तद् एवं विभावादिसंवलनात्मको मैत्रीमयो रसः । अस्य च सौहृदमयः सख्यमय इति भेदद्वयं तत्र तत्रावगन्तव्यम् । तस्य प्रथमाप्राप्त्यात्मकसिद्ध्यात्मकौ भेदौ पूर्ववद् ऊह्यौ । वियोगात्मको भेदो यथा— एवं कृष्णसखः कृष्णो भ्रात्रा राज्ञा विकल्पितः । नानाशङ्कास्पदं रूपं कृष्णविश्लेषकर्शितः ॥ शोकेन शुष्यद्वदनहृत्सरोजो हतप्रभः । विभुं तम् एवानुस्मरन् नाशक्नोत् प्रतिभाषितुम् ॥ कृच्छ्रेण संस्तभ्य शुचः पाणिनामृज्य नेत्रयोः । परोक्षेण समुन्नद्धप्रणयौत्कण्ठ्यकातरः ॥ सख्यं मैत्रीं सौहृदं च सारथ्यादिषु संस्मरन् । नृपम् अग्रजम् इत्य् आह बाष्पगद्गदया गिरा ॥ कृष्णोऽर्जुनः । अविकल्पित इति च्छेदः । नानाशङ्कास्पदं रूपम् आलक्ष्य विकल्पित इत्य् अर्थः । शुचः शोकाश्रूणि आमृज्य च । परोक्षेण दर्शनागोचरेण श्रीकृष्णेन हेतुना । अत एवानिष्टशङ्काया अभावात् नात्र करुणरसावकाशः । तदभावश् चैषाम् ऐश्वर्यज्ञानसमुध्भाविनां भवत्य् एव इति । वञ्चितोऽहम् इत्यादिकं वक्ष्यमाणं विलापम् ।
tad evaṁ vibhāvādi-saṁvalanātmako maitrīmayo rasaḥ | asya ca sauhṛdamayaḥ sakhyamaya iti bheda-dvayaṁ tatra tatrāvagantavyam | tasya prathamāprāpty-ātmaka-siddhy-ātmakau bhedau pūrvavad ūhyau | viyogātmako bhedo yathā— evaṁ kṛṣṇa-sakhaḥ kṛṣṇo bhrātrā rājñā vikalpitaḥ | nānā-śaṅkāspadaṁ rūpaṁ kṛṣṇa-viśleṣa-karśitaḥ || śokena śuṣyad-vadana-hṛt-sarojo hata-prabhaḥ | vibhuṁ tam evānusmaran nāśaknot pratibhāṣitum || kṛcchreṇa saṁstabhya śucaḥ pāṇināmṛjya netrayoḥ | parokṣeṇa samunnaddha-praṇayautkaṇṭhya-kātaraḥ || sakhyaṁ maitrīṁ sauhṛdaṁ ca sārathyādiṣu saṁsmaran | nṛpam agrajam ity āha bāṣpa-gadgadayā girā || kṛṣṇo'rjunaḥ | avikalpita iti cchedaḥ | nānā-śaṅkāspadaṁ rūpam ālakṣya vikalpita ity arthaḥ | śucaḥ śokāśrūṇi āmṛjya ca | parokṣeṇa darśanāgocareṇa śrī-kṛṣṇena hetunā | ata evāniṣṭa-śaṅkāyā abhāvāt nātra karuṇa-rasāvakāśaḥ | tad-abhāvaś caiṣām aiśvarya-jñāna-samudhbhāvināṁ bhavaty eva iti | vañcito'ham ity-ādikaṁ vakṣyamāṇaṁ vilāpam |
Итак, такова раса, полная дружбы, чья природа — сплав вибхав и прочего. Две её разновидности — полная благожелательства и полная товарищества — да разумеются там и там; а разновидности природы первого необретения и обретения да домыслятся, как прежде. Разновидность природы разлуки — как: «Так товарищ Кришны, Кришна, был заподозрен братом-царём: облик его давал повод разным сомнениям, ибо он был изнурён разлукою с Кришною. Скорбью иссушив лицо и сердце-лотос, с погасшим сиянием, вспоминая его, всемогущего, он не смог ответить. С трудом сдержав скорбь, отерев рукою слёзы у очей, сломленный тоскою возросшей приязни к незримому, вспоминая товарищество, дружбу и благожелательство в колесничестве и прочем, он сказал царю, старшему брату, прерываемою слезами речью».\n\n«Кришна» здесь — Арджуна. Разделять надо «авикальпита»; смысл: заподозрен, ибо облик его дал повод разным сомнениям. «Шучах» — отерев слёзы скорби. «Незримым» — то есть причиною был шри Кришна, недоступный зрению. Оттого, раз нет опасения чего-то нежеланного, здесь нет места жалостной расе; а отсутствие его и бывает у них, проникнутых знанием величия. «Обманут я» и далее — причитание, о котором будет сказано.
ba55c66d298f · 发布于 2026年9月21日 16:24:47 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Арджуна назван здесь Кришною, и сходство имён не случайно: разлука разобрана как утрата того, кем сам живёшь.\n\nИ оговорено, почему тут нет жалости: он не боится за него. Знающий величие тоскует, но не тревожится.