अथ प्रकृतम् अनुसरामः । तद् एवं योगत्रयं तदधिकारहेतूंश् चोक्त्वा कर्मणोऽपि यथा भगवत्सम्मुख्यरूपत्वं स्यात्, तथाह— स्वधर्मस्थो यजन् यज्ञैर् अनाशीःकाम उद्धव । न याति स्वर्गनरकौ यद्य् अन्यन् न समाचरेत् ॥ अस्मिन् लोके वर्तमानः स्वधर्मस्थोऽनघः शुचिः । ज्ञानं विशुद्धम् आप्नोति मद्भक्तिं वा यदृच्छया ॥ टीका च—अनाशीःकामोऽफलकामः । अन्यन् निषिद्धं काम्यं च । नरकयानं हि द्विधैव भवति—विहितातिक्रमाद् वा, निषिद्धाचरणाद् वा । अतः स्वधर्मस्थत्वान् निषिद्धवर्जनाच् च नरकं न याति, अफलकामत्वान् न स्वर्गम् अपीत्य् अर्थः । किन्त्व् अस्मिन् लोके अस्मिन्न् एव देहे । अनघो निषिद्धपरित्यागी । अतः शुचिर् निवृत्तरागादिमलः । यदृच्छयेति केवलज्ञानाद् अपि भक्तेर् दुर्लभतां द्योतयति ॥ इत्य् एषा । अत्राफलकामत्वं केवलेश्वराज्ञाबुद्ध्या कुर्वाणत्वम् । अत्र ज्ञानिसङ्गे सति तन्मात्रत्वम् एव भगवदर्पणं भवेत् । भक्तसङ्गे तु तत्सन्तोषमयत्वम् । अतो यदृच्छया इति पूर्ववद् भक्तसङ्गतत्कृपालक्षणं भाग्यं बोधितम् । यद् उक्तम् एतावान् एव यजतामिह निःश्रेयसोदयः इत्यादि । ॥
atha prakṛtam anusarāmaḥ | tad evaṁ yoga-trayaṁ tad-adhikāra-hetūṁś coktvā karmaṇo'pi yathā bhagavat-sammukhya-rūpatvaṁ syāt, tathāha— sva-dharma-stho yajan yajñair anāśīḥ-kāma uddhava | na yāti svarga-narakau yady anyan na samācaret || asmin loke vartamānaḥ sva-dharma-stho'naghaḥ śuciḥ | jñānaṁ viśuddham āpnoti mad-bhaktiṁ vā yadṛcchayā || ṭīkā ca—anāśīḥ-kāmo'phala-kāmaḥ | anyan niṣiddhaṁ kāmyaṁ ca | naraka-yānaṁ hi dvidhaiva bhavati—vihitātikramād vā, niṣiddhācaraṇād vā | ataḥ sva-dharma-sthatvān niṣiddha-varjanāc ca narakaṁ na yāti, aphala-kāmatvān na svargam apīty arthaḥ | kintv asmin loke asminn eva dehe | anagho niṣiddha-parityāgī | ataḥ śucir nivṛtta-rāgādi-malaḥ | yadṛcchayeti kevala-jñānād api bhakter durlabhatāṁ dyotayati || ity eṣā | atrāphala-kāmatvaṁ kevaleśvarājñā-buddhyā kurvāṇatvam | atra jñāni-saṅge sati tan-mātratvam eva bhagavad-arpaṇaṁ bhavet | bhakta-saṅge tu tat-santoṣamayatvam | ato yadṛcchayā iti pūrvavad bhakta-saṅga-tat-kṛpā-lakṣaṇaṁ bhāgyaṁ bodhitam | yad uktam etāvān eva yajatāmiha niḥśreyasodayaḥ ity-ādi | ||
Теперь возвращаемся к взятому. Итак, сказав о трёх сопряжениях и причинах правомочности на них, он говорит, как и деяние может иметь облик обращённости к Бхагавану: «Стоящий в своём законе, жертвующий жертвами, не желающий благословений, о Уддхава, не идёт ни в рай, ни в ад, если не совершает иного. Пребывая в этом мире, стоящий в своём законе, безгрешный, чистый, он обретает вполне чистое знание — или же, ненароком, преданность мне».
И тика: «„Не желающий благословений“ — не желающий плода. „Иное“ — запрещённое и совершаемое по желанию. Хождение в ад ведь бывает двояко: от преступления предписанного или от совершения запрещённого; потому стоянием в своём законе и избеганием запрещённого он не идёт в ад, а нежеланием плода — и не в рай. Вот смысл. Но „в этом мире“ — в этом самом теле. „Безгрешный“ — оставивший запрещённое; оттого „чистый“ — у кого прекратилась грязь влечения и прочего. Словом „ненароком“ он являет, что преданность труднообретаема даже в сравнении с одним знанием».
Нежелание плода здесь — совершение единственно с мыслью о велении Владыки. При общении со знающим посвящение Бхагавану было бы лишь таким; а при общении с преданным оно полно его удовлетворением. Оттого словом «ненароком», как и прежде, явлено счастье, отличаемое общением с преданным и его милостью. О том сказано: «Столько лишь и есть у жертвующих здесь восход высшего блага» и далее.
8badb75c85d6 · प्रकाशित 21 सित॰ 2026, 12:52:07 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Даже безупречно исполненный закон приводит лишь к чистоте; преданность отмечена словом «ненароком» — она не следствие исполнения, а встреча.