तत्र विभावा द्विविधाः । आलम्बनम् उद्दीपनश् च । यथोक्तम् अग्निपुराणे— विभाव्यते हि रत्यादिर् यत्र येन विभाव्यते । विभावो नाम स द्वेधालम्बनोद्दीपनात्मकः ॥ आलम्बनो द्विविधः । प्रीतिविषयत्वेन स्वयं भगवान् श्रीकृष्णः । तत्प्रीत्याधारत्वेन तत्प्रियवर्गश् च । उभयत्रैव यत्रेति सप्तम्यर्थत्वव्याप्तेः । तत्र श्रीकृष्णो यथा पूर्वम् उदाहृतः यस्याननं मकरकुण्डलं इत्यादिना । गोप्यस् तपः किम् अचरन् यद् अमुष्य रूपम् इत्यादिना च । तस्य तत्तन्माधुर्यानभिव्यक्ताव् अपि स्वभावत एव प्रियतमत्वं स्वयं दर्शयति— प्राणबुद्धिमनःस्वात्म दारापत्यधनादयः । यत्सम्पर्कात् प्रिया आसंस् ततः को न्व् अपरः प्रियः ॥ स्वः शुद्धो जीवः । आत्मा देहः । यस्य मम सम्पर्कात् परम्परासम्बन्धात् । अहं तावत् परमानन्दघनरूप इति स्वतः प्रियः । स्वस्य ममांशत्वाद् अन्तर्यामी पुरुषोऽपि प्रियः । तस्य च जीवरूपोऽंश इति मत्सम्बन्धपरम्परया प्रियः । तदध्याससम्बन्धपरम्परया च प्राणादयः प्रिया इत्य् अर्थः । एवं व्यक्तीकृतरूपान्तरेऽपि श्रीरामेणानुभूतम्— किम् एतद् अद्भुतम् इव वासुदेवेऽखिलात्मनि । व्रजस्य सात्मनस् तोकेष्व् अपूर्वं प्रेम वर्धते ॥ इति । ततः— श्यामं हिरण्यपरिधिं वनमाल्यबर्ह धातुप्रवालनटवेषम् अनुव्रतांसे । विन्यस्तहस्तम् इतरेण धुनानम् अब्जं कर्णोत्पलालककपोलमुखाब्जहासम् ॥ इत्य् एतल्लक्षणेषु ममाविर्भावेषु युष्माकं प्रीत्युत्कर्षोदयो नापूर्व इति भावः ।
tatra vibhāvā dvividhāḥ | ālambanam uddīpanaś ca | yathoktam agni-purāṇe— vibhāvyate hi raty-ādir yatra yena vibhāvyate | vibhāvo nāma sa dvedhālambanoddīpanātmakaḥ || ālambano dvividhaḥ | prīti-viṣayatvena svayaṁ bhagavān śrī-kṛṣṇaḥ | tat-prīty-ādhāratvena tat-priya-vargaś ca | ubhayatraiva yatreti saptamy-arthatva-vyāpteḥ | tatra śrī-kṛṣṇo yathā pūrvam udāhṛtaḥ yasyānanaṁ makara-kuṇḍalaṁ ity-ādinā | gopyas tapaḥ kim acaran yad amuṣya rūpam ity-ādinā ca | tasya tat-tan-mādhuryānabhivyaktāv api svabhāvata eva priyatamatvaṁ svayaṁ darśayati— prāṇa-buddhi-manaḥ-svātma- dārāpatya-dhanādayaḥ | yat-samparkāt priyā āsaṁs tataḥ ko nv aparaḥ priyaḥ || svaḥ śuddho jīvaḥ | ātmā dehaḥ | yasya mama samparkāt paramparā-sambandhāt | ahaṁ tāvat paramānanda-ghana-rūpa iti svataḥ priyaḥ | svasya mamāṁśatvād antaryāmī puruṣo'pi priyaḥ | tasya ca jīva-rūpo'ṁśa iti mat-sambandha-paramparayā priyaḥ | tad-adhyāsa-sambandha-paramparayā ca prāṇādayaḥ priyā ity arthaḥ | evaṁ vyaktīkṛta-rūpāntare'pi śrī-rāmeṇānubhūtam— kim etad adbhutam iva vāsudeve'khilātmani | vrajasya sātmanas tokeṣv apūrvaṁ prema vardhate || iti | tataḥ— śyāmaṁ hiraṇya-paridhiṁ vana-mālya-barha- dhātu-pravāla-naṭa-veṣam anuvratāṁse | vinyasta-hastam itareṇa dhunānam abjaṁ karṇotpalālaka-kapola-mukhābja-hāsam || ity etal-lakṣaṇeṣu mamāvirbhāveṣu yuṣmākaṁ prīty-utkarṣodayo nāpūrva iti bhāvaḥ |
Вибхавы двояки: опора и возжигающая. Как сказано в «Агни-пуране»: «То, где является рати и прочее, и то, чем оно является, зовётся „вибхава“; она двояка — природою опоры и природою возжигающей».\n\nОпора двояка: предметом любви — сам Бхагаван шри Кришна; вместилищем этой любви — сонм его дорогих. Оба охватываются словом «где», ибо оно несёт смысл седьмого падежа. Шри Кришна — как приведено прежде: «чьё лицо с макара-серьгами» и далее; «какой подвиг совершили пастушки, что его облик» и далее.\n\nА что он и по самой природе дражайший — даже когда та или иная его сладость не проявлена, — он показывает сам: «Жизнь, разум, ум, сам себя, тело, жена, дети, богатство и прочее стали дороги от соприкосновения с кем — кто же дорог иной, чем он?» «Сва» — чистая душа, «атма» — тело; «чьим» — моим соприкосновением, связью через преемство. Я прежде всего дорог сам по себе, ибо облик мой — сгусток высшего блаженства. Внутренний правитель, Пуруша, дорог потому, что чистая душа есть моя часть. Душа дорога преемством связи со мною, ибо она — часть его. А жизнь и прочее дороги преемством связи наложения на неё.\n\nТак же и в ином проявленном облике пережито шри Рамою: «Что это, будто дивное: у Враджа и у меня самого возрастает небывалая према к детям — к Васудеве, душе всего». Затем: «Тёмного, в золотом одеянии, в лицедейском наряде из лесных венков, пера, минералов и побегов, с рукою, возложенной на плечо спутника, другою поводящего лотосом, с лилией у уха, с кудрями, щеками, лотосом-лицом и улыбкой» — мысль такова: при моих явлениях, отмеченных этим, восход превосходства вашей любви не есть что-то небывалое.
53830a3ba43a · 发布于 2026年9月21日 16:24:47 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Довод о дорогом идёт от опыта и не требует веры: всё, что человек любит, он любит через что-то другое — тело через жизнь, жизнь через душу. Цепочка не может тянуться бесконечно, и там, где она кончается, стоит тот, кто дорог сам по себе.\n\nУдивление Рамы здесь замечательно тем, что удивляется знающий: он знает, что Кришна — душа всего, и всё-таки новизна чувства застаёт его врасплох.