अथ रुचिः शक्तिश् च चेत् तदपरित्यागेन पादसेवा च कर्तव्या । सेवास्मरणसिद्ध्यर्थं च सा कैश्चित् क्रियते । तथा च विष्णुरहस्ये परमेश्वरवाक्यम्— न मे ध्यानरताः सम्यग् योगिनः परितुष्टये । तथा भवन्ति देवर्षे क्रियायोगरता यथा । क्रियाक्रमेण योगोऽपि ध्यानिनः सम्प्रवर्तते ॥ इति । योगोऽत्र समाधिः । पादसेवायां पादशब्दो भक्त्यैव निर्दिष्टः । ततः सेवायाः सादरत्वं विधीयते । सेवा च कालदेशाद्युचिता परिचर्यादिपर्याया । सा यथा— यत्पादसेवाभिरुचिस् तपस्विनाम् अशेषजन्मोपचितं मलं धियः । सद्यः क्षिणोत्य् अन्वहम् एधती सती यथा पदाङ्गुष्ठविनिःसृता सरित् ॥ तपस्विनां संसारतप्तानां, मलं तत्तद्वासनाम् । तत्पादस्यैवैष महिमेति दृष्टान्तेनाह—यथेति ॥ ॥
atha ruciḥ śaktiś ca cet tad-aparityāgena pāda-sevā ca kartavyā | sevā-smaraṇa-siddhy-arthaṁ ca sā kaiścit kriyate | tathā ca viṣṇu-rahasye parameśvara-vākyam— na me dhyāna-ratāḥ samyag yoginaḥ parituṣṭaye | tathā bhavanti devarṣe kriyā-yoga-ratā yathā | kriyā-krameṇa yogo'pi dhyāninaḥ sampravartate || iti | yogo'tra samādhiḥ | pāda-sevāyāṁ pāda-śabdo bhaktyaiva nirdiṣṭaḥ | tataḥ sevāyāḥ sādaratvaṁ vidhīyate | sevā ca kāla-deśādy-ucitā paricaryādi-paryāyā | sā yathā— yat-pāda-sevābhirucis tapasvinām aśeṣa-janmopacitaṁ malaṁ dhiyaḥ | sadyaḥ kṣiṇoty anvaham edhatī satī yathā padāṅguṣṭha-viniḥsṛtā sarit || tapasvināṁ saṁsāra-taptānāṁ, malaṁ tat-tad-vāsanām | tat-pādasyaivaiṣa mahimeti dṛṣṭāntenāha—yatheti || ||
Затем, если есть вкус и способность, надо, не оставляя того, творить и служение стопам; а некоторые творят его ради достижения служения и памятования. И так — речение Высшего Владыки в Вишну-рахасье: «Не так, о божественный провидец, идут к моему полному удовлетворению йогины, услаждённые созерцанием, как услаждённые сопряжением действия; и порядком действия у созерцающего возникает и сопряжение». «Сопряжение» здесь — самадхи. В «служении стопам» слово «стопы» указано именно преданностью; оттого предписывается почтительность служения. А служение — подобающее времени, месту и прочему, равнозначное прислуживанию и прочему. Оно таково: «Вкус к служению Его стопам у страждущих тотчас истощает грязь разума, накопленную за все рождения, — возрастая день ото дня, как река, истёкшая с пальца Его стопы». «У страждущих» — у палимых круговоротом; «грязь» — те и те склонности. Что таково величие именно тех стоп, он говорит примером: «как».
c2ba78826050 · प्रकाशित 21 सित॰ 2026, 12:52:07 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Служение здесь не ниже созерцания и не выше: сказано, что через него приходит само созерцание, — руки заняты, и ум идёт за ними.