अत एवासाम् एव तत्र तत्र दर्शित उत्कर्षः । परकीयायमानत्वेन निवारणादिमात्रांशे लौकिकरसविदाम् अपि मतेन सेवितः । यथाह भरतः— बहु वार्यते यतः खलु यत्र प्रच्छन्नकामुकत्वं च । या च मिथो दुर्लभता सा परमा मन्मथस्य रतिः ॥ इति । रुद्रः— वामता दुर्लभत्वं च स्त्रीणां या च निवारणा । तद् एव पञ्चबाणस्य मन्ये परमम् आयुधम् ॥ विष्णुगुप्तः— यत्र निषेधविशेषः सुदुर्लभत्वं च यन् मृगाक्षीणाम् । तत्रैव नागराणां निर्भरम् आसज्जते हृदयम् ॥ इति । अत एव कासाञ्चिद् गोपकुमारीणां कात्यायनीजपानुसारेण पतिभावेऽप्य् आधिक्यम् अनुवर्तते इति । केचित् तु वारणादित एवासां प्रेमाधिक्यं मन्यन्ते । तन् न, जातितोऽप्य् आधिक्यात् । तच् च व्रजस्त्रियो यद् वाञ्छन्ति इति, वाञ्छन्ति यद् भवभियः इत्यादिना व्यक्तम् । न हि वारणाद्यंशम् अङ्गीकृत्य तेषां लोभो जातः, अनभीष्टत्वात् । अतो जात्यंशम् एवेति गम्यते । अतः प्रबलजातित्वान् निवारणादिकम् अप्य् अयम् अतिक्रामतीत्य् एवम् एव श्लाघ्यते या दुस्त्यजम् इत्यादिना । मत्तहस्तिनां बलस्य दुर्गातिक्रमवन् निवारणाद्यतिक्रमो हि तासां प्रेमबलस्य व्यञ्जक एव न तूत्पादकः । जात्यंशेनैव प्राबल्ये सति निवारणादिसाम्येऽपि तासां स्वेषु प्रेमतारतम्यं सम्भवति । यथा ताभिर् अपि श्रीराधायाः प्रेमवैशिष्ट्येन श्रीकृष्णवशीकारित्ववैशिष्ट्यं दर्शितम् । अनयाराधितो नूनम् इत्यादिना । या च तासां क्षोभे सति प्रेम्णः प्रफुल्लता सा खलु कृष्णसर्पस्येव स्वत एव सिद्धतया न त्व् अपरत आहार्यतया । केवलौपपत्यस्य प्रेमवर्धनत्वं तु ताभिर् एव स्वयं निःस्वं त्यजन्ति गणिकाः, जारा भुक्त्वा रतां स्त्रियम् इति निन्दितम् । यत् तु कश्चित् परकीयासु लघुत्वं वक्ति तत् खलु प्राकृतनायकम् अवलम्बमानासु युक्तं, तत्रैव जुगुप्सितत्वात् । अत्र तु गोपीनां तत्पतीनां च इत्यादिना तत्प्रत्याख्यानात् । अत्र च तत्पतीनाम् इति तद्व्यवहारदृष्टिमात्रेणोक्तं, न तु परमार्थदृष्ट्या । तद्दृष्ट्या तु श्रीकृष्णसन्दर्भे तासां स्वरूपशक्तित्वम् एवात्र परत्र स्थापितम् । तथास्य श्रीकृष्णलक्षणस्य नायकस्य तादृशभावेनैव प्राप्तौ एताः परं तनुभृतः इत्यादिषु सर्वोर्ध्वश्लाघाश्रवणात् परमगरीयस्त्वम् एव । अत एवोक्तम्— नेष्टा यद् अङ्गिनि रसे कविभिर् परोढा तद् गोकुलाम्बुजदृशां कुलम् अन्तरेन । आशांसया रसविधेर् अवतारितानां कंसारिणा रसिकमण्डलशेखरेण ॥ इति । अथ तासां स्वपत्याभाससम्बन्धम् अपि वारयितुं योजयति— नासूयन् खलु कृष्णाय मोहितास् तस्य मायया । मन्यमानाः स्वपार्श्वस्थान् स्वान् स्वान् दारान् व्रजौकसः ॥ एवं श्रीभगवन्नित्यप्रियाणां तासां सर्वदैव बोद्धव्यम् इति भावः । ततश् च तस्य मायया मोहिताः सन्तो माययैव ये स्वे स्वे दारास् तान् स्वस्वपार्श्वस्थान् मन्यमाना जानन्तो नासूयन्न् इत्य् अर्थः ॥
ata evāsām eva tatra tatra darśita utkarṣaḥ | parakīyāyamānatvena nivāraṇādi-mātrāṁśe laukika-rasa-vidām api matena sevitaḥ | yathāha bharataḥ— bahu vāryate yataḥ khalu yatra pracchanna-kāmukatvaṁ ca | yā ca mitho durlabhatā sā paramā manmathasya ratiḥ || iti | rudraḥ— vāmatā durlabhatvaṁ ca strīṇāṁ yā ca nivāraṇā | tad eva pañca-bāṇasya manye paramam āyudham || viṣṇu-guptaḥ— yatra niṣedha-viśeṣaḥ sudurlabhatvaṁ ca yan mṛgākṣīṇām | tatraiva nāgarāṇāṁ nirbharam āsajjate hṛdayam || iti | ata eva kāsāñcid gopa-kumārīṇāṁ kātyāyanī-japānusāreṇa pati-bhāve'py ādhikyam anuvartate iti | kecit tu vāraṇādita evāsāṁ premādhikyaṁ manyante | tan na, jātito'py ādhikyāt | tac ca vraja-striyo yad vāñchanti iti, vāñchanti yad bhava-bhiyaḥ ity-ādinā vyaktam | na hi vāraṇādy-aṁśam aṅgīkṛtya teṣāṁ lobho jātaḥ, anabhīṣṭatvāt | ato jāty-aṁśam eveti gamyate | ataḥ prabala-jātitvān nivāraṇādikam apy ayam atikrāmatīty evam eva ślāghyate yā dustyajam ity-ādinā | matta-hastināṁ balasya durgātikramavan nivāraṇādy-atikramo hi tāsāṁ prema-balasya vyañjaka eva na tūtpādakaḥ | jāty-aṁśenaiva prābalye sati nivāraṇādi-sāmye'pi tāsāṁ sveṣu prema-tāratamyaṁ sambhavati | yathā tābhir api śrī-rādhāyāḥ prema-vaiśiṣṭyena śrī-kṛṣṇa-vaśīkāritva-vaiśiṣṭyaṁ darśitam | anayārādhito nūnam ity-ādinā | yā ca tāsāṁ kṣobhe sati premṇaḥ praphullatā sā khalu kṛṣṇa-sarpasyeva svata eva siddhatayā na tv aparata āhāryatayā | kevalaupapatyasya prema-vardhanatvaṁ tu tābhir eva svayaṁ niḥsvaṁ tyajanti gaṇikāḥ, jārā bhuktvā ratāṁ striyam iti ninditam | yat tu kaścit parakīyāsu laghutvaṁ vakti tat khalu prākṛta-nāyakam avalambamānāsu yuktaṁ, tatraiva jugupsitatvāt | atra tu gopīnāṁ tat-patīnāṁ ca ity-ādinā tat-pratyākhyānāt | atra ca tat-patīnām iti tad-vyavahāra-dṛṣṭi-mātreṇoktaṁ, na tu paramārtha-dṛṣṭyā | tad-dṛṣṭyā tu śrī-kṛṣṇa-sandarbhe tāsāṁ svarūpa-śaktitvam evātra paratra sthāpitam | tathāsya śrī-kṛṣṇa-lakṣaṇasya nāyakasya tādṛśa-bhāvenaiva prāptau etāḥ paraṁ tanu-bhṛtaḥ ity-ādiṣu sarvordhva-ślāghāśravaṇāt parama-garīyastvam eva | ata evoktam— neṣṭā yad aṅgini rase kavibhir paroḍhā tad gokulāmbujadṛśāṁ kulam antarena | āśāṁsayā rasavidher avatāritānāṁ kaṁsāriṇā rasikamaṇḍalaśekhareṇa || iti | atha tāsāṁ svapatyābhāsa-sambandham api vārayituṁ yojayati— nāsūyan khalu kṛṣṇāya mohitās tasya māyayā | manyamānāḥ svapārśvasthān svān svān dārān vrajaukasaḥ || evaṁ śrī-bhagavan-nitya-priyāṇāṁ tāsāṁ sarvadaiva boddhavyam iti bhāvaḥ | tataś ca tasya māyayā mohitāḥ santo māyayaiva ye sve sve dārās tān sva-sva-pārśvasthān manyamānā jānanto nāsūyann ity arthaḥ ||
Оттого их превосходство и показано там и там. Тем, что они выглядят чужими, — в одной лишь доле препятствия и прочего, — оно почтено даже по мнению знатоков мирской расы. Как говорит Бхарата: «Где много препятствий, где скрытая влюблённость и взаимная труднодостижимость, — там высшая любовь Манматхи». Рудра: «Строптивость жён, труднодостижимость и препятствие — вот, полагаю, высшее оружие Пятистрельного». Вишну-гупта: «Где особый запрет и великая труднодостижимость ланеоких, там и прилепляется безудержно сердце горожан». Оттого у некоторых пастушьих дев, по молитве Катьяяни, превосходство продолжается и в чувстве к мужу.\n\nНекоторые, однако, полагают, что превосходство их премы — именно от препятствия. Это не так: оно и по самому их роду. И это явлено в «чего желают жёны Враджа», «чего желают боящиеся бытия» и далее. Ведь жажда у них родилась не от принятия доли препятствия — она нежеланна; значит, разумеется именно доля рода.\n\nОттого и восхваляется так: он, по мощи самого рода, превосходит и препятствие — «те, что труднооставимое» и далее. Как преодоление твердыни силою бешеных слонов, преодоление препятствия лишь выражает силу их премы, а не порождает её. А раз мощность есть уже по доле рода, то при равенстве препятствия у них возможна степенность премы и между собою: так ими же показана особость покоряющей силы шри Радхи над шри Кришною — по особости её премы: «этою, верно, он почтён» и далее. И расцветание их премы при смятении установлено само собою, как у чёрной змеи, а не привнесено извне. А что будто бы одна сторонность умножает прему, ими же самими и порицано: «Блудницы оставляют нищего, любовники — женщину, к ним привязавшуюся».\n\nА когда кто-нибудь говорит о низости чужих жён, это уместно о тех, чья опора — природный герой: там это и вправду отвратительно. Здесь же это отвергнуто словами «пастушек и их мужей» и далее; и «их мужей» сказано лишь по видимости их обихода, а не по видению высшей истины. По тому видению в «Кришна-сандарбхе» здесь и там утверждено, что они суть сила его собственного облика. Так же, поскольку в «эти лишь носящие тело» и далее слышно восхваление их превыше всех при обретении этого героя, определяемого как шри Кришна, именно таким чувством, — весомость их высшая. Оттого и сказано: «Что поэты не считают замужнюю за другим желанной в главенствующей расе — это не касается сонма лотосооких Гокулы, низведённых врагом Камсы, венцом круга расиков, по чаянию устроения расы».\n\nДалее он прилагает и то, чтобы отвести у них связь с видимостью собственных мужей: «Не негодовали на Кришну жители Враджа, обольщённые его майей: они полагали, что их жёны — вот они, рядом с ними». Мысль: так да разумеется всегда о них, вечно дорогих шри Бхагавану. То есть, обольщённые его майей, они полагали и знали, что их жёны, созданные тою же майей, стоят рядом с ними, — и не негодовали.
13f77274bd6a · 发布于 2026年9月21日 16:24:47 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Спор ведётся с двумя сторонами сразу: с теми, кто объясняет силу этой любви одним препятствием, и с теми, кто видит в ней низость. Первым отвечено, что препятствие лишь обнаруживает силу; вторым — что мерка взята от другого случая.\n\nИ приговор одной стороннести вынесен изнутри самой расы: любовь, которая держится запретом, кончается, едва запрет снят.