सुदुर्लभः प्रशान्तात्मा कोटिष्व् अपि महामुने ॥ इत्य् अनुसारेण परदैवत्वेन स्फुरंस् ततोऽपि विरलप्रचारः । मायाश्रितानां तु ज्ञानभक्तिमैत्रीहीनानां चिदेकरूपत्वेन न स्फुरति, न च परमेश्वरत्वेन, न च प्रेमास्पदत्वेन ततस् तदीयासाधारणतास्फूर्तौ योग्यताश्रयाभावात् । अवजानन्ति मां मूढा मानुषीं तनुम् आश्रितम् इति न्यायेन अलभ्य एवेति पादत्रयेण तस्योदयमात्रदौर्लभ्यं विवक्षितम् । ततश् चैवम्भूतो योऽसुलभस्फूर्तिः श्रीकृष्णः, तेन समं साक्षाद् एव प्रेमभूमिकोत्कर्षम् अधिरूढेन परमसख्येनापि विजह्रुर् इति श्रीशुकदेवस्य चमत्कारः । अथवा, योऽयम् अहो तदानीं विषूचीनया कृपया मायाश्रितानां साधारणजनानाम् अपि दर्शितसर्वाकारातिक्रमिमाहात्म्येन साक्षान् नराकृतिपरब्रह्मत्वेन स्फुरंस् ततोऽपि तथा तथा लब्धे लाभे बन्धुभावस् तु तैर् न लब्धः । सोऽयं महोत्कर्षः । ततश् चैवम् उत्कृष्टतरे उत्कृष्टतमेऽपि तथा तथा लब्धे लाभे बन्धुभावस् तु तैर् न लब्धः । सखायस् तु तथाभूतेन तेन सार्धं बन्धुभावोत्कर्षरूपेण सख्येन विजह्रुर् इत्य् अतस् त एव कृतपुण्यपुञ्जाः श्रीभगवत्पारितोषिकानेकसत्कर्मकारिवृन्देषु परमश्रेष्ठा इत्य् अर्थः । अत एव बान्धवान्तरेषु नेदृशं सख्यम् अस्तीति तेभ्योऽपि माहात्म्यम् आयातम् । अत एव किम् एषां सखीनां साक्षात् तेन समं प्रणयलक्षणहार्दविशेषेण विहरतां भाग्यं वर्णनीयम्? ये साधारणा अपि व्रजवासिनस् तेषाम् अप्य् आस्तां तत् तद् अन्यद् भाग्यम् । तद्दर्शनमात्रभाग्यम् अपि परेषां महामुनीनां परमदुर्लभम् एवेत्य् अभिप्रायेण यत्पादांशुर् बहुजन्मकृच्छ्रत इत्य् अनन्तरपद्यम् अपि व्याकृत्यैतद् एव सखीनां महाभाग्यवर्णनं पोषणीयम् । अत एवाक्रूरेण अथावरूढः इत्य् अत्र नमस्य आभ्यां च सखीन् वनौकस इति चोक्तम् । तद् एतत् तावद् अस्तु येषु सखिषु वत्सेष्व् अपि ब्रह्मणा हृतेषु अन्यान् सृज्यांस् तत् तुल्यान् अदृष्ट्वा स्वयम् एवैतत् तया बभूव । तेष्व् अपि परितोषम् अप्राप्य तान् सखीन् एवानिनायेत्य् अप्य् अनुसन्धेयम् ।
sudurlabhaḥ praśāntātmā koṭiṣv api mahāmune || ity anusāreṇa para-daivatvena sphuraṁs tato'pi virala-pracāraḥ | māyāśritānāṁ tu jñāna-bhakti-maitrī-hīnānāṁ cid-eka-rūpatvena na sphurati, na ca parameśvaratvena, na ca premāspadatvena tatas tadīyāsādhāraṇatā-sphūrtau yogyatāśrayābhāvāt | avajānanti māṁ mūḍhā mānuṣīṁ tanum āśritam iti nyāyena alabhya eveti pāda-trayeṇa tasyodaya-mātra-daurlabhyaṁ vivakṣitam | tataś caivambhūto yo'sulabha-sphūrtiḥ śrī-kṛṣṇaḥ, tena samaṁ sākṣād eva prema-bhūmikotkarṣam adhirūḍhena parama-sakhyenāpi vijahrur iti śrī-śukadevasya camatkāraḥ | athavā, yo'yam aho tadānīṁ viṣūcīnayā kṛpayā māyāśritānāṁ sādhāraṇa-janānām api darśita-sarvākārātikrami-māhātmyena sākṣān narākṛti-para-brahmatvena sphuraṁs tato'pi tathā tathā labdhe lābhe bandhu-bhāvas tu tair na labdhaḥ | so'yaṁ mahotkarṣaḥ | tataś caivam utkṛṣṭatare utkṛṣṭatame'pi tathā tathā labdhe lābhe bandhu-bhāvas tu tair na labdhaḥ | sakhāyas tu tathā-bhūtena tena sārdhaṁ bandhu-bhāvotkarṣa-rūpeṇa sakhyena vijahrur ity atas ta eva kṛta-puṇya-puñjāḥ śrī-bhagavat-pāritoṣikāneka-sat-karma-kāri-vṛndeṣu parama-śreṣṭhā ity arthaḥ | ata eva bāndhavāntareṣu nedṛśaṁ sakhyam astīti tebhyo'pi māhātmyam āyātam | ata eva kim eṣāṁ sakhīnāṁ sākṣāt tena samaṁ praṇaya-lakṣaṇa-hārda-viśeṣeṇa viharatāṁ bhāgyaṁ varṇanīyam? ye sādhāraṇā api vraja-vāsinas teṣām apy āstāṁ tat tad anyad bhāgyam | tad-darśana-mātra-bhāgyam api pareṣāṁ mahā-munīnāṁ parama-durlabham evety abhiprāyeṇa yat-pādāṁśur bahu-janma-kṛcchrata ity anantara-padyam api vyākṛtyaitad eva sakhīnāṁ mahā-bhāgya-varṇanaṁ poṣaṇīyam | ata evākrūreṇa athāvarūḍhaḥ ity atra namasya ābhyāṁ ca sakhīn vanaukasa iti coktam | tad etat tāvad astu yeṣu sakhiṣu vatseṣv api brahmaṇā hṛteṣu anyān sṛjyāṁs tat tulyān adṛṣṭvā svayam evaitat tayā babhūva | teṣv api paritoṣam aprāpya tān sakhīn evānināyety apy anusandheyam |
«Весьма труднонайден, умиротворённая душа, даже среди миллионов, о великий молчальник» — по этому: являющийся как высшее божество, чьё хождение ещё реже. А «принявшим прибежищем майю» — лишённым знания, преданности и дружбы — он не является ни как единое сознание, ни как высший Владыка, ни как вместилище премы: у них нет и опоры, пригодной для того, чтобы явилась его необычайность. По правилу «Презирают меня глупцы, принявшего человеческое тело» он для них и вовсе необретаем. Тремя падами высказана труднодостижимость даже самого его восхода.\n\nИ вот с таким шри Кришною, который является нелегко, — с ним, взошедшим воочию на превосходство ступени премы, они играли высшею дружбою: в этом изумление шри Шукадевы. Или же так: тот, кто тогда, разлитою повсюду милостью, являлся воочию высшим Брахманом в человеческом облике даже обычным людям, принявшим прибежищем майю, — с показанным величием, превосходящим все очертания, — и при всём этом обретении, так и так обретённом, родственного чувства они не обрели. Вот в чём великое превосходство. И так же: и в более превосходном, и в превосходнейшем — при всём так и так обретённом обретении родственного чувства они не обрели.\n\nА товарищи играли с ним, таким, дружбою, которая есть облик превосходства родственного чувства; оттого именно они — «имеющие груды сотворённых заслуг», то есть высшие и лучшие среди сонмов, творящих многие благие деяния, угодные шри Бхагавану. Оттого и вышло их величие даже над прочею роднёю: такой дружбы у неё нет.\n\nОттого и: разве описуемо счастье этих товарищей, играющих с ним воочию особым сердечным чувством, признак которого любовь? Пусть у обычных жителей Враджа будет то и то иное счастье; но и одно лишь счастье видеть его для прочих великих молчальников весьма труднодостижимо, — с этим намерением надо истолковать и следующий стих «чьих стоп луч — трудом многих рождений» и им же питать описание великого счастья товарищей. Оттого и Акрурою в «Затем сошедший» сказано «поклонившись им двоим» и «товарищей, жителей леса».\n\nИ пусть будет прежде всего это: когда Брахма похитил тех товарищей и телят, он, не увидев иных творимых, им равных, сам стал этим и тем; и, не обретя удовлетворения и в них, привёл обратно именно тех товарищей, — это тоже надо сюда соотнести.
c86e98e1e998 · 发布于 2026年9月21日 16:24:47 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Довод от противного: Ему поклонялись, Его знали, Его видели — и всё же никто, кроме них, не назвал Его своим. Величие мальчишек выводится из того, чего не досталось никому другому.\n\nИ последний штрих самый сильный: Он сам, творец всего, не смог заменить их копиями — и пошёл за настоящими.