अथास्या अकिञ्चनाख्याया भक्तेः सर्वोर्ध्वभूमिकावस्थितिम् अधिकारिविशेषनिष्ठत्वं च दर्शयितुं प्रक्रियान्तरम् । तत्र परतत्त्वस्य वैमुख्यपरिहाराय यथाकथञ्चित् साम्मुख्यमात्रं कर्तव्यत्वेन लभ्यते । तच् च त्रिधा— निर्विशेषरूपस्य तदीयब्रह्माख्याविर्भावस्य ज्ञानरूपम् । सविशेषरूपस्य च तदीयभगवदाख्याविर्भावस्य भक्तिरूपम् इति द्वयम् । तृतीयं च तस्य द्वयस्यैव द्वारं कर्मार्पणरूपम् इति । तद् एतत् त्रयं पुरुषयोग्यताभेदेन व्यवस्थापयितुं लोके सामान्यतो ज्ञानकर्मभक्तीनाम् एवोपायत्वं, नान्येषाम् इत्य् अनुवदति— योगास् त्रयो मया प्रोक्ता नॄणां श्रेयोविधित्सया । ज्ञानं कर्म च भक्तिश् च नोपायोऽन्योऽस्ति कुत्रचित् ॥ योगाः उपायाः । मया शास्त्रयोनिना । श्रेयांसि मुक्तित्रिवर्गप्रेमाणि । अनेन भक्तेः कर्मत्वं च व्यावृत्तम् ॥
athāsyā akiñcanākhyāyā bhakteḥ sarvordhva-bhūmikāvasthitim adhikāri-viśeṣa-niṣṭhatvaṁ ca darśayituṁ prakriyāntaram | tatra para-tattvasya vaimukhya-parihārāya yathā-kathañcit sāmmukhya-mātraṁ kartavyatvena labhyate | tac ca tridhā— nirviśeṣa-rūpasya tadīya-brahmākhyāvirbhāvasya jñāna-rūpam | sa-viśeṣa-rūpasya ca tadīya-bhagavad-ākhyāvirbhāvasya bhakti-rūpam iti dvayam | tṛtīyaṁ ca tasya dvayasyaiva dvāraṁ karmārpaṇa-rūpam iti | tad etat trayaṁ puruṣa-yogyatā-bhedena vyavasthāpayituṁ loke sāmānyato jñāna-karma-bhaktīnām evopāyatvaṁ, nānyeṣām ity anuvadati— yogās trayo mayā proktā nṝṇāṁ śreyo-vidhitsayā | jñānaṁ karma ca bhaktiś ca nopāyo'nyo'sti kutracit || yogāḥ upāyāḥ | mayā śāstra-yoninā | śreyāṁsi mukti-tri-varga-premāṇi | anena bhakteḥ karmatvaṁ ca vyāvṛttam ||
Затем — иной ход рассуждения, чтобы показать, что эта преданность, зовущаяся бескорыстною, стоит на ступени выше всех и утверждена в особом правомочном. Там для устранения отвращённости от высшей истины как должное получается одна лишь обращённость к ней, как бы она ни совершалась. И она трояка: имеющая облик знания — к его явлению, зовущемуся Брахманом, у которого облик безразличен; имеющая облик преданности — к его явлению, зовущемуся Бхагаваном, у которого облик с особенностями; это две. А третья — дверь к этим двум, имеющая облик посвящения деяния.
И чтобы распределить эти три по различию пригодности человека, он пересказывает, что в мире средствами вообще являются именно знание, деяние и преданность, а не иное: «Три сопряжения изречены мною по желанию устроить благо людей: знание, деяние и преданность; нет где-либо иного средства». «Сопряжения» — средства. «Мною» — тем, кто есть лоно шастр. «Блага» — освобождение, три разряда целей и любовь. Этим исключено и то, что преданность есть деяние.
1533a59abb55 · प्रकाशित 21 सित॰ 2026, 12:52:07 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Три пути расставлены не по достоинству, а по пригодности человека; и тут же преданность выведена из разряда дел.