षट्सन्दर्भ
Sandarbha Five — Bhakti: How He Is Reached5.228जीव गोस्वामी
839 / 1405
Linux
पन्ने पलटें
षट्सन्दर्भ · 5.228
॥
देवनागरी

तद् एवं कैवल्यकामायां ज्ञानमिश्रोक्ता । अथ भक्तिमात्रकामायां कर्ममिश्रा, यथा— श्रद्धामृतकथायां मे शश्वन् मदनुकीर्तनम् । परिनिष्ठा च पूजायां स्तुतिभिः स्तवनं मम ॥ इत्यादि । मदर्थेऽर्थपरित्यागो भोगस्य च सुखस्य च । इष्टं दत्तं हुतं जप्तं मदर्थं यद् व्रतं तपः ॥ एवं धर्मैर् मनुष्याणाम् उद्धवात्मनिवेदिनाम् । मयि सञ्जायते भक्तिः कोऽन्योऽर्थोऽस्यावशिष्यते ॥ इत्य् अन्तम् । मदर्थे मद्भजनार्थं तद्विरोधितोऽर्थस्य परित्यागः । भोगस्य तत्साधनस्य चन्दनादेः । सुखस्य पुत्रोपलालनादेः । इष्टादिवैदिकं यत् कर्म, तद् अपि मदर्थं कृतं भक्तेः कारणम् इत्य् अर्थः । धर्मैर् भागवताभिधैः । एवं कायवाङ्मनोभिस् तदर्थमात्रचेष्टावत्त्वेनानुष्ठितैर् भगवद्धर्मैर् आत्मनिवेदिनाम् । यस्यास्ति भक्तिर् भगवत्य् अकिञ्चना इत्यादिन्यायेनास्य भक्तिमात्रकामस्य अन्यः कोऽर्थः साधनरूपः साध्यरूपो वावशिष्यते? सर्वोऽसाव् अनादृतोऽपि तदाश्रितो भवतीत्य् अर्थः ॥ ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tad evaṁ kaivalya-kāmāyāṁ jñāna-miśroktā | atha bhakti-mātra-kāmāyāṁ karma-miśrā, yathā— śraddhāmṛta-kathāyāṁ me śaśvan mad-anukīrtanam | pariniṣṭhā ca pūjāyāṁ stutibhiḥ stavanaṁ mama || ity-ādi | mad-arthe'rtha-parityāgo bhogasya ca sukhasya ca | iṣṭaṁ dattaṁ hutaṁ japtaṁ mad-arthaṁ yad vrataṁ tapaḥ || evaṁ dharmair manuṣyāṇām uddhavātma-nivedinām | mayi sañjāyate bhaktiḥ ko'nyo'rtho'syāvaśiṣyate || ity antam | mad-arthe mad-bhajanārthaṁ tad-virodhito'rthasya parityāgaḥ | bhogasya tat-sādhanasya candanādeḥ | sukhasya putropalālanādeḥ | iṣṭādivaidikaṁ yat karma, tad api mad-arthaṁ kṛtaṁ bhakteḥ kāraṇam ity arthaḥ | dharmair bhāgavatābhidhaiḥ | evaṁ kāya-vāṅ-manobhis tad-artha-mātra-ceṣṭāvattvenānuṣṭhitair bhagavad-dharmair ātma-nivedinām | yasyāsti bhaktir bhagavaty akiñcanā ity-ādi-nyāyenāsya bhakti-mātra-kāmasya anyaḥ ko'rthaḥ sādhana-rūpaḥ sādhya-rūpo vāvaśiṣyate? sarvo'sāv anādṛto'pi tad-āśrito bhavatīty arthaḥ || ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तद्tadТо
एवंevaṁтак:
कैवल्यkaivalyaкайвальи
कामायांkāmāyāṁв желающей
ज्ञानjñānaзнанием
मिश्रोक्ताmiśroktāсмешанная сказана.
अथathaЗатем
भक्तिbhaktiпреданности
मात्रmātraодной
कामायांkāmāyāṁв желающей
कर्मkarmaдеянием
मिश्राmiśrāсмешанная,
यथाyathāкак:
श्रद्धामृतśraddhāmṛta«вера в нектарное
कथायांkathāyāṁсказание
मेmeобо мне,
शश्वन्śaśvanпостоянное
मद्madменя
अनुकीर्तनम्anukīrtanamвоспевание,
परिनिष्ठाpariniṣṭhāусердие
चcaже
पूजायांpūjāyāṁв почитании,
स्तुतिभिःstutibhiḥхвалами
स्तवनंstavanaṁвосхваление
ममmamaменя»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее.
मद्mad«Меня
अर्थेऽर्थarthe'rthaради — достояния
परित्यागोparityāgoоставление,
भोगस्यbhogasyaнаслаждения
चcaи
सुखस्यsukhasyaсчастья
चcaи;
इष्टंiṣṭaṁпринесённое в жертву,
दत्तंdattaṁданное,
हुतंhutaṁвозлитое,
जप्तंjaptaṁпрошептанное,
मद्madменя
अर्थंarthaṁради
यद्yadкоторые
व्रतंvrataṁобет,
तपःtapaḥподвиг.
एवंevaṁТак
धर्मैर्dharmairзаконами
मनुष्याणाम्manuṣyāṇāmу людей,
उद्धवात्मuddhavātmaо Уддхава, себя
निवेदिनाम्nivedināmпредающих,
मयिmayiко мне
सञ्जायतेsañjāyateрождается
भक्तिःbhaktiḥпреданность;
कोऽन्योऽर्थोऽस्यावशिष्यतेko'nyo'rtho'syāvaśiṣyateкакой иной предмет у него остаётся?»
इत्य्ityтак
अन्तम्antamдо конца.
मद्mad«Меня
अर्थेartheради» —
मद्madменя
भजनार्थंbhajanārthaṁпочитания ради;
तद्tadему
विरोधितोऽर्थस्यvirodhito'rthasyaпротивного достояния
परित्यागःparityāgaḥоставление.
भोगस्यbhogasya«Наслаждения» —
तत्tatего
साधनस्यsādhanasyaсредства,
चन्दनादेःcandanādeḥсандала и прочего.
सुखस्यsukhasya«Счастья» —
पुत्रोपलालनादेःputropalālanādeḥдетей лелеяния и прочего.
इष्टादिiṣṭādi«Принесённое в жертву» и прочее —
वैदिकंvaidikaṁведическое
यत्yatкоторое
कर्मkarmaдеяние,
तद्tadто
अपिapiтакже,
मद्madменя
अर्थंarthaṁради
कृतंkṛtaṁсовершённое, —
भक्तेःbhakteḥпреданности
कारणम्kāraṇamпричина —
इत्य्ityтаков
अर्थःarthaḥсмысл.
धर्मैर्dharmair«Законами» —
भागवताभिधैःbhāgavatābhidhaiḥбхагаватскими именуемыми.
एवंevaṁТак
कायkāyaтелом,
वाङ्vāṅречью,
मनोभिस्manobhisумом,
तद्tadтого
अर्थarthaради
मात्रmātraодного
चेष्टावत्त्वेनानुष्ठितैर्ceṣṭāvattvenānuṣṭhitairдвижением исполняемыми
भगवद्bhagavadБхагавана
धर्मैर्dharmairзаконами
आत्मātmaсебя
निवेदिनाम्nivedināmпредающих.
यस्यास्तिyasyāsti«У кого есть
भक्तिर्bhaktirпреданность
भगवत्य्bhagavatyБхагавану,
अकिञ्चनाakiñcanāнестяжательная»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее —
न्यायेनास्यnyāyenāsyaправилом у этого,
भक्तिbhaktiпреданности
मात्रmātraодной
कामस्यkāmasyaжелающего,
अन्यःanyaḥиной
कोऽर्थःko'rthaḥкакой предмет —
साधनsādhanaсредства
रूपःrūpaḥоблик имеющий,
साध्यsādhyaдостигаемого
रूपोrūpoоблик имеющий
वावशिष्यतेvāvaśiṣyateили — остаётся?
सर्वोऽसाव्sarvo'sāvВесь он,
अनादृतोऽपिanādṛto'piнепочитаемый даже,
तद्tadему
आश्रितोāśritoподвластным
भवतीत्य्bhavatītyбывает — таков
अर्थःarthaḥсмысл.
अनुवाद

Итак, в желающей кайвальи сказана смешанная со знанием. Теперь в желающей одной преданности — смешанная с деянием, как: «Вера в нектарное сказание обо мне, постоянное воспевание меня, усердие в почитании, восхваление меня хвалами» и далее — до «Ради меня — оставление достояния, наслаждения и счастья; принесённое в жертву, данное, возлитое, прошептанное, обет и подвиг ради меня. Так законами у людей, предающих себя, о Уддхава, рождается преданность мне; какой иной предмет у него остаётся?» «Ради меня» — ради почитания меня: оставление того достояния, что ему противно. «Наслаждения» — средства его, сандала и прочего. «Счастья» — лелеяния детей и прочего. «Принесённое в жертву» и прочее — ведическое деяние; и оно, совершённое ради меня, есть причина преданности; таков смысл. «Законами» — именуемыми бхагаватскими. Так — предающих себя законами Бхагавана, исполняемыми телом, речью и умом, у которых всё движение только ради Него. По правилу «У кого есть нестяжательная преданность Бхагавану» и далее — какой иной предмет, в виде средства или достигаемого, остаётся у этого, желающего одной преданности? Всякий такой, хотя он им и не почитаем, оказывается ему подвластен; таков смысл.

संस्करण

1378fe1c8562 · प्रकाशित 21 सित॰ 2026, 12:52:07 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से