षट्सन्दर्भ
Sandarbha Five — Bhakti: How He Is Reached5.189जीव गोस्वामी
799 / 1405
Linux
पन्ने पलटें
षट्सन्दर्भ · 5.189
॥
देवनागरी

अथ मानसलिङ्गविशेषणेनैव मध्यमभागवतं लक्षयति— ईश्वरे तदधीनेषु बालिशेषु द्विषत्सु च । प्रेममैत्रीकृपोपेक्षा यः करोति स मध्यमः ॥ परमेश्वरे प्रेम करोति, तस्मिन् भक्तियुक्तो भवतीत्य् अर्थः । तथा तदधीनेषु भक्तेषु च मैत्रीं बन्धुभावम् । बालिशेषु तद्भक्तिम् अजानत्सु उदासीनेषु कृपाम् । यथोक्तं श्रीप्रह्लादेन— शोचे ततो विमुखचेतस इन्द्रियार्थ मायासुखाय भरम् उद्वहतो विमूढान् ॥ इति । आत्मनो द्विषत्सु उपेक्षा, तदीयद्वेषे चित्ताक्षोभेनौदासीन्यम् इत्य् अर्थः । तेष्व् अपि बालिशत्वेन कृपांशसद्भावात्, यथैव श्रीप्रह्लादो हिरण्यकशिपौ । भगवतो भागवतस्य वा द्विषत्सु तु सत्य् अपि चित्तक्षोभे तत्रानभिनिवेशम् इत्य् अर्थः । अस्य बालिशेषु कृपायाः स्फुरणं, द्विषत्सूपेक्षाया एव, न तु प्राग्वत् सर्वत्र तस्य तत्प्रेम्णा वा स्फुरणम् । ततो मध्यमत्वम् । अथोत्तमस्यापि तदधीनदर्शनेन तत्स्फुरणानन्दोदयो विशेषत एव । ततश् च तस्मिन्न् अधिकैव मैत्री यद् भवति, तन् नो निषिध्यते, किन्तु सर्वत्र तद्भावावश्यकता विधीयते । परमोत्तमोत्तमेऽपि तथा दृष्टम्— क्षणार्धेनापि तुलये न स्वर्गं नापुनर्भवम् । भगवत्सङ्गिसङ्गस्य मर्त्यानां किम् उताशिषः ॥ इति । अथ भागवता यूयं प्रियाः स्थ भगवान् यथा इति च रुद्रगीतात् । हरेर् गुणाक्षिप्तमतिर् भगवान् बादरायणिः । अध्यगान् महद् आख्यानं नित्यं विष्णुजनप्रियः ॥ इति सूतवाक्याच् च । एवं भोजानां कुलपांसनः इत्यादौ तत्र बादरायणिप्रभृतीनां द्वेषोऽपि दृश्यते । किन्तु मध्यमानां तत्रानाभिनिवेश एव स्फुरति । तेषां तु तत्रापि तद्विधशास्तृत्वेन निजाभीष्टदेवपरिस्फूर्तिर् न व्याहन्यत एवेति विशेषः । तद्दृष्ट्यैव च श्रीमदुद्धवादीनाम् अपि श्रीदुर्योधनादौ नमस्कारः । सत्त्वं विशुद्धं वसुदेवशब्दितं यद् ईयते तत्र पुमान् अपावृतः । इत्यादि श्रीशिववाक्यवत् । उक्तं च लक्ष्मणाहरणे—सोऽभिवन्द्याम्बिकापुत्रम् इत्यादौ दुर्योधनं चेति । यत्र पक्षे च स्वकीयभावस्यैव सर्वत्र परिस्फूर्तेः श्रीभगवदादिद्विषत्स्व् अपि सा पर्यवस्यति, तत्र च नायुक्तता, यतस् ते निजप्राणकोटिनिर्मञ्छनीयतच्चरणपङ्कजपरागलेशास् तेषां दुर्व्यवहारदृष्ट्या क्षुभ्यन्ति । स्वीयभावानुसारेण त्व् एवं मन्यन्ते—"अहो ईदृशश् चेतनो वा कः स्याद् यः पुनर् अस्मिन् सर्वानन्दकन्दकदम्बे निरुपाधिपरमप्रेमास्पदे सकललोकप्रसादकसद्गुणमणिभूषिते सर्वहितपर्यवसायिचर्यामृते श्रीपुरुषोत्तमे तत्प्रियजने वा प्रीतिं न कुर्वीत । तद्द्वेषकारणं तु सुतराम् एवास्मद्बुद्धिपद्धतिम् अतीतम् । तस्माद् ब्रह्मादिस्थावरपर्यन्ता अदुष्टा दुष्टाश् च तस्मिन् बाढं रज्यन्त एव" इति । तद् उक्तं श्रीशुकेन— गोविन्दभुजगुप्तायां द्वारवत्यां कुरूद्वह । अवात्सीन् नारदोऽभीक्ष्णं कृष्णोपासनलालसः ॥ को नु राजन्न् इन्द्रियवान् मुकुन्दचरणाम्बुजम् । न भजेत् सर्वतोमृत्युर् उपास्यन् अमरोत्तमैः ॥ इति ।

लिप्यंतरण (IAST)

atha mānasa-liṅga-viśeṣaṇenaiva madhyama-bhāgavataṁ lakṣayati— īśvare tad-adhīneṣu bāliśeṣu dviṣatsu ca | prema-maitrī-kṛpopekṣā yaḥ karoti sa madhyamaḥ || parameśvare prema karoti, tasmin bhakti-yukto bhavatīty arthaḥ | tathā tad-adhīneṣu bhakteṣu ca maitrīṁ bandhu-bhāvam | bāliśeṣu tad-bhaktim ajānatsu udāsīneṣu kṛpām | yathoktaṁ śrī-prahlādena— śoce tato vimukha-cetasa indriyārtha- māyā-sukhāya bharam udvahato vimūḍhān || iti | ātmano dviṣatsu upekṣā, tadīya-dveṣe cittākṣobhenaudāsīnyam ity arthaḥ | teṣv api bāliśatvena kṛpāṁśa-sad-bhāvāt, yathaiva śrī-prahlādo hiraṇyakaśipau | bhagavato bhāgavatasya vā dviṣatsu tu saty api citta-kṣobhe tatrānabhiniveśam ity arthaḥ | asya bāliśeṣu kṛpāyāḥ sphuraṇaṁ, dviṣatsūpekṣāyā eva, na tu prāgvat sarvatra tasya tat-premṇā vā sphuraṇam | tato madhyamatvam | athottamasyāpi tad-adhīna-darśanena tat-sphuraṇānandodayo viśeṣata eva | tataś ca tasminn adhikaiva maitrī yad bhavati, tan no niṣidhyate, kintu sarvatra tad-bhāvāvaśyakatā vidhīyate | paramottamottame'pi tathā dṛṣṭam— kṣaṇārdhenāpi tulaye na svargaṁ nāpunar-bhavam | bhagavat-saṅgi-saṅgasya martyānāṁ kim utāśiṣaḥ || iti | atha bhāgavatā yūyaṁ priyāḥ stha bhagavān yathā iti ca rudra-gītāt | harer guṇākṣipta-matir bhagavān bādarāyaṇiḥ | adhyagān mahad ākhyānaṁ nityaṁ viṣṇu-jana-priyaḥ || iti sūta-vākyāc ca | evaṁ bhojānāṁ kula-pāṁsanaḥ ity-ādau tatra bādarāyaṇi-prabhṛtīnāṁ dveṣo'pi dṛśyate | kintu madhyamānāṁ tatrānābhiniveśa eva sphurati | teṣāṁ tu tatrāpi tad-vidha-śāstṛtvena nijābhīṣṭa-deva-parisphūrtir na vyāhanyata eveti viśeṣaḥ | tad-dṛṣṭyaiva ca śrīmad-uddhavādīnām api śrī-duryodhanādau namaskāraḥ | sattvaṁ viśuddhaṁ vasudeva-śabditaṁ yad īyate tatra pumān apāvṛtaḥ | ity-ādi śrī-śiva-vākyavat | uktaṁ ca lakṣmaṇā-haraṇe—so'bhivandyāmbikā-putram ity-ādau duryodhanaṁ ceti | yatra pakṣe ca svakīya-bhāvasyaiva sarvatra parisphūrteḥ śrī-bhagavad-ādi-dviṣatsv api sā paryavasyati, tatra ca nāyuktatā, yatas te nija-prāṇa-koṭi-nirmañchanīya-tac-caraṇa-paṅkaja-parāga-leśās teṣāṁ durvyavahāra-dṛṣṭyā kṣubhyanti | svīya-bhāvānusāreṇa tv evaṁ manyante—"aho īdṛśaś cetano vā kaḥ syād yaḥ punar asmin sarvānanda-kanda-kadambe nirupādhi-parama-premāspade sakala-loka-prasādaka-sad-guṇa-maṇi-bhūṣite sarva-hita-paryavasāyi-caryāmṛte śrī-puruṣottame tat-priya-jane vā prītiṁ na kurvīta | tad-dveṣa-kāraṇaṁ tu sutarām evāsmad-buddhi-paddhatim atītam | tasmād brahmādi-sthāvara-paryantā aduṣṭā duṣṭāś ca tasmin bāḍhaṁ rajyanta eva" iti | tad uktaṁ śrī-śukena— govinda-bhuja-guptāyāṁ dvāravatyāṁ kurūdvaha | avātsīn nārado'bhīkṣṇaṁ kṛṣṇopāsana-lālasaḥ || ko nu rājann indriya-vān mukunda-caraṇāmbujam | na bhajet sarvato-mṛtyur upāsyan amarottamaiḥ || iti |

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अथathaЗатем
मानसmānasaумственного
लिङ्गliṅgaпризнака
विशेषणेनैवviśeṣaṇenaivaуточнением именно
मध्यमmadhyamaсреднего
भागवतंbhāgavataṁбхагавату
लक्षयतिlakṣayatiопределяет:
ईश्वरेīśvare«ко Владыке,
तद्tadему
अधीनेषुadhīneṣuподвластным,
बालिशेषुbāliśeṣuк неразумным
द्विषत्सुdviṣatsuи к ненавидящим
चcaже —
प्रेमpremaлюбовь,
मैत्रीmaitrīдружество,
कृपोपेक्षाkṛpopekṣāмилость, безразличие
यःyaḥкто
करोतिkarotiтворит,
सsaтот
मध्यमःmadhyamaḥсредний».
परमेश्वरेparameśvareК Высшему Владыке
प्रेमpremaлюбовь
करोतिkarotiтворит —
तस्मिन्tasminк Нему
भक्तिbhaktiпреданностью
युक्तोyuktoнаделён
भवतीत्य्bhavatītyбывает — таков
अर्थःarthaḥсмысл.
तथाtathāТак же
तद्tadЕму
अधीनेषुadhīneṣuподвластным,
भक्तेषुbhakteṣuпреданным,
चcaже —
मैत्रींmaitrīṁдружество,
बन्धुbandhuродственное
भावम्bhāvamнастроение.
बालिशेषुbāliśeṣuК неразумным —
तद्tadЕго
भक्तिम्bhaktimпреданности
अजानत्सुajānatsuне знающим,
उदासीनेषुudāsīneṣuбезучастным —
कृपाम्kṛpāmмилость.
यथोक्तंyathoktaṁКак сказано
श्रीśrīшри
प्रह्लादेनprahlādenaПрахладою:
शोचेśoce«скорблю
ततोtatoоттого
विमुखvimukhaоб отвернувшееся
चेतसcetasaсознание имеющих,
इन्द्रियार्थindriyārthaчувств предметов
मायाmāyāпризрачного
सुखायsukhāyaсчастья ради
भरम्bharamбремя
उद्वहतोudvahatoнесущих
विमूढान्vimūḍhānобезумевших»
इतिitiтак.
आत्मनोātmanoК себя
द्विषत्सुdviṣatsuненавидящим —
उपेक्षाupekṣāбезразличие:
तदीयtadīyaих
द्वेषेdveṣeпри ненависти
चित्ताक्षोभेनौदासीन्यम्cittākṣobhenaudāsīnyamсознания невозмущением безучастность —
इत्य्ityтаков
अर्थःarthaḥсмысл.
तेष्व्teṣvВ них
अपिapiтакже
बालिशत्वेनbāliśatvenaнеразумностью
कृपांशkṛpāṁśaмилости доли
सद्sadналичного
भावात्bhāvātбытия ради, —
यथैवyathaivaкак именно
श्रीśrīшри
प्रह्लादोprahlādoПрахлада
हिरण्यकशिपौhiraṇyakaśipauк Хираньякашипу.
भगवतोbhagavatoБхагавана
भागवतस्यbhāgavatasyaили бхагаваты
वाvāже
द्विषत्सुdviṣatsuк ненавидящим
तुtuже
सत्य्satyпри сущем
अपिapiдаже
चित्तcittaсознания
क्षोभेkṣobheвозмущении
तत्रानभिनिवेशम्tatrānabhiniveśamтуда невхождение —
इत्य्ityтаков
अर्थःarthaḥсмысл.
अस्यasyaУ него
बालिशेषुbāliśeṣuк неразумным
कृपायाःkṛpāyāḥмилости
स्फुरणंsphuraṇaṁпроявление,
द्विषत्सूपेक्षायाdviṣatsūpekṣāyāк ненавидящим — безразличия
एवevaименно,
नnaне
तुtuже,
प्राग्वत्prāgvatкак прежде,
सर्वत्रsarvatraповсюду
तस्यtasyaЕго
तत्tatили того
प्रेम्णाpremṇāлюбовью
वाvāже
स्फुरणम्sphuraṇamпроявление.
ततोtatoОттого
मध्यमत्वम्madhyamatvamсрединность.
अथोत्तमस्यापिathottamasyāpiЗатем у высшего также
तद्tadЕму
अधीनadhīnaподвластного
दर्शनेनdarśanenaвидением
तत्tatтого
स्फुरणानन्दोदयोsphuraṇānandodayoявления блаженства восход
विशेषतviśeṣataособо
एवevaименно.
ततश्tataśОттого
चcaже
तस्मिन्न्tasminnк нему
अधिकैवadhikaivaбóльшее именно
मैत्रीmaitrīдружество
यद्yadчто
भवतिbhavatiбывает —
तन्tanто
नोnoне
निषिध्यतेniṣidhyateзапрещается;
किन्तुkintuно
सर्वत्रsarvatraповсюду
तद्tadтого
भावावश्यकताbhāvāvaśyakatāнастроения обязательность
विधीयतेvidhīyateпредписывается.
परमोत्तमोत्तमेऽपिparamottamottame'piИ к превосходящему высшего также
तथाtathāтак
दृष्टम्dṛṣṭamвидано:
क्षणार्धेनापिkṣaṇārdhenāpi«полумгновением даже
तुलयेtulayeравняю
नnaне
स्वर्गंsvargaṁнебо,
नापुनर्nāpunarне невозвратное
भवम्bhavamбытие —
भगवत्bhagavatБхагавана
सङ्गिsaṅgiспутника
सङ्गस्यsaṅgasyaобщения;
मर्त्यानांmartyānāṁсмертных
किम्kimчто уж
उताशिषःutāśiṣaḥи говорить о благах»
इतिitiтак.
अथathaЗатем:
भागवताbhāgavatā«бхагаваты,
यूयंyūyaṁвы
प्रियाःpriyāḥдороги
स्थsthaесть,
भगवान्bhagavānкак Бхагаван
यथाyathāсам»
इतिitiтак
चcaже
रुद्रrudraиз Рудра-
गीतात्gītātгиты.
हरेर्harer«Хари
गुणाक्षिप्तguṇākṣiptaкачествами увлечённый
मतिर्matirразум имеющий
भगवान्bhagavānбхагаван
बादरायणिःbādarāyaṇiḥБадараяни
अध्यगान्adhyagānизучил
महद्mahadвеликое
आख्यानंākhyānaṁсказание,
नित्यंnityaṁвсегда
विष्णुviṣṇuВишну
जनjanaлюдям
प्रियःpriyaḥдорогой»
इतिitiтак
सूतsūtaСуты
वाक्याच्vākyācречением
चcaже.
एवंevaṁТак
भोजानांbhojānāṁ«Бходжей
कुलkulaрода
पांसनःpāṁsanaḥпозор»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее
तत्रtatraтам
बादरायणिbādarāyaṇiБадараяни
प्रभृतीनांprabhṛtīnāṁи прочих
द्वेषोऽपिdveṣo'piненависть также
दृश्यतेdṛśyateвидится.
किन्तुkintuНо
मध्यमानांmadhyamānāṁу средних
तत्रानाभिनिवेशtatrānābhiniveśaтуда невхождение
एवevaименно
स्फुरतिsphuratiпроявляется.
तेषांteṣāṁУ тех
तुtuже
तत्रापिtatrāpiи там также
तद्tadтого
विधvidhaрода
शास्तृत्वेनśāstṛtvenaкарателем бытием
निजाभीष्टnijābhīṣṭaсвоего желанного
देवdevaбожества
परिस्फूर्तिर्parisphūrtirпроявление
नnaне
व्याहन्यतvyāhanyataнарушается
एवेतिevetiименно — таково
विशेषःviśeṣaḥотличие.
तद्tadТем
दृष्ट्यैवdṛṣṭyaivaвзглядом именно
चcaже
श्रीमद्śrīmadшримад
उद्धवादीनाम्uddhavādīnāmУддхавы и прочих
अपिapiтакже
श्रीśrīшри
दुर्योधनादौduryodhanādauДурьодхане и прочим
नमस्कारःnamaskāraḥпоклон.
सत्त्वंsattvaṁ«Саттва
विशुद्धंviśuddhaṁчистейшая,
वसुदेवvasudevaВасудевою
शब्दितंśabditaṁименуемая,
यद्yadкоторая
ईयतेīyateдостигается, —
तत्रtatraтам
पुमान्pumānМуж
अपावृतःapāvṛtaḥоткрыт»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее —
श्रीśrīшри
शिवśivaШивы
वाक्यवत्vākyavatречению подобно.
उक्तंuktaṁСказано
चcaже
लक्ष्मणाlakṣmaṇāв «Лакшманы
हरणेharaṇeпохищении»:
सोऽभिवन्द्याम्बिकाso'bhivandyāmbikā«он, поклонившись Амбики
पुत्रम्putramсыну»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее —
दुर्योधनंduryodhanaṁДурьодхану
चेतिcetiже — так.
यत्रyatraВ котором
पक्षेpakṣeслучае
चcaже
स्वकीयsvakīyaсвоего
भावस्यैवbhāvasyaivaнастроения именно
सर्वत्रsarvatraповсюду
परिस्फूर्तेःparisphūrteḥпроявлением
श्रीśrīшри
भगवद्bhagavadБхагавана
आदिādiи прочих
द्विषत्स्व्dviṣatsvк ненавидящим
अपिapiтакже
साsāоно
पर्यवस्यतिparyavasyatiпростирается, —
तत्रtatraтам
चcaже
नायुक्तताnāyuktatāнеуместности нет,
यतस्yatasибо
तेteте,
निजnijaсвоих
प्राणprāṇaжизней
कोटिkoṭiмиллионами
निर्मञ्छनीयnirmañchanīyaобмахиваемой
तच्tacЕго
चरणcaraṇaстоп-
पङ्कजpaṅkajaлотосов
परागparāgaпыльцы
लेशास्leśāsкрупицы имеющие,
तेषांteṣāṁих
दुर्व्यवहारdurvyavahāraдурного обхождения
दृष्ट्याdṛṣṭyāвидением
क्षुभ्यन्तिkṣubhyantiвозмущаются.
स्वीयsvīyaСвоего
भावानुसारेणbhāvānusāreṇaнастроения следованием
त्व्tvже
एवंevaṁтак
मन्यन्तेmanyanteмыслят:
अहोaho«о,
ईदृशश्īdṛśaśтаков
चेतनोcetanoодушевлённый
वाvāили
कःkaḥкто
स्याद्syādбыл бы,
यःyaḥкоторый
पुनर्punarещё
अस्मिन्asminк этому
सर्वानन्दsarvānandaвсего блаженства
कन्दkandaкорню,
कदम्बेkadambeсредоточию,
निरुपाधिnirupādhiбезусловной
परमparamaвысшей
प्रेमास्पदेpremāspadeлюбви прибежищу,
सकलsakalaвесь
लोकlokaмир
प्रसादकprasādakaрадующими
सद्sadблагими
गुणguṇaкачеств
मणिmaṇiсамоцветами
भूषितेbhūṣiteукрашенному,
सर्वsarvaво всеобщее
हितhitaблаго
पर्यवसायिparyavasāyiисходящее
चर्यामृतेcaryāmṛteдеяний нектар имеющему,
श्रीśrīшри
पुरुषोत्तमेpuruṣottameПурушоттаме
तत्tatЕго
प्रियpriyaдорогому
जनेjaneчеловеку
वाvāили
प्रीतिंprītiṁлюбви
नnaне
कुर्वीतkurvītaтворил бы!
तद्tadЕго
द्वेषdveṣaненависти
कारणंkāraṇaṁпричина
तुtuже
सुतराम्sutarāmтем более
एवास्मद्evāsmadименно наших
बुद्धिbuddhiразумений
पद्धतिम्paddhatimстезю
अतीतम्atītamпревзошла.
तस्माद्tasmādПотому
ब्रह्मादिbrahmādiот Брахмы
स्थावरsthāvaraдо неподвижного
पर्यन्ताparyantāпредела
अदुष्टाaduṣṭāнеиспорченные
दुष्टाश्duṣṭāśи испорченные
चcaже
तस्मिन्tasminк Нему
बाढंbāḍhaṁкрепко
रज्यन्तrajyantaпривязываются
एवevaименно»
इतिitiтак.
तद्tadТо
उक्तंuktaṁсказано
श्रीśrīшри
शुकेनśukenaШукою:
गोविन्दgovinda«Говинды
भुजbhujaрукою
गुप्तायांguptāyāṁхранимой
द्वारवत्यांdvāravatyāṁв Дваравати,
कुरूद्वहkurūdvahaо Куру лучший,
अवात्सीन्avātsīnобитал
नारदोऽभीक्ष्णंnārado'bhīkṣṇaṁНарада непрестанно,
कृष्णोपासनkṛṣṇopāsanaКришне служения
लालसःlālasaḥжажду имеющий.
कोkoКто
नुnuже,
राजन्न्rājannо царь,
इन्द्रियindriyaчувствами
वान्vānнаделённый,
मुकुन्दmukundaМукунды
चरणाम्बुजम्caraṇāmbujamстопы-лотос
नnaне
भजेत्bhajetчтил бы,
सर्वतोsarvatoотовсюду
मृत्युर्mṛtyurсмерть имея,
उपास्यन्upāsyanчтимый
अमरोत्तमैःamarottamaiḥлучшими из бессмертных»
इतिitiтак.
अनुवाद

Затем уточнением того же умственного признака он определяет среднего бхагавату: «Кто творит любовь ко Владыке, дружество — к подвластным Ему, милость — к неразумным и безразличие — к ненавидящим, тот средний». К Высшему Владыке творит любовь — то есть наделён преданностью к Нему; и так же к преданным, Ему подвластным, — дружество, родственное настроение. К неразумным, не знающим преданности Ему, к безучастным, — милость: как сказано шри Прахладою: «Скорблю о тех обезумевших, чьё сознание отвернулось и кто несёт бремя ради призрачного счастья чувственных предметов». К ненавидящим его самого — безразличие: при их ненависти сознание не возмущается, и в этом безучастность. Ибо и в них по неразумию есть доля милости — как у шри Прахлады к Хираньякашипу. А к ненавидящим Бхагавана или бхагавату — пусть возмущение сознания и есть, но в него не погружаться: таков смысл. У него милость проявляется к неразумным, а к ненавидящим — именно безразличие, а не проявление Его повсюду и не любовь к Нему во всём, как у прежнего. Оттого и срединность.

Затем и у высшего от видения подвластного Ему восходит блаженство того явления — и особо. И если оттого дружество к нему оказывается бóльшим, это не запрещается; предписывается лишь, чтобы настроение это было везде. Так видано и к превосходящему высшего: «Ни небо, ни невозвратное бытие не равняю я и с полумгновением общения со спутником Бхагавана, — что уж говорить о благах смертных». Затем: «Бхагаваты, вы дороги мне, как сам Бхагаван» — из Рудра-гиты; и речением Суты: «Бхагаван Бадараяни, чей разум увлечён качествами Хари, изучил великое сказание, всегда дорогой людям Вишну».

Так в «позоре рода Бходжей» и далее видна и ненависть — к Бадараяни и прочим. Но у средних проявляется именно невхождение в это. А у тех отличие в том, что и там, через карателя такого рода, проявление своего желанного божества не нарушается. Тем же взглядом кланяются шримад Уддхава и прочие шри Дурьодхане и прочим — подобно речению шри Шивы: «Чистейшая саттва, именуемая Васудевою, которой достигают, — там Муж открыт». Сказано и в «Похищении Лакшманы»: «Он, поклонившись сыну Амбики» и далее — и Дурьодхане.

А в том случае, когда собственное настроение проявляется повсюду и простирается даже на ненавидящих шри Бхагавана и прочих, — и здесь неуместности нет. Ибо те, у кого есть крупица пыльцы с Его стоп-лотосов, обмахиваемых миллионами собственных жизней, возмущаются, видя дурное обхождение; но по своему настроению мыслят так: «О, кто же это за одушевлённое существо, которое не полюбило бы Его — корень и средоточие всего блаженства, прибежище безусловной высшей любви, украшенного самоцветами благих качеств, радующих весь мир, чей нектар деяний весь исходит во всеобщее благо, — шри Пурушоттаму, или дорогого Ему человека! А причина ненависти к Нему тем более превзошла стезю нашего разумения. Потому все, от Брахмы до неподвижного, испорченные и неиспорченные, крепко к Нему привязываются». То сказано шри Шукою: «В Дваравати, хранимой рукою Говинды, о лучший из Куру, непрестанно обитал Нарада, жаждущий служить Кришне. Кто же, о царь, наделённый чувствами, не чтил бы стопу-лотос Мукунды, чтимую лучшими из бессмертных, когда смерть отовсюду?»

संस्करण

f04cb7a29230 · प्रकाशित 21 सित॰ 2026, 12:52:07 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से