्रोदयेत, सूर्य इव तमोराशेः । अतो रुद्राकाराधिष्ठानेऽपि तदुपासकानाम् एषां तमोभञ्जनकृते श्रीनृसिंहपूजाम् एवास्मिन् करिष्यामि” इति । अथ "श्रीनृसिंहाय नमः" इति गृहीतपुष्पाञ्जलौ तस्मिन् पुनः क्रोधाविष्टेन ग्रामाध्यक्षपुत्रेण खड्गः समुद्यमितः । ततश् चाकस्मात् तद् एव लिङ्गं स्फोटयित्वा श्रीनृसिंहदेवः स्वयम् आविर्भूय तं ग्रामाध्यक्षपुत्रं सपरिकरं जघान । दक्षिणस्यां दिशि लिङ्गस्फोटनामा स्वयं च तत्र स्थितवान् इति । अतोऽनन्यभक्ताः श्रीशिवम् अपि वैष्णवत्वेन मानयन्ति । केचित् कदाचित् तदधिष्ठानत्वेनैव वा । अत एवोक्तम् आदिवाराहे—
naivecchaty āśiṣaḥ kvāpi brahmarṣir mokṣam apy uta | bhaktiṁ parāṁ bhagavati labdhavān puruṣe'vyaye || iti | śrī-mārkaṇḍeyam uddiśya śrī-śivena | tathā śrī-śivasya tac-cetasy āvirbhāvāt samādhi-virāmeṇa ca tad eva vyañjitam | yathā—kim idaṁ kuta eveti samādher virato muniḥ iti | kiṁ ca, brāhmaṇāḥ sādhavaḥ ity-ādāv abheda-dṛṣṭi-vacane'pi, svayaṁ ca harir īśvaraḥ ity anena tasyaiva prādhānyam uktam | tasyaiva svayamīśvaratvaṁ coktaṁ, pārthivād dāruṇaḥ ity-ādinā | brahma-purāṇe śrī-śiva-vākyam api tathaiva— yo hi māṁ draṣṭum iccheta brahmāṇaṁ vā pitāmaham | draṣṭavyas tena bhagavān vāsudevaḥ pratāpavān || iti | tad-vijñānena sarva-vijñānād iti bhāvaḥ | ata evam apy uktaṁ sārvabhaumaiḥ śrī-cintāmaṇi-dīkṣitaiḥ— vana-mālini yādṛśāśayo, mama tādṛṅ na kapāla-mālini | asite mudire yathā śikhī, mudam abhyeti tathā na pāṇḍure || devyas taṭinyas tridaśās taḍāgā, viśveśvaro'yaṁ saritām adhīśaḥ | tṛṣṇāharaḥ ko'pi kṛṣṇa-meghaṁ, vihāya cintāmaṇi-cātakasya || ity-ādi | tad evaṁ vaiṣṇavatvenaiva śiva-bhajanaṁ yuktam | kecit tu vaiṣṇavās tat-pūjanam āvaśyakatvenopasthitaṁ cet, tarhi tasminn adhiṣṭhāne śrī-bhagavantam eva pūjayanti | yathā śrī-viṣṇu-dharmottarāntimo'yam itihāsaḥ—viṣvaksena-nāmā kaścid vipra ekānta-bhāgavataḥ pṛthivīṁ vicarann āsīt | sa kadācid eka eva vanānta upaviṣṭaḥ | tatrātha grāmādhyakṣa-sutaḥ kaścid āgatas tam uvāca "ko'si?" iti | tataḥ kṛta-svākhyānaṁ tam uvāca—"mama śiraḥ-pīḍādya jāteti nijeṣṭa-devaṁ śivaṁ pūjayituṁ na śaknomi | tato mama pratinidhitvena tvam eva taṁ pūjaya" iti | etad-anantaraṁ ca tatratyaṁ sārdhaṁ padyam— etad uktaṁ pratyuvāca vayam ekāntinaḥ śrutāḥ | caturātmā hariḥ pūjyaḥ prādurbhāva-gato'thavā | pūjayāmaś ca naivānyaṁ tasmāt tvaṁ gaccha mā ciram || iti | tatas tasmiṁs tad-aṅgīkṛtavati sa khaḍgam unnamitavān śiraś chettum | tataś cāsau vipras tad-dhastena mṛtyum anabhīpsan vicāryoktavān, “bhadraṁ tatra gacchāma” iti | gatvā cedaṁ manasi cintitam—“ayaṁ rudraḥ pralaya-hetutayā tamo-vardhanatvāt tamo-bhāvaḥ | śrī-nṛsiṁha-devaś ca tāmasa-daitya-gaṇa-vidārakatayā tamo-bhañjana-kartṛtvāt tad-bhañjanārtham eva tatrodayeta, sūrya iva tamo-rāśeḥ | ato rudrākārādhiṣṭhāne'pi tad-upāsakānām eṣāṁ tamo-bhañjana-kṛte śrī-nṛsiṁha-pūjām evāsmin kariṣyāmi” iti | atha "śrī-nṛsiṁhāya namaḥ" iti gṛhīta-puṣpāñjalau tasmin punaḥ krodhāviṣṭena grāmādhyakṣa-putreṇa khaḍgaḥ samudyamitaḥ | tataś cākasmāt tad eva liṅgaṁ sphoṭayitvā śrī-nṛsiṁha-devaḥ svayam āvirbhūya taṁ grāmādhyakṣa-putraṁ sa-parikaraṁ jaghāna | dakṣiṇasyāṁ diśi liṅga-sphoṭa-nāmā svayaṁ ca tatra sthitavān iti | ato'nanya-bhaktāḥ śrī-śivam api vaiṣṇavatvena mānayanti | kecit kadācit tad-adhiṣṭhānatvenaiva vā | ata evoktam ādi-vārāhe—
«Нигде не желает благословений брахма-риши, и даже освобождения, — обретший высшую преданность Бхагавану, нетленному Пуруше»: это сказал шри Шива о шри Маркандее. То же явлено и тем, что шри Шива предстал в его сознании и тем прервалось его самадхи: «„Что это, откуда?“ — и молчальник отвратился от самадхи».
И далее: даже в речении о видении неразличия — «брахманы, благие» и далее — словами «и сам Хари, Владыка» сказано именно его главенство. И что он же есть сам Владыка, сказано в «Деревянный — земляного» и далее. И речение шри Шивы в Брахма-пуране таково же: «Кто пожелал бы видеть меня или Брахму, прародителя, — тем должен быть увиден Бхагаван Васудева, могучий». Ведением его — ведение всего; таково разумение.
Оттого так и сказал всеземный шри Чинтамани Дикшита: «Каково моё расположение к украшенному лесными венками, таково оно не к украшенному черепами: как павлин радуется тёмной туче, а белой — нет. Богини — речки, тридцать богов — пруды, а этот владыка вселенной — повелитель рек; но отнимет ли кто жажду у чатаки-Чинтамани, если он оставит тёмное облако?» и далее.
Итак, почитание Шивы уместно именно как вайшнава. А некоторые вайшнавы, если почитание его предстало как необходимое, почитают в том вместилище именно шри Бхагавана. Как в последнем сказании шри Вишну-дхармоттары: некий випра по имени Вишваксена, исключительный бхагавата, странствовал по земле. Однажды он сидел один на краю леса. Туда пришёл некий сын деревенского старосты и спросил его: «Кто ты?» Когда тот рассказал о себе, он сказал ему: «У меня ныне началась головная боль, и я не могу почтить своего излюбленного бога Шиву; потому почти его ты, за меня». А дальше там стих с половиною: «На это он ответил: „Мы слывём исключительными; почитаем Хари, четвероякого или пребывающего в явлении, и не почитаем вовсе никого иного; потому иди и не медли“». Тогда тот, услышав это, поднял меч, чтобы отсечь ему голову. И випра, не желая смерти от его руки, рассудив, сказал: «Хорошо, пойдём туда».
Придя же, он помыслил про себя: «Этот Рудра, будучи причиною растворения и умножая тьму, есть существо тьмы; а шри Нрисимха-дева, раздирающий сонмы тёмных дайтьев и совершающий сокрушение тьмы, взойдёт здесь именно ради её сокрушения — как солнце над грудою тьмы. Потому и во вместилище облика Рудры я совершу именно почитание шри Нрисимхи — ради сокрушения тьмы у этих его почитателей». И когда он взял горсть цветов со словами «Шри Нрисимхе поклон», сын деревенского старосты, снова охваченный гневом, занёс меч. И тут внезапно шри Нрисимха-дева, расколов тот самый лингам, явился сам и убил сына старосты со всею его свитою; и сам пребыл там, в южной стороне, под именем «Расколовший лингам».
Оттого неотклонные преданные чтут и шри Шиву — как вайшнава; а некоторые иногда — как его вместилище. Оттого и сказано в Ади-варахе:
984c6af35907 · 发布于 2026年9月21日 00:52:07 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Рассказ решает не спор о богах, а вопрос о том, кому отдано поклонение: випра не отказался подойти к лингаму — он отказался переменить того, кого чтит.