अत एव परीक्षिद्गुणवर्णने तद्गुणोपमात्वेनैकम् एकं गुणं श्रीरामरमेशयोर् दर्शयित्वा सर्वसाद्गुण्योपमात्वेन श्रीकृष्णं दर्शयितुम् अत्यन्तोत्कर्षदृष्ट्याशङ्कमानैर् ब्राह्मणैः "एष कृष्णम् अनुव्रतः" इत्य् एवोक्तं, न तु स इवेति । अत एव परमप्रेमजनकस्वभावत्वम् अपि तस्य दृश्यते—विजयरथकुटुम्बः इत्यादौ, यम् इह निरीक्ष्य हता गताः सरूपम् इत्य् अनन्तरं, ललितगतिविलासवल्गुहास प्रणयनिरीक्षणकल्पितोरुमानाः । कृतमनुकृतवत्य उन्मदान्धाः प्रकृतिम् अगन् किल यस्य गोपवध्वः ॥ तत्स्वभावमहिम्नः सारूप्यप्रापणत्वं नाम कियान् उत्कर्षः? यत एतावतोऽपि प्रेम्नो जनकत्वं दृश्यत इत्य् आह—ललितेति । अत्र कृतानुकरणं नाम लीलाख्यो नायिकानुभावः । तद् उक्तं क्रियानुकरणं लीला इति । प्रकृतिं स्वभावम् । तादृशप्रेमावेशो जातः । येन तत्स्वभावनिजस्वभावयोर् ऐक्यम् एव तासु जातम् इत्य् अर्थः । यथा श्रीमदुज्ज्वलनीलमणौ महाभावोदाहरणम्— राधाया भवतश् च चित्तजतुनी स्वेदैर् विलाप्य क्रमात् युञ्जन्न् अद्रिनिकुञ्जकुञ्जरपते निर्धूतभेदभ्रमम् । चित्राय स्वयम् अन्वरञ्जयद् इह ब्रह्माण्डहर्म्योदरे भूयोभिर् नवरागहिङ्गुलभरैः शृङ्गारकारुः कृती ॥ इति ।
ata eva parīkṣid-guṇa-varṇane tad-guṇopamātvenaikam ekaṁ guṇaṁ śrī-rāma-rameśayor darśayitvā sarva-sādguṇyopamātvena śrī-kṛṣṇaṁ darśayitum atyantotkarṣa-dṛṣṭyāśaṅkamānair brāhmaṇaiḥ "eṣa kṛṣṇam anuvrataḥ" ity evoktaṁ, na tu sa iveti | ata eva parama-prema-janaka-svabhāvatvam api tasya dṛśyate—vijaya-ratha-kuṭumbaḥ ity-ādau, yam iha nirīkṣya hatā gatāḥ sarūpam ity anantaraṁ, lalita-gati-vilāsa-valguhāsa- praṇaya-nirīkṣaṇa-kalpitoru-mānāḥ | kṛta-manu-kṛta-vatya unmadāndhāḥ prakṛtim agan kila yasya gopa-vadhvaḥ || tat-svabhāva-mahimnaḥ sārūpya-prāpaṇatvaṁ nāma kiyān utkarṣaḥ? yata etāvato'pi premno janakatvaṁ dṛśyata ity āha—laliteti | atra kṛtānukaraṇaṁ nāma līlākhyo nāyikānubhāvaḥ | tad uktaṁ kriyānukaraṇaṁ līlā iti | prakṛtiṁ svabhāvam | tādṛśa-premāveśo jātaḥ | yena tat-svabhāva-nija-svabhāvayor aikyam eva tāsu jātam ity arthaḥ | yathā śrīmad-ujjvala-nīlamaṇau mahā-bhāvodāharaṇam— rādhāyā bhavataś ca citta-jatunī svedair vilāpya kramāt yuñjann adri-nikuñja-kuñjara-pate nirdhūta-bheda-bhramam | citrāya svayam anvarañjayad iha brahmāṇḍa-harmyodare bhūyobhir nava-rāga-hiṅgula-bharaiḥ śṛṅgāra-kāruḥ kṛtī || iti |
Оттого же, описывая качества Парикшита, брахманы показали по одному качеству, уподобляя их качествам шри Рамы и владыки Рамы; а когда захотели показать шри Кришну как подобие всех благих качеств, то, смущённые взглядом на его крайнее превосходство, сказали только «он последует Кришне», а не «он как тот».\n\nОттого же видна у него и природа, рождающая высшую прему: в «домочадец колесницы Виджаи» и далее, сразу после «кого здесь узрев, убитые ушли в равнообразие с ним», — «чьи жёны пастухов, у которых прелестная поступь, забавы, милый смех и любовный взгляд измыслили великую гордость, и которые творили ему подражание, ослеплённые опьянением, достигли его природы». Велико ли уж превосходство величия той природы, что она доставляет равнообразие? — ведь видно, что она рождает и вот такую прему; о том он и говорит: «прелестной».\n\nЗдесь творимое подражание есть проявление героини, именуемое лилою: сказано ведь, что «подражание действию — лила». «Природу» — естество. Родилась такая охваченность премою, которою у них возникло самое единство его естества и их собственного; таков смысл. Как в шримат Уджджвала-ниламани пример великого чувства: «Искусный мастер любовной расы, расплавив потами две смолы — сознание Радхи и твоё — и постепенно соединяя их, о владыка слонов горных рощ, так что стряхнулось заблуждение о различии, сам ради картины расписал их здесь, внутри чертога вселенной, обильною киноварью новой страсти».
5423064a84d9 · 发布于 2026年9月21日 16:24:47 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Брахманы обрывают сравнение на полуслове — и этим говорят больше, чем сказали бы, договорив. С Рамою можно сравнить по качеству; с Кришною сравнивать нечем.\n\nИ «подражание» у пастушек названо не игрой в кого-то: это тот случай, когда подражать больше некому, потому что различия не стало.