एतद् एवान्यनिन्दाशुद्धभक्तस् तवाभ्यां द्रढयति गद्यपञ्चकेन— यत् तद् भगवतानधिगतान्योपायेन याच्ञाच्छलेनापहृतस्वशरीरावशेषितलोकत्रयो वरुणपाशैश् च सम्प्रतिमुक्तो गिरिदर्यां चापविद्ध इति होवाच ॥ नूनं बतायं भगवान् अर्थेषु न निष्णातो योऽसाव् इन्द्रो यस्य सचिवो मन्त्राय वृत एकान्ततो बृहस्पतिस् तम् अतिहाय स्वयम् उपेन्द्रेणात्मानम् अयाचतात्मनश् चाशिषो नो एव तद्दास्यम् अतिगम्भीरवयसः कालस्य मन्वन्तरपरिवृत्तं कियल् लोकत्रयम् इदम् ॥ यस्यानुदास्यम् एवास्मत्पितामहः किल वव्रे न तु स्वपित्र्यं यद् उताकुतोभयं पदं दीयमानं भगवतः परम् इति भगवतोपरते खलु स्वपितरि ॥ तस्य महानुभावस्यानुपथम् अमृजितकषायः को वास्मद्विधः परिहीणभगवदनुग्रह उपजिगमिषतीति ॥ टीका च—तस्यैकान्तभक्तिं सप्रपञ्चम् आह इत्यादिका । यत् तद् अतिप्रसिद्धम् । इति एतद् उवाच श्रीबलिः । तम् उपेन्द्रं प्रति । अतिहाय पुरुषार्थत्वेनानभिलष्य । स्वयम् उपेन्द्रेणैव द्वारभूतेन आत्मानं मां परमक्षुद्रं प्रति परमक्षुद्रं लोकत्रयम् अयाचत । अनुदास्यं, नय मां निजभृत्यपार्श्वम् इत्य् अनेन तद्दासदास्यम् । स्वपित्र्यं त्रैलोक्यराज्यम् । यद् उत अकुतोभयं पदं मोक्षम् । तन् न तु वव्रे । कथं भगवतः परम् अन्यद् इदम् इति कृत्वा । तदंशाभासं तदंशमात्रात्मकत्वात् तयोः । कदैवं व्यवहृतम्? इत्य् आशङ्क्याह—भगवतेति ।
etad evānya-nindā-śuddha-bhaktas tavābhyāṁ draḍhayati gadya-pañcakena— yat tad bhagavatānadhigatānyopāyena yācñā-cchalenāpahṛta-sva-śarīrāvaśeṣita-loka-trayo varuṇa-pāśaiś ca sampratimukto giri-daryāṁ cāpaviddha iti hovāca || nūnaṁ batāyaṁ bhagavān artheṣu na niṣṇāto yo'sāv indro yasya sacivo mantrāya vṛta ekāntato bṛhaspatis tam atihāya svayam upendreṇātmānam ayācatātmanaś cāśiṣo no eva tad-dāsyam atigambhīra-vayasaḥ kālasya manvantara-parivṛttaṁ kiyal loka-trayam idam || yasyānudāsyam evāsmat-pitāmahaḥ kila vavre na tu sva-pitryaṁ yad utākutobhayaṁ padaṁ dīyamānaṁ bhagavataḥ param iti bhagavatoparate khalu sva-pitari || tasya mahānubhāvasyānupatham amṛjita-kaṣāyaḥ ko vāsmad-vidhaḥ parihīṇa-bhagavad-anugraha upajigamiṣatīti || ṭīkā ca—tasyaikānta-bhaktiṁ sa-prapañcam āha ity-ādikā | yat tad atiprasiddham | iti etad uvāca śrī-baliḥ | tam upendraṁ prati | atihāya puruṣārthatvenānabhilaṣya | svayam upendreṇaiva dvāra-bhūtena ātmānaṁ māṁ parama-kṣudraṁ prati parama-kṣudraṁ loka-trayam ayācata | anudāsyaṁ, naya māṁ nija-bhṛtya-pārśvam ity anena tad-dāsa-dāsyam | sva-pitryaṁ trailokya-rājyam | yad uta akuto-bhayaṁ padaṁ mokṣam | tan na tu vavre | kathaṁ bhagavataḥ param anyad idam iti kṛtvā | tad-aṁśābhāsaṁ tad-aṁśa-mātrātmakatvāt tayoḥ | kadaivaṁ vyavahṛtam? ity āśaṅkyāha—bhagavateti |
То же он утверждает пятью прозаическими местами — порицанием иного и восхвалением чистого преданного: «Что тот, у кого Бхагаван, не найдя иного средства, уловкою прошения отнял все три мира, оставив ему лишь собственное тело, кто был крепко связан петлями Варуны и брошен в горную пещеру, — сказал вот что.\n\n„Верно, увы, не искушён в делах этот владыка Индра, у которого советником для совета избран сам Брихаспати: обойдя его, он через Упендру выпросил себе благословения для себя — а не служение ему. И сколь же велика эта троица миров, что оборачивается одною манвантарою времени, чей возраст неизмеримо глубок!“\n\n„Ведь наш дед избрал именно служение его слугам, а не своё отчее, и не то ниоткуда не страшное место, что ему давали, — ибо всё это иное, чем Бхагаван“, — и это при собственном отце, умерщвлённом Бхагаваном.\n\n„Кто же, подобный нам, с неочищенной нечистотой, лишённый милости Бхагавана, пожелает пойти по пути того великомощного?“»\n\nИ тика: говорит с подробностью о его безраздельной преданности, и далее. «Что то» — весьма известное. Это сказал шри Бали — Упендре. «Обойдя» — не пожелав его как цели человека. «Сам» — то есть через самого Упендру, ставшего дверью, себе, мне, весьма ничтожному, выпросил весьма ничтожную троицу миров. «Служение слугам» — то есть служение его слугам, по словам «веди меня к боку своего слуги». «Своё отчее» — трёхмирное царство. «И то ниоткуда не страшное место» — освобождение. Его он не избрал. Как? Сочтя: это иное, другое, чем Бхагаван. Оно лишь подобие его части, ибо и то и другое есть только его часть. «Когда же так поступлено?» — заподозрив это, он говорит: «Бхагаваном».
978d09da7083 · 发布于 2026年9月21日 16:24:47 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Бали говорит это связанный и разорённый — и жалеет не себя, а Индру, который в той же истории всё выиграл. Мерою взято не то, что у кого осталось, а то, чего кто просил.\n\nИ отказ Прахлады от «ниоткуда не страшного места» объяснён не бесстрашием, а счётом: оно — часть, а не Тот, чья это часть.