तद् एवं सत्सङ्गस्य सव्यपेक्षत्वम् उक्तम् । पुनश् च तत्रैव तस्य स्वातन्त्र्येण यथेष्टफलदातृत्वं, सर्वापेक्षया परमसामर्थ्यं च वक्तुं परमगुह्यम् उपदिष्टम् । अथैतत् परमं गुह्यं शृण्वतो यदुनन्दन । सुगोप्यम् अपि वक्ष्यामि त्वं मे भृत्यः सुहृत् सखा ॥ इति । एतादृशमहिमत्वेनानूक्तत्वात् तद् एतत् परमगुह्यत्वम् आह—न रोधयति इति । त्यागः सन्न्यासः । दक्षिणा दानमात्रम् । यज्ञो देवपूजा । छन्दांसिसरहस्यमन्त्राः । यथा सत्सङ्गो माम् अवरुन्धे वशीकरोतीति, तथा योगोन वशीकरोति, न च साङ्ख्यम् इत्यादिकोऽन्वयः । ततस् तेऽपि किञ्चिद् वशीकुर्वन्तीत्य् अर्थलब्धेर् भगवत्परा एव ज्ञेयाः, न च साधारणाः । अत एव च व्रतान्य् एकादश्यादीनि इति टीकाकाराः । न चैतावता तेषां नित्यानां वैष्णवव्रतादीनाम् अकर्तव्यत्वं प्राप्तम्, एकस्य फलातिशयसामर्थ्यप्रशंसया इतरस्य नित्यत्वनिराकरणायोगात् । यथा कर्माधिकारिणः— न ह्य् अग्निमुखतोऽयं वै भगवान् सर्वयज्ञभुक् । इज्येत हविषा राजन् यथा विप्रमुखे हुतैः ॥ इति श्रुत्वापि पूर्वोक्तम् अग्निहोत्रादिना यजेत् इति विधिं न परित्यक्तुं शक्नुवन्ति, तद्वत् । भक्त्यधिकारिणश् च यथा मद्भक्तपूजाभ्यधिका इति श्रुत्वापि दीक्षानन्तरं नित्यतया प्राप्तां भगवत्पूजां त्यक्तुं न शक्नुवन्ति, तद्वद् इति । अत एव— षड्भिर् मासोपवासैस् तु यत् फलं परिकीर्तितम् । विष्णोर् नैवेद्यसिक्थेन तत् फलं भुञ्जतां कलौ ॥ इत्य् अपि न बाधकम् । एकादश्यादौ हि नित्यत्वेऽप्य् आनुषङ्गिकम् एव महाफलकत्वं तत्र तत्र मतम् । अत एव नित्यत्वरक्षणार्थम् अपि तादृशं वैष्णवं व्रतम् अवश्यम् एव कर्तव्यम् इत्य् आगतम् । नित्यवैष्णवव्रतत्वादिकं चैकादश्यादेर् अर्चनप्रसङ्गे किञ्चिद् दर्शयिष्यामः । अत एव पूर्वाध्याये टीकाकारैर् अपि आज्ञायैवं गुणान् दोषान् इत्य् अत्र, विद्धैकादशीकृष्णैकादश्युपवासानुपवासानिवेद्यश्राद्धादयो ये भक्तिविरुद्धा धर्मास् तान् सन्त्यज्य इत्य् अर्थः इत्य् उक्तम् । प्रथमे च श्रीभीष्मयुधिष्ठिरसंवादे भगवद्धर्मान् इत्य् अत्र हरितोषणाद् द्वादश्यादिनियमरूपान् इति, व्रतानि चेरे हरितोषणानि इत्य् अत्र तृतीय च एकादश्यादीनि इति व्याख्यातम् । अत एव भगवन्महाप्रसादैकव्रतस्य श्रीमदम्बरीषस्य सच्छिरोमणेर् आचारदर्शनात् तद् एव निश्चीयत इति ॥
tad evaṁ sat-saṅgasya savyapekṣatvam uktam | punaś ca tatraiva tasya svātantryeṇa yatheṣṭa-phala-dātṛtvaṁ, sarvāpekṣayā parama-sāmarthyaṁ ca vaktuṁ parama-guhyam upadiṣṭam | athaitat paramaṁ guhyaṁ śṛṇvato yadu-nandana | sugopyam api vakṣyāmi tvaṁ me bhṛtyaḥ suhṛt sakhā || iti | etādṛśa-mahimatvenānūktatvāt tad etat parama-guhyatvam āha—na rodhayati iti | tyāgaḥ sannyāsaḥ | dakṣiṇā dāna-mātram | yajño deva-pūjā | chandāṁsisa-rahasya-mantrāḥ | yathā sat-saṅgo mām avarundhe vaśīkarotīti, tathā yogona vaśīkaroti, na ca sāṅkhyam ity-ādiko'nvayaḥ | tatas te'pi kiñcid vaśīkurvantīty artha-labdher bhagavat-parā eva jñeyāḥ, na ca sādhāraṇāḥ | ata eva ca vratāny ekādaśy-ādīni iti ṭīkā-kārāḥ | na caitāvatā teṣāṁ nityānāṁ vaiṣṇava-vratādīnām akartavyatvaṁ prāptam, ekasya phalātiśaya-sāmarthya-praśaṁsayā itarasya nityatva-nirākaraṇāyogāt | yathā karmādhikāriṇaḥ— na hy agni-mukhato'yaṁ vai bhagavān sarva-yajña-bhuk | ijyeta haviṣā rājan yathā vipra-mukhe hutaiḥ || iti śrutvāpi pūrvoktam agnihotrādinā yajet iti vidhiṁ na parityaktuṁ śaknuvanti, tadvat | bhakty-adhikāriṇaś ca yathā mad-bhakta-pūjābhyadhikā iti śrutvāpi dīkṣānantaraṁ nityatayā prāptāṁ bhagavat-pūjāṁ tyaktuṁ na śaknuvanti, tadvad iti | ata eva— ṣaḍbhir māsopavāsais tu yat phalaṁ parikīrtitam | viṣṇor naivedya-sikthena tat phalaṁ bhuñjatāṁ kalau || ity api na bādhakam | ekādaśy-ādau hi nityatve'py ānuṣaṅgikam eva mahā-phalakatvaṁ tatra tatra matam | ata eva nityatva-rakṣaṇārtham api tādṛśaṁ vaiṣṇavaṁ vratam avaśyam eva kartavyam ity āgatam | nitya-vaiṣṇava-vratatvādikaṁ caikādaśyāder arcana-prasaṅge kiñcid darśayiṣyāmaḥ | ata eva pūrvādhyāye ṭīkā-kārair api ājñāyaivaṁ guṇān doṣān ity atra, viddhaikādaśī-kṛṣṇaikādaśy-upavāsānupavāsānivedya-śrāddhādayo ye bhakti-viruddhā dharmās tān santyajya ity arthaḥ ity uktam | prathame ca śrī-bhīṣma-yudhiṣṭhira-saṁvāde bhagavad-dharmān ity atra hari-toṣaṇād dvādaśy-ādi-niyama-rūpān iti, vratāni cere hari-toṣaṇāni ity atra tṛtīya ca ekādaśy-ādīni iti vyākhyātam | ata eva bhagavan-mahā-prasādaika-vratasya śrīmad-ambarīṣasya sac-chiromaṇer ācāra-darśanāt tad eva niścīyata iti ||
Итак, сказано, что общение с благими соотнесено с иным. И снова, там же, чтобы сказать о его самостоятельном подательстве плода по желанию и о высшей его способности в сравнении со всем, преподано высшее тайное: «Затем, о потомок Яду, тебе, слушающему, я изреку это высшее тайное, даже весьма сокровенное: ты мой слуга, друг и товарищ». Поскольку вслед за таким величанием сказано, он и говорит об этой высшей тайности: «не удерживает». «Отречение» — санньяса. «Дары» — даяние вообще. «Жертва» — почитание богов. «Размеры» — мантры с тайною. Связь такая: как общение с благими меня удерживает, покоряет, так не покоряет йога, ни санкхья и прочее. А раз отсюда получается смысл, что и они покоряют несколько, — их надо знать именно обращёнными к Бхагавану, а не обычными. Оттого составители тики и говорят: «обеты» — экадаши и прочие.
И этим ещё не получено, что постоянные вайшнавские обеты и прочее исполнять не должно: похвалою превосходной силы плода у одного нельзя отменить постоянство другого. Как призванные к деянию, услышав даже «Ведь не так почитался бы этот Бхагаван, вкуситель всех жертв, возлиянием устами огня, о царь, как возлитым в уста брахмана», не могут оставить прежде сказанный устав «пусть чтит агнихотрою и прочим», — так же и призванные к преданности, услышав даже «превосходнее почитание преданных мне», не могут оставить почитание Бхагавана, полученное по посвящении как постоянное. Оттого и «Тот плод, что возглашён за шесть месяцев постов, — в кали у вкушающих крупинку поднесённого Вишну» тоже не помеха. Ибо у экадаши и прочего, при их постоянстве, великоплодность признана там и там как сопутствующая. Оттого и получилось, что ради сохранения самого постоянства такой вайшнавский обет непременно должен исполняться; а о том, что экадаши и прочее суть постоянный вайшнавский обет, мы кое-что покажем при случае о почитании.
Оттого и в прежней главе составителями тики к «узнав так достоинства и пороки» сказано: смысл в том, чтобы оставить законы, противные преданности, — пронзённое экадаши, кришна-экадаши, пощение и непощение, неподнесённое, шраддху и прочее. И в первой, в беседе шри Бхишмы и Юдхиштхиры, «законы Бхагавана» истолкованы как имеющие вид правил двадаши и прочих, удовлетворяющих Хари; и в третьей «исполнял обеты, удовлетворяющие Хари» — как экадаши и прочие. Оттого это же устанавливается и из вида поведения шримад Амбариши, венца благих, чьим единственным обетом был великий прасад Бхагавана.
234a4c68bd2b · 发布于 2026年9月21日 00:52:07 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Похвала одному средству здесь прямо не отменяет другого: правило держится тем, что постоянное не отменяется превосходством случайного.