षट्सन्दर्भ
Sandarbha Five — Bhakti: How He Is Reached5.312.1जीव गोस्वामी
928 / 1405
Linux
पन्ने पलटें
षट्सन्दर्भ · 5.312.1
॥
देवनागरी

एवं प्रेयसीत्वाभिमानमयी दर्शिता । एषा ब्रह्मवैवर्ते कामकलायाम् अपि दृष्टा । सेवकत्वाद्यभिमानमय्यां रुचिभक्तिश् चान्यत्र ज्ञेया—तस्माद् अमूस् तनुभृताम् इत्यादौ, उपनय मां निजभृत्यपार्श्वम् इति श्रीप्रह्लादवचनवत् यथा श्रीनारदपञ्चरात्रे— कदा गम्भीरया वाचा श्रिया युक्तो जगत्पते । चामरव्यग्रहस्तं माम् एवं कुर्व् इति वक्ष्यसि ॥ इति । यथा स्कान्दे सनत्कुमारप्रोक्तसंहितायां प्रभाकरराजोपाख्याने— अपुत्रोऽपि स वै नैच्छत् पुत्रं कर्मानुचिन्तयन् । वासुदेवं जगन्नाथं सर्वात्मानं सनातनम् ॥ अशेषोपनिषद्वेद्यं पुत्रीकृत्य विधानतः । अभिषेचयितुं राजा स्वराज्य उपचक्रमे ॥ न पुत्रम् अभ्यर्थितवान् साक्षाद् भूताज् जनार्दनात् ॥ अग्रे भगवद्दत्तवरश् च—अहं ते भविता पुत्रः इत्यादि । अत एवोक्तं श्रीनारायणव्यूहस्तवे— पतिपुत्रसुहृद्भ्रातृपितृवन् मातृवद् धरिम् । ये ध्यायन्ति सदोद्युक्तास् तेभ्योऽपीह नमो नमः ॥ इति । अत्र पत्यादिवद् इति ध्येयस्य पितृवद् इति ध्यातुर् विशेषणं ज्ञेयम् । तथा मातृवद् इति वतिप्रत्ययेन प्रसिद्धतन्मातृजनाभेदभावना नैवाङ्गीक्रियते, किन्तु तदनुगतभावनैव । एवं पितृभावादाव् अपि ज्ञेयम् । अन्यथा भगवत्य् अहङ्ग्रहोपासनावत् तेष्व् अपि दोषः स्यात् । तथा ध्यायन्ति इति पूर्वोक्तं मनःप्रधानत्वम् एवोरीकृतम् । अपिशब्देन तत्तद्रागसिद्धानां कैमुत्यम् आक्षिप्यते । ननु, चोदनालक्षणोऽर्थो धर्मः इत्य् अनेन पूर्वमीमांसायां विधिनैवापूर्वं जायत इति श्रूयते । तथा श्रुतिस्मृतिपुराणादिपञ्चरात्रविधिं विना इत्यादिना यामलेश्रुत्याद्येकतरोक्तक्रमनियमं विना दोषः श्रूयते । तथा— श्रुतिस्मृती ममैवाज्ञे यस् ते उल्लङ्घ्य वर्तते । आज्ञाच्छेदी मम द्वेषी मद्भक्तोऽपि न वैष्णवः ॥ इत्य् अत्र श्रुत्याद्युक्तावश्यकक्रियानिषेधयोर् उल्लङ्घनं वैष्णवत्वव्याघातकं श्रूयते । कथं तर्हि विधिनिरपेक्षया तया सिद्धिः? उच्यते—श्रीभगवन्नामगुणादिषु वस्तुशक्तेः सिद्धत्वान् न धर्मवद् भक्तेश् चोदनासापेक्षत्वम् । अतो ज्ञानादिकं विनापि फललाभो बहुत्र श्रुतोऽस्ति । चोदना तु यस्य स्वतःप्रवृत्तिर् नास्ति, तद्विषयैव । तथा क्रमविधिश् च तद्विषयः । तस्मिन्न् एव नानाविक्षेपवति रुच्यभावेन रागात्मिकभक्तिशैलीम् अनभिजानति, सत्याम् अपि धावन् निमील्य वा नेत्रे इत्यादिन्यायेन यथाकथञ्चिद् अनुष्ठानतः सिद्धौ, सुष्ठु वर्त्मप्रवेशाय क्रमशश् चित्ताभिनिवेशाय च मर्यादारूपः स निर्मीयते । अन्यथा सन्तततद्भक्त्युन्मुखताकरतादृशरुच्यभावान् मर्यादानभिपत्तेश् चाध्यात्मिकादिभिर् उत्पातैर् विहन्यते च स इति, न तु स्वयं प्रवृत्तिमत्य् अपि मर्यादानिर्माणम्, तस्य रुच्यैव भगवन्मनोरमरागात्मिकाक्रमविशेषाभिनिवेशात् । तद् उक्तं स्वयम् एव—ज्ञात्वाज्ञात्वाथ ये वै माम् इत्यादिना ।

लिप्यंतरण (IAST)

evaṁ preyasītvābhimāna-mayī darśitā | eṣā brahma-vaivarte kāmakalāyām api dṛṣṭā | sevakatvādy-abhimāna-mayyāṁ ruci-bhaktiś cānyatra jñeyā—tasmād amūs tanu-bhṛtām ity-ādau, upanaya māṁ nija-bhṛtya-pārśvam iti śrī-prahlāda-vacanavat yathā śrī-nārada-pañcarātre— kadā gambhīrayā vācā śriyā yukto jagat-pate | cāmara-vyagra-hastaṁ mām evaṁ kurv iti vakṣyasi || iti | yathā skānde sanatkumāra-prokta-saṁhitāyāṁ prabhākara-rājopākhyāne— aputro'pi sa vai naicchat putraṁ karmānucintayan | vāsudevaṁ jagannāthaṁ sarvātmānaṁ sanātanam || aśeṣopaniṣad-vedyaṁ putrīkṛtya vidhānataḥ | abhiṣecayituṁ rājā svarājya upacakrame || na putram abhyarthitavān sākṣād bhūtāj janārdanāt || agre bhagavad-datta-varaś ca—ahaṁ te bhavitā putraḥ ity-ādi | ata evoktaṁ śrī-nārāyaṇa-vyūha-stave— pati-putra-suhṛd-bhrātṛ-pitṛvan mātṛvad dharim | ye dhyāyanti sadodyuktās tebhyo'pīha namo namaḥ || iti | atra paty-ādivad iti dhyeyasya pitṛvad iti dhyātur viśeṣaṇaṁ jñeyam | tathā mātṛvad iti vati-pratyayena prasiddha-tan-mātṛ-janābheda-bhāvanā naivāṅgīkriyate, kintu tad-anugata-bhāvanaiva | evaṁ pitṛ-bhāvādāv api jñeyam | anyathā bhagavaty ahaṅgrahopāsanāvat teṣv api doṣaḥ syāt | tathā dhyāyanti iti pūrvoktaṁ manaḥ-pradhānatvam evorīkṛtam | api-śabdena tat-tad-rāga-siddhānāṁ kaimutyam ākṣipyate | nanu, codanā-lakṣaṇo'rtho dharmaḥ ity anena pūrva-mīmāṁsāyāṁ vidhinaivāpūrvaṁ jāyata iti śrūyate | tathā śruti-smṛti-purāṇādi-pañcarātra-vidhiṁ vinā ity-ādinā yāmaleśruty-ādy-ekatarokta-krama-niyamaṁ vinā doṣaḥ śrūyate | tathā— śruti-smṛtī mamaivājñe yas te ullaṅghya vartate | ājñā-cchedī mama dveṣī mad-bhakto'pi na vaiṣṇavaḥ || ity atra śruty-ādy-uktāvaśyaka-kriyā-niṣedhayor ullaṅghanaṁ vaiṣṇavatva-vyāghātakaṁ śrūyate | kathaṁ tarhi vidhi-nirapekṣayā tayā siddhiḥ? ucyate—śrī-bhagavan-nāma-guṇādiṣu vastu-śakteḥ siddhatvān na dharmavad bhakteś codanā-sāpekṣatvam | ato jñānādikaṁ vināpi phala-lābho bahutra śruto'sti | codanā tu yasya svataḥ-pravṛttir nāsti, tad-viṣayaiva | tathā krama-vidhiś ca tad-viṣayaḥ | tasminn eva nānā-vikṣepavati rucy-abhāvena rāgātmika-bhakti-śailīm anabhijānati, satyām api dhāvan nimīlya vā netre ity-ādi-nyāyena yathā-kathañcid anuṣṭhānataḥ siddhau, suṣṭhu vartma-praveśāya kramaśaś cittābhiniveśāya ca maryādā-rūpaḥ sa nirmīyate | anyathā santata-tad-bhakty-unmukhatā-kara-tādṛśa-rucy-abhāvān maryādānabhipatteś cādhyātmikādibhir utpātair vihanyate ca sa iti, na tu svayaṁ pravṛttimaty api maryādā-nirmāṇam, tasya rucyaiva bhagavan-manorama-rāgātmikā-krama-viśeṣābhiniveśāt | tad uktaṁ svayam eva—jñātvājñātvātha ye vai mām ity-ādinā |

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
एवंevaṁТак
प्रेयसीत्वाभिमानpreyasītvābhimānaвозлюбленной самомнением
मयीmayīсостоящая
दर्शिताdarśitāпоказана.
एषाeṣāОна
ब्रह्मbrahmaв Брахма-
वैवर्तेvaivarteвайварте,
कामकलायाम्kāmakalāyāmв Камакале,
अपिapiтакже
दृष्टाdṛṣṭāвидана.
सेवकत्वाद्य्sevakatvādyСлужительством и прочим
अभिमानabhimānaсамомнением
मय्यांmayyāṁсостоящей
रुचिruciвкуса
भक्तिश्bhaktiśпреданность
चान्यत्रcānyatraже в ином
ज्ञेयाjñeyāдолжна быть знаема —
तस्माद्tasmād«потому
अमूस्amūsэти
तनुtanuтело
भृताम्bhṛtāmнесущих»
इत्य्ityтак
आदौādauи далее,
उपनयupanaya«приведи
मांmāṁменя
निजnijaсвоего
भृत्यbhṛtyaслуги
पार्श्वम्pārśvamк боку»
इतिitiтак —
श्रीśrīшри
प्रह्लादprahlādaПрахлады
वचनवत्vacanavatречению подобно,
यथाyathāкак
श्रीśrīв шри
नारदnāradaНарада-
पञ्चरात्रेpañcarātreпанчаратре:
कदाkadā«когда
गम्भीरयाgambhīrayāглубоким
वाचाvācāголосом,
श्रियाśriyāсо Шри
युक्तोyuktoсоединённый,
जगत्jagatмира
पतेpateвладыка,
चामरcāmaraопахалом
व्यग्रvyagraзанятые
हस्तंhastaṁруки имеющему
माम्māmмне
एवंevaṁ«так
कुर्व्kurvделай» —
इतिitiтак
वक्ष्यसिvakṣyasiскажешь?»
इतिitiтак.
यथाyathāКак
स्कान्देskāndeв Сканде,
सनत्कुमारsanatkumāraСанаткумарою
प्रोक्तproktaизречённой
संहितायांsaṁhitāyāṁсамхите,
प्रभाकरprabhākaraо Прабхакаре-
राजोपाख्यानेrājopākhyāneцаре в сказании:
अपुत्रोऽपिaputro'pi«бездетный хотя,
सsaон
वैvaiвоистину
नैच्छत्naicchatне желал
पुत्रंputraṁсына,
कर्मानुचिन्तयन्karmānucintayanдеяние помышляя;
वासुदेवंvāsudevaṁВасудеву,
जगन्नाथंjagannāthaṁмира владыку,
सर्वात्मानंsarvātmānaṁвсего Атмана,
सनातनम्sanātanamвечного,
अशेषोपनिषद्aśeṣopaniṣadвсеми упанишадами
वेद्यंvedyaṁпознаваемого,
पुत्रीकृत्यputrīkṛtyaсыном сделав
विधानतःvidhānataḥпо уставу,
अभिषेचयितुंabhiṣecayituṁпомазать
राजाrājāцарь
स्वराज्यsvarājyaв своё царство
उपचक्रमेupacakrameприступил.
नnaНе
पुत्रम्putramсына
अभ्यर्थितवान्abhyarthitavānиспросил
साक्षाद्sākṣādнепосредственно
भूताज्bhūtājставшего
जनार्दनात्janārdanātу Джанарданы».
अग्रेagreВпереди
भगवद्bhagavadБхагаваном
दत्तdattaданный
वरश्varaśдар
चcaже:
अहंahaṁ«я
तेteтвоим
भविताbhavitāстану
पुत्रःputraḥсыном»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее.
अतataОттого
एवोक्तंevoktaṁименно сказано
श्रीśrīв шри
नारायणnārāyaṇaНараяны
व्यूहvyūhaпроявлений
स्तवेstaveгимне:
पतिpati«мужу,
पुत्रputraсыну,
सुहृद्suhṛdдругу,
भ्रातृbhrātṛбрату,
पितृवन्pitṛvanотцу подобно,
मातृवद्mātṛvadматери подобно
धरिम्dharimХари
येyeкоторые
ध्यायन्तिdhyāyantiсозерцают,
सदोद्युक्तास्sadodyuktāsвсегда усердные, —
तेभ्योऽपीहtebhyo'pīhaим также здесь
नमोnamoпоклон,
नमःnamaḥпоклон»
इतिitiтак.
अत्रatraЗдесь
पत्य्paty«мужу»
आदिवद्ādivadи прочему подобно —
इतिitiтак —
ध्येयस्यdhyeyasyaсозерцаемого,
पितृवद्pitṛvad«отцу подобно»
इतिitiтак —
ध्यातुर्dhyāturсозерцающего
विशेषणंviśeṣaṇaṁуточнение
ज्ञेयम्jñeyamдолжно быть знаемо.
तथाtathāТак же
मातृवद्mātṛvad«матери подобно»
इतिitiтак —
वतिvati«вати»
प्रत्ययेनpratyayenaсуффиксом
प्रसिद्धprasiddhaизвестной
तन्tanЕго
मातृmātṛматери
जनाभेदjanābhedaс человеком неразличия
भावनाbhāvanāпредставление
नैवाङ्गीक्रियतेnaivāṅgīkriyateне принимается именно,
किन्तुkintuно
तद्tadей
अनुगतanugataпоследующее
भावनैवbhāvanaivaпредставление именно.
एवंevaṁТак
पितृpitṛотцовском
भावादाव्bhāvādāvнастроении и прочем
अपिapiтакже
ज्ञेयम्jñeyamдолжно знать.
अन्यथाanyathāИначе,
भगवत्य्bhagavatyк Бхагавану
अहङ्ग्रहोपासनावत्ahaṅgrahopāsanāvatсебя-схватывания почитанию подобно,
तेष्व्teṣvв них
अपिapiтакже
दोषःdoṣaḥпорок
स्यात्syātбыл бы.
तथाtathāТак же
ध्यायन्तिdhyāyanti«созерцают»
इतिitiтак —
पूर्वोक्तंpūrvoktaṁпрежде сказанное
मनःmanaḥума
प्रधानत्वम्pradhānatvamпреобладание
एवोरीकृतम्evorīkṛtamименно принято.
अपिapi«Также»
शब्देनśabdenaсловом
तत्tatтой
तद्tadи той
रागrāgaрагою
सिद्धानांsiddhānāṁдостигших
कैमुत्यम्kaimutyam«что уж и говорить»
आक्षिप्यतेākṣipyateподразумевается.
ननुnanuНо ведь
चोदनाcodanā«побуждения
लक्षणोऽर्थोlakṣaṇo'rthoпризнак имеющий предмет —
धर्मःdharmaḥзакон»
इत्य्ityтак —
अनेनanenaэтим
पूर्वpūrvaв Пурва-
मीमांसायांmīmāṁsāyāṁмимансе
विधिनैवापूर्वंvidhinaivāpūrvaṁуставом именно апурва
जायतjāyataрождается —
इतिitiтак
श्रूयतेśrūyateслышится.
तथाtathāТак же
श्रुतिśruti«шрути,
स्मृतिsmṛtiсмрити,
पुराणादिpurāṇādiпуран и прочего,
पञ्चरात्रpañcarātraпанчаратры
विधिंvidhiṁустава
विनाvināбез»
इत्य्ityтак
आदिनाādināи прочим
यामलेश्रुत्य्yāmaleśrutyв Ямале, шрути
आद्य्ādyи прочих
एकतरोक्तekataroktaодним сказанного
क्रमkramaпорядка
नियमंniyamaṁправила
विनाvināбез
दोषःdoṣaḥпорок
श्रूयतेśrūyateслышится.
तथाtathāТак же:
श्रुतिśruti«шрути
स्मृतीsmṛtīи смрити —
ममैवाज्ञेmamaivājñeмои именно повеления;
यस्yasкто
तेteих
उल्लङ्घ्यullaṅghyaпреступив
वर्ततेvartateпоступает, —
आज्ञाājñāповеления
च्छेदीcchedīрассекатель,
ममmamaмой
द्वेषीdveṣīненавистник;
मद्madмне
भक्तोऽपिbhakto'piпреданный хотя,
नnaне
वैष्णवःvaiṣṇavaḥвайшнав»
इत्य्ityтак —
अत्रatraздесь
श्रुत्य्śrutyшрути
आद्य्ādyи прочим
उक्तावश्यकuktāvaśyakaсказанных обязательных
क्रियाkriyāдействия
निषेधयोर्niṣedhayorи запрета
उल्लङ्घनंullaṅghanaṁпреступание
वैष्णवत्वvaiṣṇavatvaвайшнавства
व्याघातकंvyāghātakaṁразрушающим
श्रूयतेśrūyateслышится.
कथंkathaṁКак
तर्हिtarhiже
विधिvidhiустава
निरपेक्षयाnirapekṣayāне требующею
तयाtayāею
सिद्धिःsiddhiḥдостижение?
उच्यतेucyateГоворится:
श्रीśrīшри
भगवन्bhagavanБхагавана
नामnāmaимени,
गुणादिषुguṇādiṣuкачествах и прочем
वस्तुvastuвещи
शक्तेःśakteḥсилы
सिद्धत्वान्siddhatvānдостигнутостью
नnaне
धर्मवद्dharmavadзакону подобно
भक्तेश्bhakteśпреданности
चोदनाcodanāпобуждения
सापेक्षत्वम्sāpekṣatvamтребование.
अतोatoОттого
ज्ञानादिकंjñānādikaṁзнания и прочего
विनापिvināpiбез также
फलphalaплода
लाभोlābhoобретение
बहुत्रbahutraво многих местах
श्रुतोऽस्तिśruto'stiслышано есть.
चोदनाcodanāПобуждение
तुtuже —
यस्यyasyaу кого
स्वतःsvataḥсама собою
प्रवृत्तिर्pravṛttirдвижимость
नास्तिnāstiне есть,
तद्tadего
विषयैवviṣayaivaпредметом именно.
तथाtathāТак же
क्रमkramaпорядка
विधिश्vidhiśустав
चcaже
तद्tadего
विषयःviṣayaḥпредметом имеет.
तस्मिन्न्tasminnВ том
एवevaименно,
नानाnānāразными
विक्षेपवतिvikṣepavatiотвлечениями обладающем,
रुच्य्rucyвкуса
अभावेनabhāvenaотсутствием
रागात्मिकrāgātmikaрагатмика-
भक्तिbhaktiбхакти
शैलीम्śailīmчина
अनभिजानतिanabhijānatiне знающем,
सत्याम्satyāmпри сущем
अपिapiтакже
धावन्dhāvan«бегущий,
निमील्यnimīlyaзакрыв
वाvāили
नेत्रेnetreглаза»
इत्य्ityтак
आदिādiи далее
न्यायेनnyāyenaправилом
यथाyathāкак
कथञ्चिद्kathañcidбы то ни было
अनुष्ठानतःanuṣṭhānataḥисполнением
सिद्धौsiddhauпри достижении, —
सुष्ठुsuṣṭhuхорошему
वर्त्मvartmaпути
प्रवेशायpraveśāyaвхождения ради
क्रमशश्kramaśaśи постепенного
चित्ताभिनिवेशायcittābhiniveśāyaсознания погружения ради
चcaже
मर्यादाmaryādāграницы
रूपःrūpaḥоблик имеющий
सsaон
निर्मीयतेnirmīyateустрояется.
अन्यथाanyathāИначе,
सन्ततsantataпостоянной
तद्tadк Нему
भक्त्य्bhaktyпреданности
उन्मुखताunmukhatāобращённость
करkaraтворящего
तादृशtādṛśaтакого
रुच्य्rucyвкуса
अभावान्abhāvānотсутствием,
मर्यादानभिपत्तेश्maryādānabhipatteśграницы непринятием
चाध्यात्मिकादिभिर्cādhyātmikādibhirже душевными и прочими
उत्पातैर्utpātairбедствиями
विहन्यतेvihanyateразрушается
चcaже
सsaон —
इतिitiтак;
नnaне
तुtuже
स्वयंsvayaṁсам
प्रवृत्तिमत्य्pravṛttimatyдвижимым
अपिapiтакже
मर्यादाmaryādāграницы
निर्माणम्nirmāṇamустроение, —
तस्यtasyaу него
रुच्यैवrucyaivaвкусом именно
भगवन्bhagavanБхагавану
मनोरमmanoramaлюбезного
रागात्मिकाrāgātmikāрагатмики
क्रमkramaпорядка
विशेषाभिनिवेशात्viśeṣābhiniveśātособого погружением.
तद्tadТо
उक्तंuktaṁсказано
स्वयम्svayamим самим
एवevaименно —
ज्ञात्वाज्ञात्वाथjñātvājñātvātha«зная, не зная ли
येyeкоторые
वैvaiвоистину
माम्māmменя»
इत्य्ityтак
आदिनाādināи прочим.
अनुवाद

Итак, состоящая из самомнения возлюбленной показана; она видна и в Брахма-вайварте, в Камакале. А преданность вкуса, состоящая из самомнения служителя и прочего, должна быть знаема в ином месте — как «потому эти, несущие тело» и далее, как речение шри Прахлады «приведи меня к боку своего слуги», как в шри Нарада-панчаратре: «Когда же ты, владыка мира, соединённый со Шри, скажешь мне глубоким голосом, когда руки мои заняты опахалом: „делай так“?» Как в Сканде, в самхите, изречённой Санаткумарою, в сказании о царе Прабхакаре: «Хотя он был бездетен, он не желал сына, помышляя о деянии: сделав по уставу сыном Васудеву, владыку мира, Атмана всего, вечного, познаваемого всеми упанишадами, царь приступил к помазанию его на своё царство. Он не испросил сына у явившегося перед ним Джанарданы». А впереди дар, данный Бхагаваном: «Я стану твоим сыном» и далее.\n\nОттого и сказано в гимне проявлениям Нараяны: «Тем, кто всегда усердно созерцает Хари как мужа, сына, друга, брата, как отец и как мать, — им здесь поклон и поклон». Здесь «как мужа» и прочее надо знать уточнением созерцаемого, а «как отец» — уточнением созерцающего. И «как мать», через суффикс «вати», вовсе не принимает представления о неразличии человека с известною Его матерью, а только представление, следующее ей; так же надо знать и в отцовском настроении и прочих. Иначе и в них был бы порок, как в почитании Бхагавана, где схватывают себя. И словом «созерцают» принято именно прежде сказанное преобладание ума; а словом «также» подразумевается «что уж говорить» о достигших той и той раги.\n\nНо ведь в Пурва-мимансе слышится, по «Закон есть предмет, имеющий признаком побуждение», что апурва рождается именно уставом. Так же в Ямале и прочем слышится порок при отсутствии правила порядка, сказанного в шрути и прочем, — по «без устава шрути, смрити, пуран и прочего и панчаратры» и далее. И здесь: «Шрути и смрити — мои повеления; кто, преступив их, поступает, тот рассекатель повеления, мой ненавистник; хотя и предан мне, он не вайшнав», — слышится, что преступание обязательного действия и запрета, сказанных в шрути и прочем, разрушает вайшнавство. Как же тогда достижение — тою, что устава не требует?\n\nГоворится: поскольку в имени шри Бхагавана, в Его качествах и прочем сила самой вещи уже достигнута, преданность, в отличие от закона, не требует побуждения. Оттого во многих местах слышится обретение плода и без знания и прочего. А побуждение имеет предметом того, у кого нет собственного движения; и устав порядка имеет предметом его же. Для него, обременённого разными отвлечениями, не имеющего вкуса и не знающего чина рагатмика-бхакти, — хотя достижение бывает и при исполнении как придётся, по правилу «бегущий с закрытыми глазами» и далее, — устрояется этот устав в виде границы: ради того, чтобы он хорошо вошёл на путь и чтобы сознание погружалось постепенно. Иначе за отсутствием такого вкуса, который творит постоянную обращённость к преданности Ему, и за непринятием границы он разрушается душевными и прочими бедствиями. А тому, кто движется сам, границы не устрояют: он самим вкусом погружён в особый порядок рагатмики, любезный Бхагавану. То сказано им самим в «Зная или не зная меня» и далее.

संस्करण

572ceb99bb91 · प्रकाशित 21 सित॰ 2026, 12:52:07 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से