六论集
Sandarbha Five — Bhakti: How He Is Reached5.306吉瓦·哥斯瓦米
922 / 1405
Linux
翻页
六论集 · 5.306
॥
天城文

अथ सख्यम् । तच् च हिताशंसनमयं बन्धुभावलक्षणम् । यन्मित्रं परमानन्दम् इत्य् अत्र तथैव मित्रपदन्यासात् । यथा रामार्चनचन्द्रिकायाम्— परिचर्यापराः केचित् प्रासादादिषु शेरते । मनुष्यम् इव तं द्रष्टुं व्यवहर्तुं च बन्धुवत् ॥ इति । अस्य चोत्तरत्र पाठः प्रेमविश्रम्भवद् भावनामयत्वेन दास्याद् अप्य् उत्तमत्वापेक्षया । किं च, परमेश्वरेऽपि यत् सख्यं शास्त्रे विधीयते, तन् नाश्चर्यम्, नादेवो देवम् अर्चयेत् इति तद्भावस्यापि विधानश्रवणात् । किन्तु तद्भावस् तत्सेवाविरुद्ध इति शुद्धभक्तैर् उपेक्ष्यते । सख्यं तु परमसेवानुकूलम् इत्य् उपादीयत इति । तद् एतत् साक्षाद्भजनात्मकं दास्यं सख्यं च टीकायाम् अपि दर्शितम् अस्ति— तस्यैव मे सौहृदसख्यमैत्री दास्यं पुनर् जन्मनि जन्मनि स्यात् । इत्य् अत्र श्रीदामविप्रवाक्ये । यथा, श्रीकृष्णस्य भक्तवात्सल्यं दृष्ट्वा तद्भक्तिं प्रार्थयते—तस्येति । सौहृदं प्रेम । सख्यं हिताशंसनं च । मैत्री उपकारिकत्वं च । दास्यं सेवकत्वम् च तत्समाहारैकवचनम् । तस्य तत्सम्बन्धिनो मे मम स्यात्, न तु विभूतिः ॥ इत्य् एतत् ॥ तत्र नवविधायां साध्यत्वात् प्रेमा नान्तर्भाव्यते । मैत्री तु सख्य एवान्तर्भाव्येति दास्यसख्ये द्वे एव गृहीते । अत्र च ताभ्यां कर्मार्पणविश्वासौ न व्याख्यातौ, साक्षाद्भक्तित्वाभावात् । कर्मार्पणस्य फलं भक्तिर् विश्वासश् च भक्त्यभिनिवेशहेतुर् इतीह पूर्वम् उक्तम् । तच् च भगवद्विषयहिताशंसनमयं सख्यम्, भगवत्कृतहिताशंसनस्य नित्यत्वात्, तेन सह तस्य नित्यसहवासाच् च । भजनविशेषेणापि विशिष्टं सम्पादयितुं नातिदुष्करं स्याद् इत्य् आह— कोऽतिप्रयासोऽसुरबालका हरेर् उपासने स्वे हृदि छिद्रवत् सतः । स्वस्यात्मनः सख्युर् अशेषदेहिनां सामान्यतः किं विषयोपपादनैः ॥ छिद्रवद् आकाशवद् अलिप्तत्वेन सदा वर्तमानस्य । नातिप्रयासे हेतुः—सर्वेषां देहिनां य स्व आत्मा शुद्धं स्वरूपं तस्य, सामान्यतः सर्वत्र निर्विशेषतयैव सखा । यथावसरं बहिरन्तःकरणविषयादिलक्षणमायिक्या निजप्रेमादिलक्षणामायिक्याश् च सम्पत्तेर् दानेन हिताशंसी यस् तस्य हरेः । तस्माद् आरोपितानां नश्वराणां विषयाणां जायापत्यादीनाम् उपार्जनैः किम् इति ॥ ॥

转写 (IAST)

atha sakhyam | tac ca hitāśaṁsana-mayaṁ bandhu-bhāva-lakṣaṇam | yan-mitraṁ paramānandam ity atra tathaiva mitra-pada-nyāsāt | yathā rāmārcana-candrikāyām— paricaryā-parāḥ kecit prāsādādiṣu śerate | manuṣyam iva taṁ draṣṭuṁ vyavahartuṁ ca bandhuvat || iti | asya cottaratra pāṭhaḥ prema-viśrambhavad bhāvanā-mayatvena dāsyād apy uttamatvāpekṣayā | kiṁ ca, parameśvare'pi yat sakhyaṁ śāstre vidhīyate, tan nāścaryam, nādevo devam arcayet iti tad-bhāvasyāpi vidhāna-śravaṇāt | kintu tad-bhāvas tat-sevā-viruddha iti śuddha-bhaktair upekṣyate | sakhyaṁ tu parama-sevānukūlam ity upādīyata iti | tad etat sākṣād-bhajanātmakaṁ dāsyaṁ sakhyaṁ ca ṭīkāyām api darśitam asti— tasyaiva me sauhṛda-sakhya-maitrī- dāsyaṁ punar janmani janmani syāt | ity atra śrīdāma-vipra-vākye | yathā, śrī-kṛṣṇasya bhakta-vātsalyaṁ dṛṣṭvā tad-bhaktiṁ prārthayate—tasyeti | sauhṛdaṁ prema | sakhyaṁ hitāśaṁsanaṁ ca | maitrī upakārikatvaṁ ca | dāsyaṁ sevakatvam ca tat-samāhāraika-vacanam | tasya tat-sambandhino me mama syāt, na tu vibhūtiḥ || ity etat || tatra nava-vidhāyāṁ sādhyatvāt premā nāntar-bhāvyate | maitrī tu sakhya evāntar-bhāvyeti dāsya-sakhye dve eva gṛhīte | atra ca tābhyāṁ karmārpaṇa-viśvāsau na vyākhyātau, sākṣād-bhaktitvābhāvāt | karmārpaṇasya phalaṁ bhaktir viśvāsaś ca bhakty-abhiniveśa-hetur itīha pūrvam uktam | tac ca bhagavad-viṣaya-hitāśaṁsana-mayaṁ sakhyam, bhagavat-kṛta-hitāśaṁsanasya nityatvāt, tena saha tasya nitya-sahavāsāc ca | bhajana-viśeṣeṇāpi viśiṣṭaṁ sampādayituṁ nātiduṣkaraṁ syād ity āha— ko'tiprayāso'sura-bālakā harer upāsane sve hṛdi chidravat sataḥ | svasyātmanaḥ sakhyur aśeṣa-dehināṁ sāmānyataḥ kiṁ viṣayopapādanaiḥ || chidravad ākāśavad aliptatvena sadā vartamānasya | nātiprayāse hetuḥ—sarveṣāṁ dehināṁ ya sva ātmā śuddhaṁ svarūpaṁ tasya, sāmānyataḥ sarvatra nirviśeṣatayaiva sakhā | yathāvasaraṁ bahir-antaḥkaraṇa-viṣayādi-lakṣaṇa-māyikyā nija-premādi-lakṣaṇā-māyikyāś ca sampatter dānena hitāśaṁsī yas tasya hareḥ | tasmād āropitānāṁ naśvarāṇāṁ viṣayāṇāṁ jāyāpatyādīnām upārjanaiḥ kim iti || ||

逐字释义
梵语IAST释义
अथathaЗатем
सख्यम्sakhyamдружество.
तच्tacОно
चcaже —
हिताशंसनhitāśaṁsanaблага желания
मयंmayaṁсостоящее,
बन्धुbandhuродственного
भावbhāvaнастроения
लक्षणम्lakṣaṇamпризнак имеющее.
यन्yan«Которое
मित्रंmitraṁдруг,
परमानन्दम्paramānandamвысшее блаженство»
इत्य्ityтак
अत्रatraздесь —
तथैवtathaivaтак же именно
मित्रmitra«друг»
पदpadaслова
न्यासात्nyāsātположением.
यथाyathāКак
रामार्चनrāmārcanaв Рамарчана-
चन्द्रिकायाम्candrikāyāmчандрике:
परिचर्याparicaryā«прислуживанию
पराःparāḥпреданные
केचित्kecitнекоторые
प्रासादादिषुprāsādādiṣuво дворцах и прочем
शेरतेśerateпокоятся, —
मनुष्यम्manuṣyamчеловека
इवivaкак
तंtaṁего
द्रष्टुंdraṣṭuṁвидеть
व्यवहर्तुंvyavahartuṁи обходиться
चcaже
बन्धुवत्bandhuvatродичу подобно»
इतिitiтак.
अस्यasyaЕго
चोत्तरत्रcottaratraже позднее
पाठःpāṭhaḥчтение —
प्रेमpremaлюбви
विश्रम्भवद्viśrambhavadдоверительности подобно
भावनाbhāvanāпредставлением
मयत्वेनmayatvenaсостоящим
दास्याद्dāsyādрабства
अप्य्apyтакже
उत्तमत्वापेक्षयाuttamatvāpekṣayāвыше бытия ввиду.
किंkiṁЧто
चcaже ещё:
परमेश्वरेऽपिparameśvare'piк Высшему Владыке также
यत्yatкоторое
सख्यंsakhyaṁдружество
शास्त्रेśāstreв писании
विधीयतेvidhīyateпредписывается, —
तन्tanто
नाश्चर्यम्nāścaryamне диво:
नादेवोnādevo«не бог
देवम्devamбога
अर्चयेत्arcayetда почитает»
इतिitiтак —
तद्tadтого
भावस्यापिbhāvasyāpiнастроения также
विधानvidhānaпредписания
श्रवणात्śravaṇātслышанностью.
किन्तुkintuНо
तद्tadто
भावस्bhāvasнастроение
तत्tatЕму
सेवाsevāслужению
विरुद्धviruddhaпротивно —
इतिitiтак
शुद्धśuddhaчистыми
भक्तैर्bhaktairпреданными
उपेक्ष्यतेupekṣyateотвергается.
सख्यंsakhyaṁДружество
तुtuже
परमparamaвысшему
सेवानुकूलम्sevānukūlamслужению благоприятно —
इत्य्ityтак
उपादीयतupādīyataпринимается —
इतिitiтак.
तद्tadТо
एतत्etatэто
साक्षाद्sākṣādнепосредственного
भजनात्मकंbhajanātmakaṁпочитания суть имеющие
दास्यंdāsyaṁрабство,
सख्यंsakhyaṁдружество
चcaже
टीकायाम्ṭīkāyāmв тике
अपिapiтакже
दर्शितम्darśitamпоказаны
अस्तिastiесть:
तस्यैवtasyaiva«его же именно
मेmeу меня
सौहृदsauhṛdaсердечность,
सख्यsakhyaдружество,
मैत्रीmaitrīприязнь,
दास्यंdāsyaṁрабство
पुनर्punarснова
जन्मनिjanmaniв рождении
जन्मनिjanmaniи рождении
स्यात्syātда будут»
इत्य्ityтак
अत्रatraздесь —
श्रीदामśrīdāmaШридамы,
विप्रvipraбрахмана,
वाक्येvākyeв речении.
यथाyathāКак:
श्रीśrīшри
कृष्णस्यkṛṣṇasyaКришны
भक्तbhaktaк преданным
वात्सल्यंvātsalyaṁласковость
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев,
तद्tadЕму
भक्तिंbhaktiṁпреданности
प्रार्थयतेprārthayateпросит:
तस्येतिtasyeti«его» так.
सौहृदंsauhṛdaṁ«Сердечность» —
प्रेमpremaлюбовь.
सख्यंsakhyaṁ«Дружество» —
हिताशंसनंhitāśaṁsanaṁблага желание
चcaже.
मैत्रीmaitrī«Приязнь» —
उपकारिकत्वंupakārikatvaṁблагодетельность
चcaже.
दास्यंdāsyaṁ«Рабство» —
सेवकत्वम्sevakatvamслужительство
चcaже;
तत्tatих
समाहारैकsamāhāraikaсовокупности единственное
वचनम्vacanamчисло.
तस्यtasya«Его» —
तत्tatс Ним
सम्बन्धिनोsambandhinoсвязанного
मेmeу меня,
ममmamaу меня,
स्यात्syātда будет,
नnaне
तुtuже
विभूतिःvibhūtiḥмогущество»
इत्य्ityтак
एतत्etatэто.
तत्रtatraТам,
नवnavaдевяти
विधायांvidhāyāṁродов
साध्यत्वात्sādhyatvātдостигаемым бытием,
प्रेमाpremāлюбовь
नान्तर्nāntarне внутрь
भाव्यतेbhāvyateвключается.
मैत्रीmaitrīПриязнь
तुtuже
सख्यsakhyaв дружество
एवान्तर्evāntarименно внутрь
भाव्येतिbhāvyetiвключается — так
दास्यdāsyaрабство,
सख्येsakhyeдружество —
द्वेdveдва
एवevaименно
गृहीतेgṛhīteвзяты.
अत्रatraЗдесь
चcaже
ताभ्यांtābhyāṁими двумя
कर्मार्पणkarmārpaṇaдеяний поднесение,
विश्वासौviśvāsauдоверие
नnaне
व्याख्यातौvyākhyātauистолкованы,
साक्षाद्sākṣādнепосредственной
भक्तित्वाभावात्bhaktitvābhāvātпреданностью небытием.
कर्मार्पणस्यkarmārpaṇasyaДеяний поднесения
फलंphalaṁплод —
भक्तिर्bhaktirпреданность,
विश्वासश्viśvāsaśдоверие
चcaже —
भक्त्य्bhaktyпреданности
अभिनिवेशabhiniveśaпогружения
हेतुर्heturпричина —
इतीहitīhaтак здесь
पूर्वम्pūrvamпрежде
उक्तम्uktamсказано.
तच्tacОно
चcaже —
भगवद्bhagavadБхагавана
विषयviṣayaпредметом имеющего
हिताशंसनhitāśaṁsanaблага желания
मयंmayaṁсостоящее
सख्यम्sakhyamдружество,
भगवत्bhagavatБхагаваном
कृतkṛtaсотворённого
हिताशंसनस्यhitāśaṁsanasyaблага желания
नित्यत्वात्nityatvātвечностью,
तेनtenaс Ним
सहsahaвместе
तस्यtasyaего
नित्यnityaвечным
सहवासाच्sahavāsācсожительством
चcaже.
भजनbhajanaПочитания
विशेषेणापिviśeṣeṇāpiособенностью также
विशिष्टंviśiṣṭaṁособое
सम्पादयितुंsampādayituṁдостичь
नातिदुष्करंnātiduṣkaraṁне слишком трудно
स्याद्syādбыло бы —
इत्य्ityтак
आहāhaговорит:
कोऽतिप्रयासोऽसुरko'tiprayāso'sura«какое чрезмерное усилие, асуров
बालकाbālakāдети,
हरेर्harerХари
उपासनेupāsaneв почитании,
स्वेsveв своём
हृदिhṛdiсердце
छिद्रवत्chidravatотверстию подобно
सतःsataḥсущего, —
स्वस्यात्मनःsvasyātmanaḥсамого себя,
सख्युर्sakhyurдруга
अशेषaśeṣaвсех
देहिनांdehināṁвоплощённых,
सामान्यतःsāmānyataḥвообще?
किंkiṁЧто
विषयोपपादनैःviṣayopapādanaiḥпредметов добыванием?»
छिद्रवद्chidravad«Отверстию подобно» —
आकाशवद्ākāśavadпространству подобно,
अलिप्तत्वेनaliptatvenaнезапятнанностью
सदाsadāвсегда
वर्तमानस्यvartamānasyaпребывающего.
नातिप्रयासेnātiprayāseНечрезмерному усилию
हेतुःhetuḥпричина:
सर्वेषांsarveṣāṁвсех
देहिनांdehināṁвоплощённых
यyaкоторый
स्वsvaсвоё
आत्माātmāЯ,
शुद्धंśuddhaṁчистая
स्वरूपंsvarūpaṁприрода, —
तस्यtasyaтого;
सामान्यतःsāmānyataḥ«вообще» —
सर्वत्रsarvatraповсюду
निर्विशेषतयैवnirviśeṣatayaivaбез различия именно
सखाsakhāдруг.
यथावसरंyathāvasaraṁПо случаю
बहिर्bahirвнешнего,
अन्तःकरणantaḥkaraṇaвнутреннего органа,
विषयादिviṣayādiпредметов и прочего
लक्षणlakṣaṇaпризнак имеющего,
मायिक्याmāyikyāмайического,
निजnijaсвоей
प्रेमादिpremādiлюбви и прочего
लक्षणाlakṣaṇāпризнак имеющего,
मायिक्याश्māyikyāśнемайического
चcaже
सम्पत्तेर्sampatterбогатства
दानेनdānenaдаянием
हिताशंसीhitāśaṁsīблага желающий
यस्yasкоторый, —
तस्यtasyaтого
हरेःhareḥХари.
तस्माद्tasmādПотому
आरोपितानांāropitānāṁналоженных,
नश्वराणांnaśvarāṇāṁгибнущих
विषयाणांviṣayāṇāṁпредметов —
जायापत्यादीनाम्jāyāpatyādīnāmжены, детей и прочего —
उपार्जनैःupārjanaiḥдобыванием
किम्kimчто?
इतिitiТак.
译文

Затем дружество. Оно состоит из желания блага и имеет признаком родственное настроение, — как и в «Который друг, высшее блаженство» слово «друг» положено именно так. Как в Рамарчана-чандрике: «Некоторые, преданные прислуживанию, покоятся во дворцах и прочем, чтобы видеть Его как человека и обходиться с Ним как с родичем». А читается оно позже — ввиду того, что оно, подобно доверительности любви, состоит из представления и потому выше рабства. И ещё: неудивительно, что писание предписывает дружество даже к Высшему Владыке, — ибо слышится предписание и такого настроения, как «не бог да не почитает бога». Но то настроение чистые преданные отвергают как противное служению Ему; а дружество принимается, ибо оно благоприятно высшему служению.

И это рабство и дружество, чья суть — непосредственное почитание, показаны и в тике — в речении брахмана Шридамы «Пусть у меня из рождения в рождение будут именно его сердечность, дружество, приязнь и рабство»: «Увидев ласковость шри Кришны к преданным, он просит преданности Ему: „его“. „Сердечность“ — любовь; „дружество“ — желание блага; „приязнь“ — благодетельность; „рабство“ — служительство; единственное число — по их совокупности. „Его“, то есть связанного с Ним, — да будет у меня, а не могущество». Там любовь, будучи достигаемым девяти родов, внутрь не включается; а приязнь включается именно в дружество, и потому взяты только два — рабство и дружество. И ими здесь не истолкованы поднесение деяний и доверие, ибо они не суть непосредственная преданность: прежде здесь сказано, что плод поднесения деяний — преданность, а доверие — причина погружения в преданность. А дружество состоит из желания блага, предмет которого Бхагаван, — ибо желание блага, творимое Бхагаваном, вечно и он вечно живёт вместе с Ним.

И что особенное достигается не слишком трудно даже особенностью почитания, он говорит: «Какое чрезмерное усилие, дети асуров, в почитании Хари, пребывающего в собственном сердце подобно отверстию, — самого себя, друга всех воплощённых вообще? Что толку в добывании предметов?» «Подобно отверстию» — подобно пространству, всегда пребывающего незапятнанным. Причина того, что усилие нечрезмерно: Он — то собственное Я всех воплощённых, их чистая природа; «вообще» — повсюду, без различия, друг: тот Хари, который желает блага, давая по случаю богатство — майическое, имеющее признаком внешнее, внутренний орган, предметы и прочее, и немайическое, имеющее признаком собственную любовь и прочее. Потому — что толку добывать наложенные, гибнущие предметы: жену, детей и прочее?

版本

982a9b0e8183 · 发布于 2026年9月21日 00:52:07 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂